Кіріспе

Аляска штатындағы жанартау аралы Ұлы Ситкин аралы (; Большой Ситкин) - Алясканың Алеут аралдарының Андреанов аралдарындағы жанартау аралы. Аралдың жалпы ауданы 155 км2 және Адак аралы мен Атка аралының арасында орналасқан аралдар тобының солтүстігінде орналасқан. Аралдың солтүстік бөлігінде 1740 м биіктікке жететін күрделі Ұлы Ситкин жанартауы басым. Арал ұзын да кең.

Тарих

Ұлы Ситкин екінші дүниежүзілік соғыс кезінде отын қоймасы болған, Sand Bay Naval Station, құрылысы 15 мамырда аяқталды, 1943 жылы 680 адамға дейін орындықты қамтыды және 26 жанар-жағармай резервуарларынан, үш 6000 баррельдік резервуарлардан, 22 10000 баррельдік резервуарлардан және бір 15000 баррельдік резервуардан тұрады. 1949 жылы әскери-теңіз стансасында оны қолдауға 10 адам ғана қатысқан, бірақ 1963 жылға дейін жұмыс істеді. Мұнай резервуарларының қалдықтары әлі күнге дейін аралда және қоршаған ортаға қауіп төндіреді. 2021 жылдан бастап базадан қалған ластаушы заттарды тазалау мүмкіндігін зерттеді. 1959 жылы 24 қыркүйекте 5 экипаж және 11 жолаушыны алып бара жатқан Дуглас DC 4 ұшқыштың қателігі салдарынан апатқа ұшырады. 1965 жылы 26 қазанда "Екатерини Г" (бұрынғы Жосия Г. Холланд) атты бостандық кемесі ауыр теңізде пропеллерінен айырылып, суға батып қалды. Барлығы құтқарылды, бірақ екеуі жараланды, Сотирис Мендринос кейіннен жарақаттарынан қайтыс болды. Кеме толықтай жойылған деп жарияланды және аралдың батыс жағында тұрып қалды. 1973 жылы 11 желтоқсанда Дуглас DC 6 ұшағы аралда апатқа ұшырап, оның ішінде барлығы 10 адам қаза тапты. Ұлы Ситкин жанартауының ең соңғы атылуы 2021 жылдың 26 мамырында (UTC уақыты бойынша) басталды, жарылғыш атылу екі минутқа созылды. Лава ағыны 2021 жылдың шілде айының соңына дейін басталған жоқ.

Геология

2021 жылы 26 мамырда басталған атылу кезінде зерттеулер жер сілкінісі алдындағы және одан кейінгі жер сілкінісі белсенділігінің кеңістіктік-уақыттық көшіп-қонуын құжаттады. Зерттеу жылдамдық құрылымының сейсмикалық бейнелеуімен, жанартау құрылысына қатысты әр түрлі тереңдіктердегі және орналасуларындағы екі магма резервуарларын ашады. Сейсмикалық күшінің кеңістіктегі және уақыттық көші-қоны солтүстік-батыс және оңтүстік-шығыс арал арасында екі суреттелген су қоймасының кезектесіп атқан жарылу белсенділігімен түсіндірілуі мүмкін.