Кіріспе
Мексиканың 4-ші президенті (1830-1832, 1837-1839, 1839-1841) Тринидад Анастасио де Сальс Руис Бустаманте и Осегуера (anasˈtasjo βustaˈmante; 27 шілде 1780 6 ақпан 1853) - Мексиканың 4-ші президенті болып қызмет еткен мексикалық дәрігер, генерал және саясаткер. Ол сондай-ақ 1829-1832 жылдары президенттер Висенте Герреро, Хосе Мария Боканегра және Мелхор Мусквиздің басшылығымен Мексиканың екінші вице-президенті болды. Ол Мексиканың Тәуелсіздік соғысына алғаш рет роялист ретінде қатысып, кейін Агустин де Итурбидтің жағына шығып, Игуала жоспарын қолдады. Бустаманте Мексиканың алғашқы басқарушы органы болған Уақытша үкімет хунтасының мүшесі болды. Бірінші Мексика империясының құлдырауынан кейін император Итурбидке қолдау көрсеткенін президент Гуадалупе Виктория кешірді. 1828 жылғы даулы жалпы сайлаулар көтерілістерге әкеліп соқты, нәтижесінде Конгресс оны вице-президент етіп тағайындады, ал либералды Висенте Герреро президент болып тағайындалды. Бастамантеге 1829 жылы Баррадас экспедициясы кезінде әскери резервтің командалығы Гуэррероны құлату үшін төңкеріс жасауға мүмкіндік берді. Президент болып бірінші мерзімінде ол АҚШ министрі Джоэл Робертс Понсетті қуып жіберді, Техасқа американдықтардың көшіп келуіне тыйым салатын заң шығарды және бюджет профицитін жасады. Бұл кезде оның жетекші министрі консервативті интеллектуал Лукас Аламан болды. Оның режиміне қарсыластар 1832 жылы Веракрус жоспарын жариялады, бұл бір жылға жуық азаматтық соғысқа әкеліп соқты, ақырында Бустамантеді жер аударылуға мәжбүр етті. Оның жер аударылуы кезінде Бірінші республика құлдырап, оның орнына Мексиканың Орталық республикасы Санта-Анна құрылды. Санта-Аннаның 1836 жылы Техас революциясы кезінде биліктен құлдырауы Бустамантке Мексикаға оралуға және 1837 жылдың басында президенттікке қайта оралуға мүмкіндік берді. Мексикада француздардың шығындарын өтеуге қарсылық білдіру 1838 жылдың соңында апатты кондитерлік соғысқа әкелді. 1839 жылы Жозе де Уреа бастаған көтерілісті басу үшін Бустаманте қысқа уақытқа орнынан кетті. Америка Құрама Штаттарымен қарым-қатынас қалпына келтіріліп, Еуропа державаларымен келісімдерге қол қойылды. Федералды жүйені қалпына келтіру үшін көтерілістер және жалғасып жатқан қаржылық дағдарыс бүкіл елде тәртіпсіздікке әкелді. 1839 жылы Юкатан штаты бөлініп шықты, ал 1840 жылы Бустамантедің өзі астанада федералистік бүлікшілермен тұтқынға алынды, олар ақыр соңында жеңілді. Мариано Паредес бастаған консервативті көтеріліс ақырында оны 1841 жылы екінші рет жер аударылуға мәжбүр етті. 1845 жылы Бустаманте Мексика-Америка соғысына қатысқан. Соңғы өмірін Сан-Мигель-де-Альендеде өткізді, ол 1853 жылы қайтыс болды.
