Кіріспе

Кәсіби сумодағы жаттығулар үйірмесі Сумо күресінде, хэйя (部屋) - сумо күресшілерінің жаттығулар өткізетін және тұратын ұйымы. Оны сумо бейя деп те атауға болады. Сумодағы барлық күресшілер бір күресшіге тиесілі болуы керек. 2022 жылы 43 хейя болды, олардың әрқайсысы бес ихимонның (хейялардың топтамаларының) біріне тиесілі. Олардың көлемі әр түрлі, ең үлкенінде отыздан астам күрескер, ал ең кішісінде бір ғана күрескер бар. Көптеген хайя Токионың Риогоку ауданында және оның айналасында орналасқан, бұл сумоның дәстүрлі орталығы, бірақ жердің жоғары бағасы Токионың басқа бөліктерінде немесе оның маңындағы қалаларда жаңа хайялар салынуына әкелді. Көптеген хейяларда скауттар желісі бар, олар бұрынғы күрескерлер, бас жаттықтырушының достары немесе хейяның жақтастары болуы мүмкін, олар кез-келген күшті немесе спорттық жігіттерге назар аударады және жергілікті сумо (және дзюдо) жарыстарының нәтижелерін қадағалайды. Жаңадан қабылданғандардың көпшілігі 15-16 жаста, орта мектептен бастап жұмысқа кіріседі. Көрші өзінің мансабының соңына дейін қосылған heya-да қалады деп күтіледі; Сумода трансфер жүйесі жоқ. Тек бір ғана ерекшелік - егер оны бастапқыда барлаған жаттықтырушы жаңа хейя құру үшін кетсе, онда оған оның соңынан еруге рұқсат етілуі мүмкін, немесе егер хейя өзінің күрескерлерін тоқтатса, оған басқа хейяға, әдетте сол ихимонның ішінде, көшуге рұқсат етіледі. Көршілерге ұқсап, барлық токояма (шаштараздар), гиожи (реферилер) және йобидаси (ушерлер) белгілі бір хейяға қосылады, олар әдетте мансабын бастайды және аяқтайды. Хэйяны тек ояката немесе Жапон сумо қауымдастығының ақсақалы ғана құра алады. Ағалар әрқашан бас бапкерінің атына байланысты аталады. 65 жасқа толғанда ақсақал зейнеткерлікке шығып, иелігін басқаларға беруге міндетті. Егер зейнеткердің атын мұра етпеген жаңа ойаката хейяны иеленсе, онда хейяның аты жаңа иесінің атына ауыстырылады. Қойылымға қосымша оякаталар қосылуы мүмкін. 2006 жылдың қыркүйегінде Сумо қауымдастығы жаңа қоралар ашу ережелерін қатаңдады. Енді тек сан'якуда 25 турнир өткізген немесе макуучидің жоғары дивизионында 60 турнир өткізген ойаката ғана осы мәртебеге ие бола алады. Қазіргі кездегі хейяны мұра етудің критерийлері әлдеқайда қатаң емес, мысалы, бұрынғы Канечика, мысалы, жоғары дивизионда ешқашан шайқаспағанына қарамастан, Миягино тұрақшасын ала алды, өйткені тек 12 макуучи немесе 20 джурио башо қажет. Бір ерекше ереже бойынша, бір топтан шыққан күрескерлер бір-бірімен ешқашан басты турнирде, яғни юшо немесе дивизиондық чемпионаттың плей-оффын қоспағанда, күреспейді. Бұл соңғы жылдары ағайынды Таканохана мен Ваканохананың артықшылықтарына әсер етті, өйткені екеуі де йокодзунаның жоғары дәрежесін алса да, екеуінің де Футагояма үйірмесіне жататындықтан, олар ешқашан бір-бірімен шайқаспаған (бір плей-офф жекпе-жегін қоспағанда, 1995 жылы). Жапония Сумо қауымдастығы қазіргі кездегі хейяларға ай сайын олардың қожайындарына сектори қатарына кірмейтін әрбір күрескер үшін кем дегенде 55 000 иен оқу төлемдерін беру арқылы көмектеседі. Жоғары дәрежелі күрескерлерге екі айда бір рет қосымша ақы төленеді. "Йокодзуна" тұрақты табыста 300 000 иен қаржылай көмек. Сонымен қатар, қорабасарлар "мемлекеттік төлемдерді", "жұмыспен қамту төлемдерін" және "оқу операциялары төлемдерін" алады, бұл негізінен қорабасарлардың рөлі мен санына байланысты. Сондықтан ірі қоралар жылына 100 миллион иен алады. Бұл жүйе ақсақалдарды жеңімпаз күрескерлерді тартуға және жаттықтыруға ынталандырады. Көптеген хэйялар келушілерге таңертеңгілік жаттығуларды (кейко) тегін көруге мүмкіндік береді, бірақ ережелер әр стационардан әр стационарға топтың көлеміне байланысты және алдын ала хабарлау немесе жапон тілінде сөйлейтін адам қажет пе деген мәселе бойынша әртүрлі болады.

Айтуға арналған ескерту

Бір сөздің екінші орында тұрғаны кезінде, хейя рендаку деп аталатын жапондық фонологиялық үрдіске байланысты бея деп айтылады, мысалы, тұрақты Коконоэ Коконоэ бея деп аталады, ал сумо тұрақтысы "сумо бея" деп аталады.