Кіріспе

Жаңа Браунфелс (/audio=New Braunfels.ogg/'/b/r/ɔː/n/f/ə/l/z/ BRAWNfəlz) – АҚШ-тың Техас штатындағы Комал және Гуадалупе округтерінде орналасқан қала. Ол Комал округінің орталығы болып табылады. Қаланың ауданы 44,9 шаршы миль (116 км²) және 2020 жылғы халық санауы бойынша 90 403 тұрғыны бар. Сан-Антонионың солтүстігіндегі және Үлкен Сан-Антонио қалалық аймағының бөлігі ретінде, 2010 жылдан 2020 жылға дейін АҚШ-тағы ең жылдам дамыған үшінші қала болды. 2022 жылғы АҚШ халық санағы бюросының бағалауынша, қала халқы 104 707 адамды құрайды. Джон Коффи Хейс қоныс аударушылардың қысқа дейін үй салуға және егін егуге уақыты болмайтынын түсінгендіктен, және неміс қоныс аударушылары Гуадалупе өзені бойымен ішкі аймаққа қарай сапар шегіп бара жатқанда, олар Комал бұлақтарының жанында тоқтады. Карл ханзада Рафаэль Гарза мен Мария Антонио Вераменди Гарзадан екі лига жерді 1111 долларға сатып алды. Жер Сан-Антонионың солтүстік-шығысында, Эль-Камино Реал-де-лос-Техас жолында орналасқан және немістер келген кезде Лас-Фонтанас деп аталған күшті тұщы сулы Комал бұлақтарына ие болды. Бұл Индианола мен Фишер-Миллер жерінің төменгі бөліктерінің арасындағы шамамен жартысы болатын. Алғашқы қоныс аударушылар 1845 жылдың 21 наурызындағы Ұлы жұма күні қазіргі Фауст көшесіндегі көпірдің жанынан Гуадалупе өзенін кесіп өтті. 1845 жылдың көктеміне қарай қоныс аударушылар Адельсверейннің инженер-құрылысшысы Николаус Зинктің есімімен аталған "Зинкенбург" бекінісін салды, жерді бөліп, үйлер салып, егін егісті. Карл ханзада Софиенбургтің іргетасын да салды, ол тұрақты бекініс және иммигранттар қауымдастығының орталығы болды. 1844 жылы Карл ханзада отарлаудың логистикасына көңілі қалды, сондықтан ол Верейннен өзін бас комиссарлық қызметтен босатып, жаңа комиссар тағайындауды өтінді. Джон О. Мюзебах келген кезде қаржылық жағдай нашарлаған, бұл негізінен Карл ханзаданың бизнес тәжірибесінің болмауына және қаржылық жазбаларды жүргізуден бас тартуына байланысты болды. Көбінесе қаржылық қиындықтардың себебі Адельсверейннің бизнесті басқаруда тәжірибесі жоқ дворяндардан құралған ұйым болғандығында еді. Олар әлемнің екінші жағында болғандықтан, Карл ханзада мен Мюзебахтың жағдайына куә болған жоқ. Генри Фрэнсис Фишер Верейн оған ақша берген көлік пен жабдықтарды ұсынбады. Мюзебах Карл ханзаданы Галвестоннан Германияға қайтуға тырысып жатқанда тапты, оны төлемеген есептері үшін ұстап алды. Мюзебах қарыздарды төлегеннен кейін Карл ханзада жолға шықты. Мюзебах Карл ханзаданың Карлсхафенді (Индианола) кіру порты ретінде таңдағанын, сондай-ақ Нью-Бранфелске баратын оқшауланған бағытты немістердің американдықтармен қарым-қатынасқа түспеуі үшін әдейі таңдағанын анықтады. Николаус Зинктің айтуынша, Карл ханзада иммигранттарды жасырын түрде әкеліп, оларды әскери бекіністерге орналастыру арқылы неміс феодалдық мемлекетін құруды жоспарлаған. Өзінің абыройынан бас тартқан Мюзебах басқаша көзқарас танытты және американдықтарды Верейн аумағына қоныстануға шақырды. Карл ханзада Австрия императорлық армиясының офицері болғандықтан, Индианолада әскери бөлімдерді дайын күйде ұстады. Мюзебах әскери бөлімді қажетті жұмыс тобына айналдырды. Мюзебах колонияның қаржы және бизнес құрылымын құрды, сондай-ақ қоныс аударушыларға жеткілікті азық-түлік пен баспана да қамтамасыз етті. 1845 жылдың 11 тамызында Герман Фридрих Силе Нью-Бранфелстегі неміс-ағылшын мектебінің алғашқы мұғалімі болды. Мюзебах жергілікті Вако тайпасымен достық қарым-қатынас орнатты. Оның қызғылт сары шашын көргеннен кейін, олар оны "Ма бе кво си то му" деп атады, яғни "басында оттай жанған шашы бар басшы". 