Trinidad Anastasio de Sales Ruiz Bustamante y Oseguera (anasˈtasjo βustaˈmante; 27 July 1780 – 6 February 1853) was a Mexican physician, general, and politician who served as the 4th President of Mexico three times from 1830 to 1832, 1837 to 1839, and 1839 to 1841. He also served as the 2nd Vice President of Mexico from 1829 to 1832 under Presidents Vicente Guerrero, José María Bocanegra, himself, and Melchor Múzquiz. He participated in the Mexican War of Independence initially as a royalist before siding with Agustín de Iturbide and supporting the Plan of Iguala. Bustamante was a member of the Provisional Government Junta, the first governing body of Mexico. After the fall of the First Mexican Empire, his support for Emperor Iturbide was pardoned by President Guadalupe Victoria. The controversial 1828 general election sparked riots forcing the results to be nullified, as a result, Congress named him vice president while the liberal Vicente Guerrero was named president. Bustamante's command of a military reserve during the Barradas Expedition in 1829 allowed him to launch a coup d'état ousting Guerrero. During his first term as president, he expelled U. S. Minister Joel Roberts Poinsett, issued a law prohibiting American immigration to Texas, and produced a budget surplus. His leading minister during this time was the conservative intellectual Lucas Alamán. Opponents of his regime proclaimed the Plan of Veracruz in 1832, leading to almost a year of civil war, ultimately forcing Bustamante into exile. During his exile, the First Republic collapsed and was replaced by Santa Anna with the Centralist Republic of Mexico. Santa Anna's fall from power during the Texas Revolution in 1836 gave Bustamante the chance to return to Mexico and smoothly reassume the presidency in early 1837. Refusal to compensate French losses in Mexico resulted in the disastrous Pastry War in late 1838. Bustamante briefly stepped down in 1839 to suppress a rebellion led by José de Urrea. Relations with the United States were restored and treaties signed with European powers. Rebellions in favor of restoring the federal system and an ongoing financial crisis was leading to unrest all over the nation. The state of Yucatán broke away in 1839, and in 1840 Bustamante himself was taken hostage in the capital by federalist rebels who were ultimately defeated. A conservative revolt led by Mariano Paredes ultimately forced him into a second exile in 1841. Bustamante returned in 1845 and participated in the Mexican–American War. He spent his last years in San Miguel de Allende where he died in 1853.
Ерте өмір
Анастасио Бустаманте 1780 жылы 27 шілдеде Мичоакан штатының Джикильпан қаласында Хосе Руис Бустаманте мен Франсиска Осегуераның отбасында дүниеге келген. Оның отбасы үлкен байлыққа ие болмаған және әкесі Гвадалахараға қар тасымалдаумен айналысқан, алайда олар жас Анастасионы жақсы біліммен қамтамасыз етті. Он бес жасында Гвадалахараның семинариялық колледжіне оқуға түсті, оны Тукспам ауылының пасторы Марселино Фигероа қамқорлық етті. Содан кейін ол Мехико қаласына барып, медицинаны зерттеді. Мектепті бітіргеннен кейін ол Сан-Луис-Потосиде жұмыс істеуге ұсыныс қабылдады және Сан-Хуан-де-Диос ауруханасының директоры болды. Колледж кезінен бастап, Бустаманте әскери қызметке түсу ниеті бар екенін көрсетті және Испания 1808 жылы жарым арал соғысының салдарынан Испанияда болған толқулардан кейін Сан-Луис-Потосиде жетекші отбасылардан тұратын ат әскері құрылды және Бустаманте оның мүшесі атанды, бірақ ол 1810 жылы қыркүйекте Мексиканың Тәуелсіздік соғысы басталғанға дейін дәрігер мамандығын тастамады.
