Кіріспе
Кәсіби сумодағы жаттығулар үйірмесі Сумо күресінде, хэйя (部屋) - сумо күресшілерінің жаттығулар өткізетін және тұратын ұйымы. Оны сумо бейя деп те атауға болады. Сумодағы барлық күресшілер бір күресшіге тиесілі болуы керек. 2022 жылы 43 хейя болды, олардың әрқайсысы бес ихимонның (хейялардың топтамаларының) біріне тиесілі. Олардың көлемі әр түрлі, ең үлкенінде отыздан астам күрескер, ал ең кішісінде бір ғана күрескер бар. Көптеген хайя Токионың Риогоку ауданында және оның айналасында орналасқан, бұл сумоның дәстүрлі орталығы, бірақ жердің жоғары бағасы Токионың басқа бөліктерінде немесе оның маңындағы қалаларда жаңа хайялар салынуына әкелді. Көптеген хейяларда скауттар желісі бар, олар бұрынғы күрескерлер, бас жаттықтырушының достары немесе хейяның жақтастары болуы мүмкін, олар кез-келген күшті немесе спорттық жігіттерге назар аударады және жергілікті сумо (және дзюдо) жарыстарының нәтижелерін қадағалайды. Жаңадан қабылданғандардың көпшілігі 15-16 жаста, орта мектептен бастап жұмысқа кіріседі. Көрші өзінің мансабының соңына дейін қосылған heya-да қалады деп күтіледі; Сумода трансфер жүйесі жоқ. Тек бір ғана ерекшелік - егер оны бастапқыда барлаған жаттықтырушы жаңа хейя құру үшін кетсе, онда оған оның соңынан еруге рұқсат етілуі мүмкін, немесе егер хейя өзінің күрескерлерін тоқтатса, оған басқа хейяға, әдетте сол ихимонның ішінде, көшуге рұқсат етіледі. Көршілерге ұқсап, барлық токояма (шаштараздар), гиожи (реферилер) және йобидаси (ушерлер) белгілі бір хейяға қосылады, олар әдетте мансабын бастайды және аяқтайды. Хэйяны тек ояката немесе Жапон сумо қауымдастығының ақсақалы ғана құра алады. Ағалар әрқашан бас бапкерінің атына байланысты аталады. 65 жасқа толғанда ақсақал зейнеткерлікке шығып, иелігін басқаларға беруге міндетті. Егер зейнеткердің атын мұра етпеген жаңа ойаката хейяны иеленсе, онда хейяның аты жаңа иесінің атына ауыстырылады. Қойылымға қосымша оякаталар қосылуы мүмкін. 2006 жылдың қыркүйегінде Сумо қауымдастығы жаңа қоралар ашу ережелерін қатаңдады. Енді тек сан'якуда 25 турнир өткізген немесе макуучидің жоғары дивизионында 60 турнир өткізген ойаката ғана осы мәртебеге ие бола алады. Қазіргі кездегі хейяны мұра етудің критерийлері әлдеқайда қатаң емес, мысалы, бұрынғы Канечика, мысалы, жоғары дивизионда ешқашан шайқаспағанына қарамастан, Миягино тұрақшасын ала алды, өйткені тек 12 макуучи немесе 20 джурио башо қажет. Бір ерекше ереже бойынша, бір топтан шыққан күрескерлер бір-бірімен ешқашан басты турнирде, яғни юшо немесе дивизиондық чемпионаттың плей-оффын қоспағанда, күреспейді. Бұл соңғы жылдары ағайынды Таканохана мен Ваканохананың артықшылықтарына әсер етті, өйткені екеуі де йокодзунаның жоғары дәрежесін алса да, екеуінің де Футагояма үйірмесіне жататындықтан, олар ешқашан бір-бірімен шайқаспаған (бір плей-офф жекпе-жегін қоспағанда, 1995 жылы). Жапония Сумо қауымдастығы қазіргі кездегі хейяларға ай сайын олардың қожайындарына сектори қатарына кірмейтін әрбір күрескер үшін кем дегенде 55 000 иен оқу төлемдерін беру арқылы көмектеседі. Жоғары дәрежелі күрескерлерге екі айда бір рет қосымша ақы төленеді. "Йокодзуна" тұрақты табыста 300 000 иен қаржылай көмек. Сонымен қатар, қорабасарлар "мемлекеттік төлемдерді", "жұмыспен қамту төлемдерін" және "оқу операциялары төлемдерін" алады, бұл негізінен қорабасарлардың рөлі мен санына байланысты. Сондықтан ірі қоралар жылына 100 миллион иен алады. Бұл жүйе ақсақалдарды жеңімпаз күрескерлерді тартуға және жаттықтыруға ынталандырады. Көптеген хэйялар келушілерге таңертеңгілік жаттығуларды (кейко) тегін көруге мүмкіндік береді, бірақ ережелер әр стационардан әр стационарға топтың көлеміне байланысты және алдын ала хабарлау немесе жапон тілінде сөйлейтін адам қажет пе деген мәселе бойынша әртүрлі болады.