1846 жылдың мамыр айында Мюзебах граф Кастеллден 4 304 эмигранттың Техасқа келе жатқанын хабарлайтын хат алды. Қаржысы да, жаңа қоныстары да болмағандықтан, эмигранттар Карлсхафенде тоқтап қалды. Мюзебахтың Verein-ге көбірек ақша сұрауы және Verein-нің банкротқа ұшырауы туралы ескертулері нәтиже бермеді. Соңғы шара ретінде Мюзебах Д. Х. Клянерге жағдайды неміс ақпарат құралдарында жариялауды тапсырды. Бұл жариялықтан кейін Верейн 60 000 долларлық аккредитив ашты. Бұл сома Техастағы барлық неміс эмигранттарын ұстап тұру үшін жеткіліксіз болды, бірақ Кастелл жағдайды бақылау үшін арнайы комиссар ретінде Филип Каппесті жіберді. Каппеске Кастелл Мюзебахты бақылау және барлық мәліметтерді құпия түрде хабарлауды тапсырды. Каппес 1847 жылдың наурыз айында кеткенге дейін тағы 200 000 доллар жұмсауды ұсынды. Каппес Генри Фрэнсис Фишерді Нью-Бранфелске шақырды, Фишер Verein-ге толығымен сенімді болмаса да. 1845 жылдың 11 ақпанында Фишер жаңадан келген иммигранттарды Verein-нен кетуге және Фишердің досы Фридрих Шубберт, сондай-ақ Фридрих Штрубберг деп белгілі адаммен бірігуге мәжбүрлеген. Каппес Мюзебахтың 1846 жылдың 31 желтоқсанында Фишерге ұйымдастырған таңғы астың кезінде қалада болған жоқ. Қала бойынша Мюзебахты қаралап, "Мюзебах – құл сатушы, қарғыс болсын!" деп жазған хабарламалар пайда болды, сондай-ақ қоныс аударушыларды оның "қанаушылығынан" азат болуға үндеді. Рудольф Ивонски басқарып отырған топ Мюзебахтың үйіне күшпен кірді, ал қоныс аударушы C. Гербер шабуылдап, қамшыны көрсетті. Гербер граф Кастеллдің баспана берген жалған заңгері болды. Мюзебах пен Гербер бір-біріне ұнамайтын. Қоныс аударушылардың талаптары Мюзебахтың бас комиссарлық қызметінен кетіп, отарлауды Фишерге беруді қамтыды. Мюзебах өзінің сабырлылығын сақтады, бірақ топ қатты ызаланды, тіпті "Оны дарға асу керек!" деп айқайлады. Шамамен 120 адам тарағаннан кейін Фишерді таба алмады. Сол кешкісін басқа топ жиналып, Мюзебахқа қолдау көрсетуге ант берді, келесі күні толқушылардың әрекеттерін айыптаған қаулылар қабылдады. Мюзебах 1845 жылдың қараша айында Техасты тастап кетуді ойластырған, граф Кастеллге хат жазып, қызметтен кетіп, Германияға оралу ниетін білдірген. Мюзебах Адельсверейннің мақсаттарына жету үшін жеткілікті ұйымдасқан емес деп ойлады. Нью-Бранфелстегі толқудан кейін ол 1847 жылдың 23 қаңтарында Кастеллге қаржылық есеппен бірге өтінімді қайта жіберді. Мюзебах эмигранттарды ішкі аймаққа тасымалдау үшін Торрей ағайлылармен келісім жасаған, бірақ АҚШ Торрей ағайлыларды Мексика-Америка соғысында пайдалану үшін жалдады. Мюзебах қауымдастықтың қаржысын тұрақтатты және қоныс аударушыларды қосымша көршілес қалаларды құруға ынталандырды. Олардың ең ірісі – Нью-Бранфелстен солтүстік-батысқа қарай 129 км қашықтықта орналасқан Фредериксбург қаласы болды. Нью-Бранфелс гүлденді, 1850 жылға қарай Техас штатындағы төртінші ірі қалаға айналды. 1852 жылы неміс-техас ботанигі Фердинанд Линдхаймер бас редакторы болған "Цайтунг" газеті құрылды. Газет қазіргі "Herald Zeitung" деген атаумен шығарылуын жалғастыруда.