Тәуелсіздік соғысы
Ол 1812 жылы капитандыққа көтерілді және Куатла қоршауын бұзу үшін Каллеядан тапсырыс алды. Содан кейін ол Апам аңғарында әрекет жасап, жарақат алды. Ол ЭС полкіне шақырылып, Хавьер Минаның Галвестоннан бастаған шабуылдарын теріске шығаруға жіберілді. Ол Ремедиос бекінісін басып алды, ол жараланғанға қарамастан батареяларды алып, қашып бара жатқан көтерілісшілерді атты әскермен қуып кетті. Ол Гуанахуато провинциясының бәрін тыныштауға көмектесті, ол Гуанимароның Хасиендасындағы шайқаста Торес пен американдық филибстер Грегорио Вольфтың күштерін талқандады. Соғыстың аяғында Бустаманте Пантохада Сантьяго аңғарындағы операцияларды басқаратын болды, онда капитан Квинтаньила Агустин де Итурбидтің атынан оны Игуала жоспарына қосылуға шақыруға тырысты, оған Бустаманте қол қойды. Вице-патша провинцияның генерал-коменданты Антонио Линареске Бустамантеді өзінің командасынан шығаруды бұйырған болатын, бірақ Бустаманте хабарды тұтқындап, 1821 жылы 19 наурызда тәуелсіздікті қолдағанын жариялады. Ол Селаяға барып, Линареске бас тартқан командалық постты ұсынды, ол ешқандай қарсылыққа тап болмай, Гуанахуатоға кірді және соғыстың басында тәуелсіздік үшін күрескен үшін атылған көтерілісшілердің денелерін Алондигадан алып тастады, оларды Сан-Себастьян зиратына көшірді. Итурбиде Бустамантті революцияға қатысты екінші қолбасшы етіп тағайындады және ол оны генерал Крузмен Сан-Антонионың Хасиендасында өткен конференцияға ертіп барды. Содан кейін Бустаманте барлық ат әскерінің басшысы деп жарияланды, ол Кверетароның көмегіне жүгінген Брахо мен Сан-Жулианның күштерін жеңді. Бұл арада Итурбиде Пуэблаға жолға шығады, ал Бустаманте Ароязарко арқылы астананың шеттеріне қоршауға дайындалуға барды және Аскапоцалькода шайқасты. Мексика қаласын басып алу алдында Итурбиде оны Үкіметтік хунтаға және Регенттік фельдмаршалдың және Батыс және Шығыс ішкі провинцияларының генерал-капитаны ретінде атады, өйткені Бірінші Мексика империясының аумағы бес әскери округке бөлінді. Хучиде ол испандық экспедициялық күшті, Регенттікке мүше болуды ұсынған Орден полкін жеңді. Елордада ол елдің ішкі провинцияларына қатысты шұғыл мәселелерге жауапты болды.
Бірінші республика
Бірінші Мексика империясы құлағаннан кейін ол Гвадалахарада Луис де Квинтанармен бірлесіп, федералды жүйеге ұмтылу үшін революция жариялады. Алайда көтеріліс жеңілді және Бустаманте мен Квинтанар генерал Николас Браво мен жұп Оңтүстік Америкаға қуылғанға дейін берілді, бұл жаза сол кезде Мексиканы зардап шеккен саяси толқулар салдарынан ешқашан орындалмаған. Бірінші Республиканың алғашқы жылдары Мексикадағы саясат либералды, федералистік Йорккино партиясы мен консервативті, централистік Эскоз партиясы арасындағы күреске айналған кезде, Бустаманте Эскоз партиясында Итурбидке деген жеккөрушілікке ұшырағандықтан, біріншісімен бірге болды. Президент Виктория Бустамантке ішкі провинциялардың командалығын берді және ол өз міндеттерін дивизия генерал дәрежесінде бастады. Ол шабуылдарды тоқтатып, шекараны қорғауға кірісті.
Геррероның құлдырауы
1828 жылғы сайлауда Бустаманте Йорк Висенте Геррероның басшылығымен вице-президент болып сайланды және ол Халапаның резервтік күштерін басқарды. Президент Геррероға 1829 жылы испандықтардың басып кіруіне байланысты төтенше өкілеттіктер берілді және ол оларды отставкаға жібермеді, бұл оппозиция арасында дау туды. Президентке қарсы заговор басталды және ол Бустаманттың қолдауын алуға қол жеткізді. Ол Геррероның үлкен қарсыласы Хосе Антонио Фасионың ықпалына ие болды, ал кейбір йоркинолар президенттен көңілі қалды. 1829 жылы 4 желтоқсанда Бустаманте президенттің диктаторлық тенденцияларына қарсы конституциялық тәртіпті қалпына келтіру сылтауымен үкіметке қарсы Жалапа жоспарын жариялады. Герреро әскер жинап, басқыншыларға қарсы тұру үшін астананы тастап кетті, бірақ көтеріліс астананың өзінде жанды. 22 желтоқсанда үкімет берілді, ал Герреро елдің оңтүстігіне қашып кетті.
