Кіріспе
Оңтүстік Эфиопия аймақтық штатындағы аймақ Консо - Эфиопияның Оңтүстік Эфиопия аймақтық штатындағы аймақ. Бұрын бұл қала қалашығы болған. 2011 жылға дейін Консо Оңтүстік Ұлттар, Ұлттар және Халықтар Өңірінің (SNNPR) ешбір аймағының құрамына кірмеді, сондықтан арнайы аймақ деп саналды, бұл автономиялық аймаққа ұқсас әкімшілік бөлімше. 2011 жылы Сеген аймағы халық аймағы құрылды, оған Консо арнайы аймағы мен оны қоршаған 3 бұрынғы аймақ кіреді. Бұл ерекше аймақ Консо халқының есімімен аталады. Ұлы Рифт аңғарында орналасқан Консо оңтүстігінде Оромия аймағымен, батысында Оңтүстік Омо аймағымен, солтүстік-батысында Алле арнайы аймағымен, солтүстігінде Дираше арнайы аймағымен, солтүстік-шығысында Амаро арнайы аймағымен, шығысында Буржи арнайы аймағымен шектеседі. Саган өзені оңтүстікке қарай ағып, кейін батысқа қарай Вайтоға қосылады, бұл аймақтың Буржимен шекарасының бір бөлігін және Оромия аймағымен шекарасының бүкіл ұзындығын анықтайды. Әкімшілік орталығы - Карати; Консодағы басқа қалалар - Фаша және Саген. Тұрғындар бірнеше жыл бойы аймақ болу үшін наразылық білдіргеннен кейін, Консо 2018 жылдың қарашасында аймақ болды. Консо жерлестері дәстүрлі түрде ерекше және тұрақты ауыл шаруашылығы түрін қолданады, ол тас террасаларды салуды және күтіп-ұстауды, ал егістіктерді тыңайтқышпен тыңайтуды қамтиды. Олардың егістік жерлерінің басты ерекшелігі - жер бетінде өсетін Moringa stenopetala деген ағаш. Негізгі егістік - сорго, кейбір тамырлы дақылдар мен мақта. 2004 жылғы есеп бойынша Консо қаласында 178 шақырым барлық ауа райымен және 81 шақырым құрғақ ауа райымен жолдар бар, бұл жолдардың орташа тығыздығы 1000 шаршы километрге 114 шақырым. Орталық статистика агенттігі (CSA) Эфиопияның кофе және шай саласындағы инспекциялық деректерге сүйене отырып, 2005 жылы аяқталған жылы осы аймақта бес тонна кофе өндірілгенін хабарлады. Бұл Эфиопияның жалпы өнімінің 0,1%-дан азын және Эфиопияның жалпы өнімінің 0,1%-ын құрады.
Konso is a zone in the South Ethiopia Regional State, Ethiopia. It was formerly a woreda. Prior to 2011, Konso was not part of any Zone in the Southern Nations, Nationalities and Peoples' Region (SNNPR) and was therefore considered a special woreda, an administrative subdivision which is similar to an autonomous area. In 2011, the Segen Area Peoples Zone was established, which includes Konso special woreda and the 3 former woredas surrounding it. This special woreda is named after the Konso people. Located in the Great Rift Valley, Konso is bordered on the south by the Oromia Region, on the west by the South Omo Zone, on the northwest by Alle special woreda, on the north by Dirashe special woreda, on the northeast by Amaro special woreda, and on the east by Burji special woreda. The Sagan River, which flows south then west to join the Weito, defines part of the woreda's boundary with Burji and the entire length of the boundary with the Oromia Region. The administrative center is Karati; other towns in Konso include Fasha and Sagen. After protesting by residents to become a zone for several years, Konso became a zone in November 2018. The native Konso traditionally practice a distinct and sustainable form of agriculture that involves the building and maintaining of stone terraces, and fertilizing the fields with manure. A central feature of their fields is the endemic tree crop, Moringa stenopetala. The main crop is sorghum, along with some root crops and cotton. According to a 2004 report, Konso had 178 kilometers of all weather roads and 81 kilometers of dry weather roads, for an average road density of 114 kilometers per 1000 square kilometers. The Central Statistical Agency (CSA) reported that five tons of coffee were produced in this woreda in the year ending in 2005, based on inspection records from the Ethiopian Coffee and Tea authority. This represented less than 0.1% of the SNNPR's output and less than 0.1% of Ethiopia's total output.