География

Нью-Бранфелс Комал округінің оңтүстік-шығысында орналасқан. Қала Сан-Антонио қаласының орталығынан 51 шақырым солтүстік-шығысқа, Сан-Маркос қаласынан 31 шақырым оңтүстік-батысқа және Остин қаласынан 77 шақырым оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, Нью-Бранфелстің жалпы ауданы – , оның ішінде жер және немесе 0,91% сумен жабылған. Қала Балкондық жарылым бойында орналасқан, мұнда Техас төбелі аймағы және жазық дала кездеседі. Қала арқылы өтетін жарылымда Комал бұлақтары деп аталатын артезиандық бұлақтар тізбегі Комал өзенінің бастауына себеп болады, ол әлемдегі ең қысқа өзендердің бірі ретінде танымал, себебі Гуадалупе өзенімен қосылар алдында қала ішінде 5 шақырымға дейін ағып өтеді.

Грюне

Грюне тарихи ауданы Нью-Бранфелс қаласының шегінде орналасқан. Эрнст пен Антуанетта Груеннің ұлдары құрған бұл қауымда банк, пошта бөлімі, мектеп, дүкен, ағаш кесу цехы, диірмен, би залы және мақта тазалау машинасы болған. Мақта балдақтарын тасымалдау үшін екі теміржол да қолданысқа ие болды. Оның ең әйгілі белгісі – би залы, сол кезде отбасылық демалыс орыны еді. 1929 жылдан кейін мақта егінінің шыбын-шіркейден зардап шегуі және банктердің банкротқа ұшырауы салдарынан коммерциялық белсенділік тоқтап қалды. Бүгінде бұл ауыл – ұлттық тізілімге енгізілген тарихи аудан. Мұнда сіз ежелгі диірменнің орнында тамақтана аласыз немесе Грюне залында тікелей музыкадан ләззат ала аласыз.

Климат

Нью-Бранфелс ылғалды субтропиктік климатқа ие, ыстық, ылғалды жаздары және көбінесе жұмсақ қыстары болады. Температура жазда 100°F (27.8°C) дейін, ал қыста 49°F (9.4°C) дейін жетеді. Қала USDA беріктік аймақтарының 8b (15°F-ден 20°F-қа дейін) және 9a (20°F-ден 25°F-қа дейін) шегінде орналасқан. Нью-Бранфелс және Сан-Антонио, оңтүстік-батысқа қарай 51 км қашықтықта, Солтүстік Америкадағы су тасқынына ең бейім аймақтардың бірі болып табылады. 1998 жылғы қазан айындағы Орталық Техас су тасқыны АҚШ тарихындағы ең қымбат су тасқынына айналып, 750 миллион долларлық зиян келтірді және 32 адамның өміне қиындық тудырды. 2002 жылы 30 маусымнан 7 шілдеге дейін аймақта жаңбыр жауып, кең аумақты су басып, 12 адам қаза тапты. Нью-Бранфелсте шілде және тамыз айлары орташа ең жылы айлар болып табылады, ал мамыр, маусым және қазан айлары жылдың қалған бөлігімен салыстырғанда әлдеқайда көп жауын-шашын алады. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері .

Демалыс және туризм

Қала әр қарашада неміс үлгісіндегі шұжық фестивалі "Вурстфест" өткізеді, бұл қаланың мықты неміс тарихымен байланысты. Әр желтоқсанда қала тарихи қала орталығында Wassailfest мерекесін тойлайды. Жаңа Браунфельс қаласы арқылы ағатын суық бұлақтарының арқасында, әсіресе жаз айларында көптеген туристерді қызықтырады. Гуадалупе және Комал өзендерімен километрлермен түтікпен сырғанау үшін отбасылардың және студенттердің көптеген буындары әр жазда оралып келеді. Жаңа Браунфельс – әлемдегі алғашқы су паркі, "Шлиттербан" су паркі курортының орны. Эрнест Эйкель скейт-паркі скейтбордшыларды көптеп тартады. Сонымен қатар, Жаңа Браунфельсте әлемдегі ең ірі жанармай станциясы – "Buc-ee's" орналасқан. 10 000 орындық "Юникорд" стадионы Жаңа Браунфельстегі ең сыйымды спорттық нысан болып табылады. Ол 1927 жылы ашылды және көбінесе американдық футбол және футбол ойындары үшін пайдаланылады. Аренада жеңіл атлетика жолы да бар. Жаңа Браунфельс Техас қолмен жасалған жиһаз мұражайына, Софиенбург мұражайы мен мұрағаттарына, Маккенна балалар мұражайына және Аламо классикалық автомобильдер мұражайына үй иесі.

БАҚ-пен байланыс

Herald Zeitung газеті бастапқыда екі газеттен тұрды: The Herald (ағылшын тілінде жарық көрген) және The Zeitung ("газет" деген мағынаны білдіретін, неміс тілінде 1967 жылға дейін жарық көрген). Нью-Бранфелс қаласында тағы бір газет басылып шығарылған – TX Citizen, бұрынғы NB Citizen газеті жабылды. Радиода Нью-Бранфелстен екі станса хабар таратады: KGNB 1420 AM/103.1 FM және KNBT 92.1 FM, олар американдық музыка жанрымен танымал.

Белгілі фильмдер мен теледидар

Johnny Be Good, 1988 жылы Orion Pictures түсірген американдық комедиялық фильм. Роберт Дауни-күллі, Энтони Майкл Холл және Пол Глисон бас рөлдерде ойнады. Майкл, 1996 жылы шыққан американдық фантастикалық фильм, Джон Траволтаның қатысуымен Warner Bros. Pictures және New Line Cinema таратылатын. Ньютон жігіттері, 1998 жылы шыққан американдық комедиялық драмалық фильм, 20th Century Fox таратылатын. Appletown оқиғалары (Кингс оф Аппелтаун немесе Миссисипидің жасырын қазынасы деп те аталады) – 2008 жылы түсірілген драмалық-комедиялық фильм, басты рөлдерде инақаралар Дилан Спраус және Коул Спраус, сондай-ақ Виктория Джастис ойнайды. Fear the Walking Dead, Роберт Киркман мен Дейв Эриксон жасаған американдық апокалиптикалық қорқыныш драмалық телесериал, AMC арнасында көрсетіледі. Schultze Gets the Blues, Paramount Classics таратылатын 2003 жылғы неміс комедиялық драмалық фильмі. The Bachelorette, ABC телеарнасында көрсетіліп жүрген американдық шындықты таныстыру ойыны. The Daytripper, 9 рет Lone Star Emmy сыйлығын жеңіп алған саяхат шоуы, PBS арнасында көрсетіледі. Revolution, NBC арнасында көрсетілетін американдық пост-апокалиптикалық ғылыми-фантастикалық драмалық телехикаясы. Spy Kids 3 D: Game Over, 2003 жылы түсірілген американдық шпиондық-әрекеттік комедиялық фильм, Spy Kids 2: The Island of Lost Dreams фильмінің жалғасы, басты рөлдерде Антонио Бандерас, Салма Хайек және Сильвестр Сталлоне ойнайды. Lone Star Law, 2016 жылдың 2 маусымында Animal Planet арнасында тұңғыш рет көрсетілген американдық реалити-сериал. Walker, Анна Фрике The CW арнасы үшін жасаған американдық әрекеттік-қылмыстық драмалық телесериал.