Бюстаманте жаңа үкімет құрады
Бустаманте өзінің президенттік қызметін 1830 жылы 1 қаңтарда бастады. Ол Лукас Аламаны: Ішкі істер және сыртқы қатынастар министрі, мысалы: Қаржы министрі, полковник Хосе Антонио Фасио: Соғыс және теңіз министрі және Әділет министрі: Хосе Игнасио Эспиноса деп атады. Конгресс Жалапа жоспарын ратификациялады, бірақ 1828 жылғы сайлаудың нәтижелерін жоққа шығарған жоқ. Ол Керрероны билікке жарамсыз деп жариялады, нәтижесінде вице-президент Бустаманте енді президент болды. Жаңа үкімет, атап айтқанда, Аламан мен Фасио испандықтарды бұрынғы әкімдіктер кезінде қууға өкініш білдірді, бірақ халықтық испандықтарға қарсы сезімге байланысты мұндай шараларды негізсіз қолдануға тырыспады.
Бустамантеге қарсы көтерілістер
Осы уақыт аралығында Герреро елдің оңтүстігінде қашып жүрді, ал испандарға қарсы соғысқан командирлер енді азаматтық қақтығыстың қарама-қарсы жағында болды. Герреро жағында Хуан Альварес, Франсиско Монгой, ес және Исидоро Монтес де Ока болды. Бустаманте жағында Николас Браво, Мануэль де Миер и Теран және Мельхор Мусквиз болды. Конфликт елдің басқа бөліктерінде де өршіді, бірақ басылды. Бұрынғы президент Гуадалупе Викторияның ағасы үкіметке қарсы қару көтергені үшін жазаға кесілді.
Техас мәселесі
1830 жылы 6 сәуірде үкімет Коахила-и-Техас штатында дамып келе жатқан дағдарысқа қарсы әрекет жасады. Бұл аймақты испан билігінің соңғы күндерінен бастап америкалық иммигранттар көбірек қоныстанды, ал отарлаушылардың саны Мексиканың аймақты басқару қабілетіне қауіп төндірді. Министр Аламаң Техастың Мексикамен шектесетін елдерден келген шетелдіктерге отарлауға тыйым салатын және шекарадағы кеденді жүзеге асыратын заң қабылдады. Генерал Теренге Техас шекарасында қамалдар тізбегін құру тапсырылды. Осы уақытқа дейін іс жүзінде тәуелсіз өмір сүрген отаршылар Мексикада заңсыз болып табылатын құл иеленуіне дейін заңның өте ашулы екенін тапты.
Герреро тұтқындалып, өлтірілді
Мексика тарихында алғаш рет ресми тәуелсіздік күні мерекесі 27 қыркүйекте 16 қыркүйекке қоса, Агустин де Итурбиденің Тригарантин армиясының Мехико қаласына кіргенін еске алу үшін, әдеттегі Грито де Долорес мерекесіне қоса өтті. 1831 жылы 1 қаңтарда генерал Николас Браво Висенте Геррероның қалған күштеріне шешуші соққы берді. Соңғысы Акапулько портынан кететін Коломбо кемесіне отырып қашуға тырысты, бірақ капитан Пикалуга оның орнына Хуатулькоға келіп, Геррероны билікке тапсырды. Герреро әскери соттың алдында сотталып, өлім жазасына кесілді. Тәуелсіздіктің батырларының бірі Агустин де Итурбидтің жеті жыл бұрын ғана қаза тапқандығын еске түсіретін жазалау бүкіл халықты дүр сілкіндірді және үкімет Пикалугаға ақша төледі деген хабарлар кең тарады. Оңтүстікте Геррероның күресі аяқталғаннан кейін бүкіл елде салыстырмалы тыныштық орнады. Салықтар мен кеден салығы көбейіп, елдің кредиті жақсара бастады. 1832 жылдың 1 қаңтарында Конгресс ашылған кезде Бустаманте барлық штаттарда айтарлықтай артық қаражат бар екенін және қазынада сыртқы қарыздың алты айлық пайызын төлеуге жеткілікті қаражат бар екенін хабарлады. Алайда, өркендеудің артында үкіметтердің үдемелі түрде автократиялық шараларына қатысты алаңдаушылық болды. Сөз бостандығы жойылып, заң шығарушы және сот органдары атқарушы билікке толығымен бағынышты болды.
