Кіріспе

Жаяу жүргіншілерді тонаушы жарыс аты Ежелгі терминологияда, аяқ асты - жаяу жүргіншілерді тонаушы немесе ұры. Бұл термин 16 ғасырдан бастап 19 ғасырға дейін кеңінен қолданылған, бірақ біртіндеп жалпы қолданыстан шығып кетті. Атта отырған жол тонаушыдан айырмашылығы, аяқ астынан жүрген адам қарапайым қылмыскер болып саналды, ол белгілі бір жағдайларда атақ-даңқ пен беделге ие болуы мүмкін. Елизавета дәуірінде және 19 ғасырдың басына дейін Footpads жұмыс істеді.

Этимология

American Heritage Dictionary сөздігіне сәйкес, терминнің шығу тегі толықтай анық емес, бірақ бұл аяқ пен жолға қатысты сөздің тізбегі болуы мүмкін. Бұл оның ат үстінде жүргеніне қарағанда, жаяу жүрген тонаушыны білдіреді.

Ұрлық

Аяқ астынан жасалатын әрекеттер әрқашанда аяқ астынан жасалып, адамдарды қорқытып тонайды. Әлеуметтік және экономикалық жағдай, жылқының қымбаттауы, олардың әлсіз жағдайы оларды көшеде тонаушылық жасауға итермеледі. Қылмыскерлер қараңғыда қозғалуды қауіпсіз әрі тиімді деп тапты, бұл құрбанды қорқытып, қашып кетуіне және куәгерлердің оларды тану мүмкіндігін азайтуға мүмкіндік берді. Қылмыс болған жерден тез қашу үшін зорлық-зомбылық жасалды. Бұл себепті аяқ астынан жасалған шабуылдар жиі қорқыту, зорлық-зомбылықпен және ең нашар жағдайда адам өлтірумен бірге жүреді.

Қылмыстық жүйе

Бірқатар ұрылар қажеттіліктен әрекет етіп, қазіргі топтарға қосылды. 1720 жылдары Лондонда бірнеше ірі бандиттер билік құрды. Банда әртүрлі топтардың мүшелерінің бірлестігі болып табылады, олар ұрыларды бірлесіп жасайды, өйткені жалғыз әрекет ету серіктерінің қолдауымен жұмыс істеуден гөрі нәтижелі емес. Бұл ұйымдасқан қылмыстық жүйе қоғамның төменгі деңгейінде бірігу сезімін қалыптастырудың негізі болды. Ұрпақ бүкіл топқа тең бөлінеді, ал әрбір мүшесі қылмыстық операцияға белсенді қатысады.

Белгілі қылмыскерлер мен топтар

Көшеде ұрлық жасау жиі кездесетін болса да, ұрлық жасаған ер адамдардың көпшілігі зорлық-зомбылықпен айналыспаған, ал кейбір жағдайларда қылмыстар қажеттіліктен жасалған. Сол кезде кейбір қылмыскерлер қатыгездіктерімен танымал болды. Мэттью Кларк солай болды, ол көптеген қылмыстарымен танымал болды, оның ішінде жас әйелді өлтірді, ол ұрлаған үйде жұмыс істейтін қызметші әйел, ол шынжырмен ілуге сотталды. Кингстонда өлім жазасына кесілген алты атақты көше тонаушысының өмірі туралы қысқаша тарихи есеп Джеймс Кросслидің Дэниел Дефоеге алғаш рет тиесілі анонимен мәтіні (1726) болып табылады. Памфлетке сәйкес бұл топ бастапқыда 32 адамнан тұратын үлкен банданың кішкентай бөлімшесі болды, оның ішінде белгілі Джозеф Блейк, "Блюскин" және Джек Шепард. Қылмыстардың басым көпшілігі түнде болғандықтан, қылмыскерлер түнде алаңсыз әрекет ете алатын болғандықтан, 17 ғасырдың соңында қылмыстың алдын алу үшін көшелерді күзету бірінші кезекте болды. Түнгі күзетшілер түнгі сағат 9-дан 10-ға дейін, күн шыққанша көшелерді күзетіп тұрды. Бұл жаңа стратегияға қарамастан, Footpads жұмыс істеуін жалғастырды. Саяси әлем қылмыс мәселесіне үлкен көңіл бөлді және XVIII ғасырда институттар заң шығару жүйесін нығайтты. Зорлық-зомбылық қылмыстары үшін жазалар аяусыз болды, ал белгілі саяси қайраткерлер бұл қиындық туралы өздерінің қатаң пікірлерін білдіруден тартынбады. Сот судьясы Джон Филдлинг сол кездегі әлеуметтік жағдайды өзгертуге мүдделі адамдардың бірі болды. 1764 жылдың маусым айында ол Қазынашылық министрі Чарльз Дженкинсонға жазған хатында Тиберн мен Тоттенхэм Корт жолының маңында аяқ асты шабуыл туралы жазды. Көшелерде тиімді бақылау жүйесін енгізу туралы да ой жүгіртті ғалымдар, зиялылар және жазушылар Дэниел Дефо, оның "Аугуста Триумфанс" памфлеті көшедегі тонаудың алдын алу туралы болды. Қалалық ортада бірнеше өзгерістер жасалды, көше жарығы пайда бола бастады.

Жазалау

Қылмысқа айыпталғандар Олд Бейлиде, Англия мен Уэльстің орталық қылмыстық сотында сотталды, егер кінәлі деп табылса, олар жазаланды. 17 ғасырдың соңынан 20 ғасырдың басына дейін қылмысқа кінәлі деп танылғандар әртүрлі жазаларға ұшырайтын. 18 ғасырда қылмыстың көпшілігі үшін ең көп таралған жаза - асылу болды, бірақ ол азайтылды, ал жаңа жазалар қолданылды. Аяқ жақтаулары арқылы ұрлық жасау жиі зорлық-зомбылық қылмысы ретінде саналады. Қауіпсіздікті сақтап қалу үшін, олар өздерін қорлаушылардан қорғайтын. 1783 жылға дейін, Тибернге (аяулық орындалған жер) шелекті жоюға дейін, қылмысты болдырмау үшін жазалаулар көпшілік алдында жүргізілді. Қылмыскерге өлім жазасы немесе жеңілдетілген жаза тағайындалғанда, әртүрлі факторлар әсер еткен. Бұл жерде айыптаудың дәлелдері, қылмыстың сипаты және қылмыскердің мінез-құлқы оның жазалануына ықпал етті. Қылмыстық тасымалдау және қамауға алу жазалардың баламалы түрінде қолданылды, олар көбінесе патшаның кешірімі мен мейірімі ретінде қабылданады.

Әдебиет және мәдениет

Қоғамның заңсыз жағын бейнелейтін әдебиеттің ең көрнекті көріністерінің бірі - Дефоның "Полковник Джек" (1722), криминалды көркем әдебиеттің реңктері бар роман. Ол Молл Фландрияның тақырыбына сәйкес, 17 ғасырдың аяғы мен 18 ғасырдың басында қылмыс пен әділдік қалай қабылданатынын түсіну үшін қажетті көптеген маңызды элементтермен бөліседі. Footpads 1895 жылы британдық үнсіз фильмде көрінеді, оның өндірісі Роберт В. Полға тиесілі.