Кіріспе

Оңтүстік Эфиопия аймақтық штатындағы аймақ Консо - Эфиопияның Оңтүстік Эфиопия аймақтық штатындағы аймақ. Бұрын бұл қала қалашығы болған. 2011 жылға дейін Консо Оңтүстік Ұлттар, Ұлттар және Халықтар Өңірінің (SNNPR) ешбір аймағының құрамына кірмеді, сондықтан арнайы аймақ деп саналды, бұл автономиялық аймаққа ұқсас әкімшілік бөлімше. 2011 жылы Сеген аймағы халық аймағы құрылды, оған Консо арнайы аймағы мен оны қоршаған 3 бұрынғы аймақ кіреді. Бұл ерекше аймақ Консо халқының есімімен аталады. Ұлы Рифт аңғарында орналасқан Консо оңтүстігінде Оромия аймағымен, батысында Оңтүстік Омо аймағымен, солтүстік-батысында Алле арнайы аймағымен, солтүстігінде Дираше арнайы аймағымен, солтүстік-шығысында Амаро арнайы аймағымен, шығысында Буржи арнайы аймағымен шектеседі. Саган өзені оңтүстікке қарай ағып, кейін батысқа қарай Вайтоға қосылады, бұл аймақтың Буржимен шекарасының бір бөлігін және Оромия аймағымен шекарасының бүкіл ұзындығын анықтайды. Әкімшілік орталығы - Карати; Консодағы басқа қалалар - Фаша және Саген. Тұрғындар бірнеше жыл бойы аймақ болу үшін наразылық білдіргеннен кейін, Консо 2018 жылдың қарашасында аймақ болды. Консо жерлестері дәстүрлі түрде ерекше және тұрақты ауыл шаруашылығы түрін қолданады, ол тас террасаларды салуды және күтіп-ұстауды, ал егістіктерді тыңайтқышпен тыңайтуды қамтиды. Олардың егістік жерлерінің басты ерекшелігі - жер бетінде өсетін Moringa stenopetala деген ағаш. Негізгі егістік - сорго, кейбір тамырлы дақылдар мен мақта. 2004 жылғы есеп бойынша Консо қаласында 178 шақырым барлық ауа райымен және 81 шақырым құрғақ ауа райымен жолдар бар, бұл жолдардың орташа тығыздығы 1000 шаршы километрге 114 шақырым. Орталық статистика агенттігі (CSA) Эфиопияның кофе және шай саласындағы инспекциялық деректерге сүйене отырып, 2005 жылы аяқталған жылы осы аймақта бес тонна кофе өндірілгенін хабарлады. Бұл Эфиопияның жалпы өнімінің 0,1%-дан азын және Эфиопияның жалпы өнімінің 0,1%-ын құрады.