Веракрус қаласының жоспары
1832 жылы 2 қаңтарда Вера-Крустағы гарнизон министрлерді билік басына төтеп беруде және олардың қызметінен босатылуын талап етіп, үкіметке қарсы шыққан. Санта-Анна осы кезде либералды ретінде танымал болды, ол император Агустин де Итурбиде барған сайын автократиялық болып жатқан кезде республика жариялады және Висенте Геррероның жақтасы болды. Оппозиция оның айналасына жиналып, Бустамантаны құлату қозғалысын бастайды деп үміттенді. Санта Анна қозғалысқа қосылуға келісті және 4 қаңтарда ол президент Бустамантеге көтерілісшілер мен президент арасында қантөгісті болдырмау үшін арадастық жасауды ұсынды. Үкімет Санта-Аннаны жеңе алмады, ал революция Тамаулипасқа тарады, онда көтерілісшілер Мануэль де Миер и Теранның күштерін Тампикода талқандады. Миер и Теран кейін өзін-өзі өлтіреді. Енді революцияға көптеген мемлекеттер қосылды, олар министрлерді босатуды ғана емес, 1828 жылғы сайлауда жеңіске жеткен Мануэль Гомес Педрасаның өзіне ауыстыруды талап ете бастады. Бұл арада Сан-Луис-Потоси, Мичоакан, Чиуауа, Мексика, Пуэбла және Табаско штаттары Бустамантеге адал болып қалды, бірақ революция алға жылжуды жалғастырды. Үкіметке 6 тамызда генерал Хосе Эстебан Моктесуманың Сан-Луис-Потоси қаласын басып алғаны туралы хабар келді, ал президент Бустаманте оған қарсы экспедицияны жүргізу үшін әскерлердің жеке командалығын қабылдады. Бустаманте президент лауазымынан кетіп, депутаттар 14 тамызда генерал Мелхор Музквизді уақытша президент ретінде сайлады. 18 қыркүйекте Бустаманте Моктезума әскерін талқандап, 30 қыркүйекте қаланы басып алды. Өкінішке орай, үкіметке генерал Габриэль Валенсия Мексика штатындағы революцияны қолдайтынын жариялады, бұл оны астанаға қауіп төндіретін жағдайға келтірді. Бустаманте Мексика қаласына қарай кері қарай алға басып, Пеньон Бланкоға жетті, онда ол губернатор Гарсиядан үкіметті қолдауға уәде алды, бұл уәде кейін бұзылды. Осы арада, алты айлық тұрақтан кейін Веракрус қаласында Санта-Анна Фасио бастаған үкіметтік күштерді жеңіп, оның әскеріне Веракрустан кетуге және 6 қазанда Такубаяға жетуге мүмкіндік берді. Алайда Санта-Анна 6 қарашада Пуэбла қаласында Бустаманте әскерінің жақындауына қарсы шығып, 16 қарашада жеңіске жетті. Осы кезде үкімет елдің қалған бөлігін басқаруды жоғалтып алды, тек Оахака мен Чиуауаның адалдықтарын сақтады. Бустаманте әскери күрестен бас тартып, келіссөздер бастады, онда конгресс тараптар арасындағы бейбіт келісімді бекіткенге дейін қару-жарақты тоқтатуға келісті. Конгресс берілуден бас тартты, бірақ Бустаманте одан әрі қантөгісті болдырмау үшін оларға мойынсұнбады және 1832 жылы 23 желтоқсанда Завалета келісім-шарты арқылы ратификацияланған бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізді. Келісімге сәйкес, президенттік Мануэль Гомес Педрасаға берілді. 1833 жылы екі жылдан кейін Бустаманте Еуропаға айдалды.