Тарих
Консо ауданы, бұрын вореда, көршілес әкімшілік бірліктермен бірқатар шекаралық даулар болды. Сара Вонның айтуынша, "олардың ішіндегі ең маңыздысы 1992 жылдан бері жалғасып келе жатқан Оромияның Борана аймағы 1992 жылдан бері таластыратын Телтеле ауданына қатысты". Тағы бір дау Гато мен Байде Фучуча кебеліне байланысты Дерәше арнайы уорда әкімшілігімен болды, ал Але үшін қосымша талап қойылды, ол екі уорданың арасындағы арадастықтан кейін SNNPR парламентіне іс-қимыл үшін жіберілді. 1996 жылғы БҰҰДБ ЕЭБ есебі 1993 жылы дайындалған бұрынғы есептен үзінді келтіреді, онда "Консо аймағының бір ерекшелігі оның жиі болатын жер сілкіністері болып табылады. Жақында болған қатты жер сілкінісі ауылдарды үрейге батырды. Кейбір төбе басындағы ауылдар (олардың бірі Нью-Йорк деп аталады) осыдан кейін құлдырап кетті. Тағы бір қауіп - ағаштан жасалған құрылыстардан тұратын, көпшілікпен толған, қамалған ауылдарда өрт". Алайда 1996 жылғы есепте "1993 жылдан кейін жер сілкінісі болған жоқ" деп қорытынды жасалды. Келесі жылдың шілде айында жергілікті милиция қолдауымен билік партиясының жақтастары Каратидегі КПДУ филиалының есігін жауып, партия жетекшілері Тесфайе Корра мен Адан Фулайтаны бір аптаға қамауға алды. Билік басындағы партияның белсенділері кеңселерді тонап, төбесін бүлдірді. Содан кейін 12 қазанда жергілікті билік өкілдерінің өкілеттігімен әрекет ететін үкіметтік әскерлер Каратиде КПДУ төрағасы Шако Отто Кораны тұтқындап, алты күнге қамауға алды. Жергілікті билік оны партияның жабылған филиалының біріне барып, "әлеуметтік-экономикалық дамуды бұзған" деп айыптады. "Sudan Times" газеті 2008 жылдың 14 мамырында Консо мен Борена Оромо арасындағы қақтығыстар 36 адамды өлтіріп, 5000-нан астам адамды үйлерін тастап кетуге мәжбүр еткенін хабарлады. "Өлгендердің ішінде 35 адам Консо тайпасына жатады" деді арнайы аймақтың әкімшісі Ареке Гейто жергілікті журналистерге. Қауіпсіздік күштерінің өкілдері баспаналы болған қалалар: Аба Роба, Кашале, Налая Сеген және Гесерго.
Fuchucha kebeles with Derashe special woreda administrations, with a further claim for Ale, which after mediation between the two woredas was referred to the SNNPR parliament for action. The 1996 UNDP EUE report quotes an earlier report prepared in 1993, which had stated that "one peculiarity of the Konso area is its frequent earthquakes. A recent strong tremor sent panic around the villages. Some hillside villages (one nicknamed New York) have slid as a result. Another danger is fire, in the crowded, stockaded villages full of wooden structures." The 1996 report however concludes, "No earthquakes occurred after 1993." In July of the following year, ruling party supporters, backed by local militia, closed the KPDU branch office in Karati and imprisoned party leaders Tesfaye Korra and Adane Fulayta for one week. Activists of the ruling party then looted the offices and damaged the roof. Then on 12 October, government militias acting on the authority of local officials arrested the chairman of the KPDU, Shako Otto Kora, in Karati and detained him for six days. The local officials accused him of "disturbing development activities" for visiting one of his party's branch offices that had been closed. The Sudan Times reported that on 14 May 2008 continuing conflict between the Konso and Borena Oromo left 36 people dead and forced more than 5,000 inhabitants to flee their homes. "Among the dead, 35 of them belong to Konso tribes" Areke Geyto, the administrator of the special woreda told local reporters. The refugees were sheltered in the Aba Roba, Kashale, Nalaya Segen and Gesergo kebeles.
Демография
Эфиопияның Орталық Статистикалық Агенттігі (ЭСА) жүргізген 2007 жылғы санақ бойынша, бұл аймақтың жалпы саны 235,087 адам, оның ішінде 113,412 еркек және 121,675 әйел. Консо ауданы 2,273.79 шаршы шақырым, халық тығыздығы 103.39; 9,415 немесе 4.00% - қалалық тұрғындар. Бұл аймақта барлығы 44 902 үй шаруашылығы бар, яғни бір үй шаруашылығына орташа есеппен 5,24 адам және 43 535 тұрғын үй бөлінісі жатады. Консодағы ең ірі екі этникалық топ Консо (87,04%) және Гавада (9,79%) болды; басқа этникалық топтар халық санының 3,17% -ын құрады. Консо тілін бірінші тіл ретінде тұрғындардың 86,18% -ы, 9,73% -ы гавада, 2,08% -ы ормиффа, 1,26% -ы амхар тілінде сөйледі; қалған 0,75% -ы барлық басқа негізгі тілдерде сөйледі. Протестанттар 50,34%, халықтың 34,62% -ы дәстүрлі діндерді ұстанады, ал 13,81% -ы эфиопиялық православие дінін ұстанады. 1994 жылғы санақта бұл уордада 29 629 үйде 157 585 адам тұратын, оның 77 147 еркек және 80 438 әйел; оның 5479 немесе 3,48% халқы қала тұрғындары болды. Консодағы төрт ірі этникалық топ Консо (87,01%), Гавада (9,2%), Амхара (1,25%) және Оромо (0,75%); басқа этникалық топтар халықтың 1,79% -ын құрады. Консо тілін бірінші тіл ретінде тұрғындардың 86,64% -ы, 9,11% -ы Гавада, 2,26% -ы Ориффа, 1,4% -ы Амхари тілінде сөйледі; қалған 0,59% -ы барлық басқа негізгі тілдерде сөйледі. Халықтың 65,62% -ы дәстүрлі діндерді ұстанады, 24,47% -ы протестанттар, ал 5,49% -ы эфиопиялық православие дінін ұстанады. Білім беру саласында халықтың 8,14% сауатты деп саналады; 7-12 жастағы балалардың 3,79% -ы бастауыш мектепте оқыды; 13-14 жастағы балалардың 1,45% -ы орта мектепте оқыды, ал 15-18 жастағы тұрғындардың 0,94% -ы жоғары орта мектепте оқыды. Санитарлық жағдайларға қатысты, санақ кезінде қаладағы үйлердің 89% және барлық үйлердің 11% таза ауыз сумен қамтамасыз етілген; қаладағы үйлердің 55% және жалпы үйлердің 7% -ы дәретханамен қамтамасыз етілген.