In sumo wrestling, a heya (部屋) is an organization of sumo wrestlers where they train and live. It can also be termed sumo beya. All wrestlers in professional sumo must belong to one. as of 2022 there were 43 heya, each belonging to one of five ichimon (groupings of heya). They vary in size, with the largest heya having over thirty wrestlers and smallest just one wrestler. Most heya are based in and around the Ryōgoku district of Tokyo, sumo's traditional heartland, although the high price of land has led to some newer heya being built in other parts of Tokyo or its suburbs. Most heya have a network of scouts, who may be former wrestlers themselves, friends of the head coach, or supporters of the heya, who keep a look out for any powerful or athletic young men and follow the results of local sumo (and judo) competitions. Most new recruits join at the age of 15 or 16, straight from junior high school. A wrestler is expected to stay with the heya he joins until the end of his career; there is no transfer system in sumo. The only exceptions are if the coach who originally scouted him leaves to found a new heya, in which case he might be permitted to follow him, or if a heya shuts down its wrestlers are often permitted to transfer to another heya, usually within the same ichimon. Just as with wrestlers, all tokoyama (hairdressers), gyōji (referees), and yobidashi (ushers) are attached to a specific heya where they normally begin and end their careers. Heya may only be set up by an oyakata or elder of the Japan Sumo Association. A heya is always named after the elder title owned by its head coach. An elder is obligated to retire and pass on ownership of a heya at age 65. When a new oyakata who has not inherited the retiree's elder name takes over a heya, the name of the heya is generally changed to the new owner's elder name to reflect this. Further oyakata may be attached to the stable. In September 2006 the Sumo Association tightened the rules on opening up new stables. Now only oyakata who spent at least 25 tournaments ranked in san'yaku or 60 tournaments in the top makuuchi division may do so. The criteria for inheriting an existing heya are much less strict – the former Kanechika, for example was able to take over Miyagino stable despite having never fought in the top division at all, as only 12 makuuchi or 20 jūryō basho are needed. A special rule dictates that wrestlers from the same heya never fight each other in a main tournament, except in playoffs for a yūshō or divisional championship. This notably worked to the advantages of brothers Takanohana and Wakanohana in recent years, as although they both achieved the top rank of yokozuna, they never had to fight each other (excepting one playoff bout in 1995) as they both belonged to the Futagoyama stable. The Japan Sumo Association helps existing heya by providing their stablemasters with at least ¥55,000 in training payments monthly for each wrestler in the stable that is not in the sekitori ranks. Extra payments are given every two months for high ranked wrestlers. The financial help for having a yokozuna in its stable yield ¥300,000. In addition, stablemasters receive "support payments", "maintenance payments" and "training operations payments" based largely on the rank and number of the stable's wrestlers. Therefore, large stables receive around ¥100 million per year. This system provides incentives for elders to recruit and train winning wrestlers. Most heya allow visitors to watch early morning training (keiko) free of charge, although rules vary from stable to stable as to the size of the group and whether advance notice or a Japanese speaker are required.
Айтуға арналған ескерту
Бір сөздің екінші орында тұрғаны кезінде, хейя рендаку деп аталатын жапондық фонологиялық үрдіске байланысты бея деп айтылады, мысалы, тұрақты Коконоэ Коконоэ бея деп аталады, ал сумо тұрақтысы "сумо бея" деп аталады.