Еуропадағы өмір
Бюстамант өзінің жер аударылуын Еуропа елдерін аралап, әскери мекемелерді аралап, Парижде болған кезде Афинеумда, соның ішінде астроном Франсуа Арагоның дәрістеріне қатысқан. Дәрігерлік тәжірибесіне сүйеніп, ол Монпелье мен Венаның анатомиялық жинақтарын аралады. Ол ағылшын тілінде сөйлеуді үйреніп, Мексиканың бұрынғы президенті болғандықтан, белгілі тұлғалармен араласа алды. 1833 жылы Бустамантеден кейінгі Валентин Гомес Фариастың либералды үкіметін Санта Анна құлатты. Ол консервативтерге ауысып, конституцияны қайта жазуға көмектесті, Мексиканың орталық республикасын құрды, ол провинцияларды өз автономиясынан айырып, мықты орталық үкімет пайдасына. Жаңа конституцияға қарсы бүлік бүкіл елде өршіп, Санта Анна оларды басуға кірісті. Консерваторлар билік басында болған соң, Бустамантке елге оралуға тыйым салынбады. Ол Еуропада қалды, бірақ 1836 жылы Мексика Техасты жоғалтқан Сан-Хакинто шайқасы туралы хабар оған қатты әсер етті. Үкімет оны елге қайта шақырды, жаңа келген Бустаманте Техасқа қарсы соғыста өзінің қызметін ұсынды.
Екінші президенттік
Санта-Аннаның құлауымен, Бюстаманте қазір еліміздегі ең жоғары консервативті болды, ал Техастың жоғалуына жол бермеген Хосе Юсто Корроның апатты президентінен кейін конгресс Бюстамантеге президент болуды ұсынды, ол оны 1837 жылы 12 сәуірде қабылдады. Ол келісіп, Еуропадағы бейбіт зейнеткерлік өмірін Техастың бүлікшіл провинциясына қарсы күрестегі қызметіне ұсыну үшін тастап кеткенін түсіндіретін жариялау жариялады. Ол бұл мақсатқа жету үшін қаржының жетіспеушілігіне өкініп, бейтарап әділдік пен елдің игілігін көздеуге уәде берді. Ол Жоакин Лебрияны қазына министрі, Хосе Мариано Михеленаны соғыс министрі, Мануэль де ла Пенья и Пеньяны ішкі істер министрі және Бустамантедің бұрынғы министрі Лукас Аламаның серіктесі ретінде белгілі Луис Гонсага Куэвасты қарым-қатынас министрі ретінде таңдады. Инаугурациядан кейін көп ұзамай испан үкіметі Мексиканың тәуелсіздігін мойындады деген жаңалық келді. Бұл туралы 1836 жылы 28 желтоқсанда Мадридте Мексика өкілі Мигель Санта-Мариямен жасалған келісімде айтылды. Бұл келісімді Мексика конгрессі 1837 жылы мамыр айында ратификациялады. Сан-Луис-Потосиде үкіметке қарсы кішігірім көтерілістер болды, бірақ олар басылды. Бастамантедің бірінші құлатуында басты рөл атқарған Эстебан Моктесума үкіметтің жазалау шаралары кезінде қаза тапты.