Тарих

Консо ауданы, бұрын вореда, көршілес әкімшілік бірліктермен бірқатар шекаралық даулар болды. Сара Вонның айтуынша, "олардың ішіндегі ең маңыздысы 1992 жылдан бері жалғасып келе жатқан Оромияның Борана аймағы 1992 жылдан бері таластыратын Телтеле ауданына қатысты". Тағы бір дау Гато мен Байде Фучуча кебеліне байланысты Дерәше арнайы уорда әкімшілігімен болды, ал Але үшін қосымша талап қойылды, ол екі уорданың арасындағы арадастықтан кейін SNNPR парламентіне іс-қимыл үшін жіберілді. 1996 жылғы БҰҰДБ ЕЭБ есебі 1993 жылы дайындалған бұрынғы есептен үзінді келтіреді, онда "Консо аймағының бір ерекшелігі оның жиі болатын жер сілкіністері болып табылады. Жақында болған қатты жер сілкінісі ауылдарды үрейге батырды. Кейбір төбе басындағы ауылдар (олардың бірі Нью-Йорк деп аталады) осыдан кейін құлдырап кетті. Тағы бір қауіп - ағаштан жасалған құрылыстардан тұратын, көпшілікпен толған, қамалған ауылдарда өрт". Алайда 1996 жылғы есепте "1993 жылдан кейін жер сілкінісі болған жоқ" деп қорытынды жасалды. Келесі жылдың шілде айында жергілікті милиция қолдауымен билік партиясының жақтастары Каратидегі КПДУ филиалының есігін жауып, партия жетекшілері Тесфайе Корра мен Адан Фулайтаны бір аптаға қамауға алды. Билік басындағы партияның белсенділері кеңселерді тонап, төбесін бүлдірді. Содан кейін 12 қазанда жергілікті билік өкілдерінің өкілеттігімен әрекет ететін үкіметтік әскерлер Каратиде КПДУ төрағасы Шако Отто Кораны тұтқындап, алты күнге қамауға алды. Жергілікті билік оны партияның жабылған филиалының біріне барып, "әлеуметтік-экономикалық дамуды бұзған" деп айыптады. "Sudan Times" газеті 2008 жылдың 14 мамырында Консо мен Борена Оромо арасындағы қақтығыстар 36 адамды өлтіріп, 5000-нан астам адамды үйлерін тастап кетуге мәжбүр еткенін хабарлады. "Өлгендердің ішінде 35 адам Консо тайпасына жатады" деді арнайы аймақтың әкімшісі Ареке Гейто жергілікті журналистерге. Қауіпсіздік күштерінің өкілдері баспаналы болған қалалар: Аба Роба, Кашале, Налая Сеген және Гесерго.

Демография

Эфиопияның Орталық Статистикалық Агенттігі (ЭСА) жүргізген 2007 жылғы санақ бойынша, бұл аймақтың жалпы саны 235,087 адам, оның ішінде 113,412 еркек және 121,675 әйел. Консо ауданы 2,273.79 шаршы шақырым, халық тығыздығы 103.39; 9,415 немесе 4.00% - қалалық тұрғындар. Бұл аймақта барлығы 44 902 үй шаруашылығы бар, яғни бір үй шаруашылығына орташа есеппен 5,24 адам және 43 535 тұрғын үй бөлінісі жатады. Консодағы ең ірі екі этникалық топ Консо (87,04%) және Гавада (9,79%) болды; басқа этникалық топтар халық санының 3,17% -ын құрады. Консо тілін бірінші тіл ретінде тұрғындардың 86,18% -ы, 9,73% -ы гавада, 2,08% -ы ормиффа, 1,26% -ы амхар тілінде сөйледі; қалған 0,75% -ы барлық басқа негізгі тілдерде сөйледі. Протестанттар 50,34%, халықтың 34,62% -ы дәстүрлі діндерді ұстанады, ал 13,81% -ы эфиопиялық православие дінін ұстанады. 1994 жылғы санақта бұл уордада 29 629 үйде 157 585 адам тұратын, оның 77 147 еркек және 80 438 әйел; оның 5479 немесе 3,48% халқы қала тұрғындары болды. Консодағы төрт ірі этникалық топ Консо (87,01%), Гавада (9,2%), Амхара (1,25%) және Оромо (0,75%); басқа этникалық топтар халықтың 1,79% -ын құрады. Консо тілін бірінші тіл ретінде тұрғындардың 86,64% -ы, 9,11% -ы Гавада, 2,26% -ы Ориффа, 1,4% -ы Амхари тілінде сөйледі; қалған 0,59% -ы барлық басқа негізгі тілдерде сөйледі. Халықтың 65,62% -ы дәстүрлі діндерді ұстанады, 24,47% -ы протестанттар, ал 5,49% -ы эфиопиялық православие дінін ұстанады. Білім беру саласында халықтың 8,14% сауатты деп саналады; 7-12 жастағы балалардың 3,79% -ы бастауыш мектепте оқыды; 13-14 жастағы балалардың 1,45% -ы орта мектепте оқыды, ал 15-18 жастағы тұрғындардың 0,94% -ы жоғары орта мектепте оқыды. Санитарлық жағдайларға қатысты, санақ кезінде қаладағы үйлердің 89% және барлық үйлердің 11% таза ауыз сумен қамтамасыз етілген; қаладағы үйлердің 55% және жалпы үйлердің 7% -ы дәретханамен қамтамасыз етілген.