Пісіру соғысы
Франция қаржылай талаптары бойынша бірнеше ай бойы Веракрус портын блокадалау және әскери басып алу жалғасты. Франция ұзақ уақыттан бері Мексикадағы қақтығыстар кезінде өз азаматтарының зардаптарын өтеу туралы келіссөздер жүргізуді көздеді. Мексика қаласында тұратын француздық нан пісірушінің мәлімдемелері кейіннен туындаған қақтығысқа өз атын берді. Бұл мәселе бойынша дипломатиялық келіссөздер 1838 жылдың қаңтар айында тоқтап, наурыз айында француз әскери кемелері Веракруске келді. Француз ультиматумы қабылданбады және Франция Мексика порттарын блокадалайтынын мәлімдеді. Келіссөздердің тағы бір кезеңі бұзылып, француздар 27 қарашада Веракрусты бомбалай бастады. Сан-Хуан-де-Улуа бекінісі француздық артиллериясына төтеп бере алмады және келесі күні берілді, ал Мексика үкіметі соғыс жариялап жауап берді. Техастың тәуелсіздігін мойындағаннан кейін ұятқа қалған Санта Анна Манга-де-Клаводағы жеке өмірінен шыққаннан кейін Мексика үкіметі командасын беріп, француздарға қарсы әскерлерді басқарды. 5 желтоқсанда үш француз дивизиясы Веракруске Сантьяго, Консепсьон бекіністерін басып алу және Санта-Ананы тұтқындау үшін жіберілді. Форттар басып алынды, бірақ Санта-Аннаны табуға тағайындалған дивизия Ла Мерсед казармаларында шайқасты. Санта-Анна шайқаста аяғын жоғалтты, бұл оған Техаста жеңілгені үшін көрген ұяттан кейін көпшілік арасында жанашырлық танытты. Соған қарамастан, француздар Веракрусты тиімді бақылауға алды және соғыс нәтижелері осы уақытқа дейін Бустаманте кабинетінің отставкаға кетуіне әкелді. Мексикада да мүдделері бар Ұлыбритания француз блокадасының әсерін сезініп, күш көрсету үшін Веракрус қаласында он үш кеме бекітті. Англиямен қақтығысуды немесе Мексиканы басып алуды қаламаған Франция тағы да келіссөздерге кірісті. 1838 жылдың сәуірінде келісімге қол жеткізілді, нәтижесінде француздар кетіп, Мексика Францияға зиянды өтеу туралы келісімге келді.
Тампико көтерілісі
1838 жылдың қазан айында Тампикода үкіметке қарсы тағы бір көтеріліс болды, ол көп ұзамай генерал Хосе де Уреаның қол астында болды. Көтеріліс Сан-Луис-Потоси мен Нуэво-Леонға тарады, ал үкімет Валентин Канализоны кондитерлік соғыс үшін жиналған әскерлермен бірге жіберді. Канализо кері тартылды, бірақ көтерілістің алғашқы бастамашысын өлтіргеннен кейін емес Черногория. Үкіметке Гарай мен Лемустың қол астында күш-жігер жіберілді, бірақ олар тарапты ауыстырып, Матаморосқа қарсы шабуылға қосылды. Көтерілісшілер Монтеррей мен Нуэво Леон губернаторларын құлатуға қол жеткізді, ал 1839 жылдың наурыз айында генерал Кос басқарған үкіметтік күшейткіштерді Мехиа жойды. Бастаманте президенттік қызметтен кетіп, қарулы күштердің қолбасшылығын өз мойнына алды және Сан-Луис-Потосиге қарай жүріп кетті. Бұл уақытта президенттікті Санта-Анна басқарды. Уреа мен Мехианың басшылығымен бүлікшілер Пуэблаға шабуыл жасады, ал Санта-Анна оларды қарсы алуға астанадан жолға шықты. Генерал Валенсияның басшылығымен үкіметтік күштер 1839 жылы 3 мамырда Акаджете шайқасында көтерілісшілерді жеңіп, генерал Мехияны тұтқынға алды, ол тез арада өлім жазасына кесілді. Алайда, Уреа қашып кетіп, 11 маусымда үкіметтік күштерге түскен Тампикоға кері шегініп кетті. Көтерілісшілердің қалған бөлігі солтүстік-шығыста шоғырланды, Техастан көмек алды және солтүстік Мексика провинцияларын тәуелсіз республикаға бөлуді жоспарлады. Алайда көтерілісшілер 1839 жылы 1 қарашада үкіметке бағынғанға дейін Мариано Аристаның қолынан бірнеше рет жеңілді.
Үшінші төрағалық
Бустаманте 1839 жылы 19 шілдеде астанаға оралды және Сан-Луис-Потосиге жеткен кезде негізінен бос қалған науқаны үшін сынға ұшырады. Бустаманте қарсыластарын Аристаның соңғы және шешуші науқанын қалай жүргізгенін еске салып, өзінің жүріс-тұрысын қорғады.
Юкатанның жоғалуы
Бұстаманте енді Техас революциясынан бері елдегі ең ауыр сепаратистік дағдарысқа тап болады. 1839 жылы мамыр айында Тизиминде болған көтерілістің деңгейін көтерумен аяқталды. Вальядолид 1840 жылдың ақпан айында тұтқындалып, оған Мерида қосылды. Мексика федералды жүйені қалпына келтіргенге дейін бүкіл Юкатан түбегінің солтүстік-шығысы өзін тәуелсіз деп жариялады. Кампече 6 маусымда басып алынды, содан кейін бүкіл жарым арал көтерілісшілердің қолына өтті, олар заң шығарушы органды сайлап, Техаспен одақ құрды.
1840 жылғы федералистердің көтерілісі
Бустаманте Юкатан қозғалысын басуға қабілетсіз болды және оның табысы федералистерді өз күресін жаңартуға талпындырды. Генерал Уреа тұтқындалды, бірақ серіктестерімен бірге сөз байласуды жалғастырды және 1840 жылы 15 шілдеде ол түрмеден қашып шықты. Ұрреа таңдамалы адамдар тобымен Ұлттық сарайға кірді, ұйықтап жатқан сарай күзетшілерінің қасынан өтіп, Бустамантедің жеке жансакшысын жеңіп, президентті оның төсек бөлмесінде таң қалдырды. Бастаманте семсерін ала бастағанда, Уреа өзінің келгенін жариялады, оған президент қорлықпен жауап берді. Солдаттар мылтықтарын Бустамантеге бағыттады, бірақ оларды офицері тоқтатты, ол оларға Бустаманте бір кездері Итурбидтің қосалқы командирі болғанын еске салды. Президент өзінің қадір-қасиеті сақталатынына сенімді болды, бірақ қазір ол көтерілісшілердің тұтқыны болды. Осы уақыт аралығында соғыс министрі Альмонте құтқару жұмыстарын ұйымдастыру үшін қашып кеткен болатын. Валентин Гомес Фариас, бұрынғы либералды президент, оның 1833 жылы құлатылуы Бірінші Республиканың аяқталуына әкелді, ал Орталық республикасын құру енді көтеріліске басшылық ету үшін елге келді. Үкімет пен федералистердің күштері қазір астанаға жиналды. Федералистер Ұлттық сарайдың барлық маңындағы аумақты басып алды, ал үкіметтік күштер шабуылға дайындық жасады. Түстен кейін шайқастар басталды, кейде артиллериямен. Тұтқын президенттің асханасында оқ атылып, үстел сыпырылып қалды. Көп ұзамай оған күзетуді тапсырған офицерге тағы бір оқ түсті. Бұл офицер бұған дейін көтерілісшілерді Бустамантеге оқ атудан сақтаған, ал президент өзінің дәрігерлік білімімен оның жараларын емдеген. Қақтығыстың аясы құлдырап қалғандай көрінді, президентті келіссөздер жүргізу үшін босатты. Келіссөздер бұзылып, астана он екі күндік соғыспен күресті, нәтижесінде мүліктерге залал келтірілді, азаматтардың өміріне залал келтірілді және қаланы қашып кетудің үлкен саны болды. Енді Санта-Аннаның басшылығымен үкімет күштері келе жатқаны туралы хабар келді. Елорданы қиратып, ұзаққа созылған қақтығысқа ұшырағаннан гөрі, келіссөздер қайтадан басталды және атысты тоқтату туралы келісімге қол жеткізілді, ал көтерілісшілерге рақымшылық жасалды. Басқа ұлттық тәртіпсіздіктер арасындағы көтеріліс Жозе Мария Гутьеррес Эстраданы қазан айында президент Бустамантеге арнап жазған эссе жариялауға талпындырды. Ол еуропалық ханзадамен бірге мексикалық монархия құруды елдің ауруларына ем ретінде қолдады. Президент Бустаманте шетелдік монархты әкелу туралы шақыруларға риза болмады. Либералды партия мен Консервативті партияның Эстраданың монархистік жоспарына деген наразылығы соншалық ауыр болды, бұл памфлеттің баспашысы тұтқындалды, ал Эстрада жасырынды, кейіннен елден қашып кетті.
Бастаманттың соңғы құлдырауы
Гомес Фариас көтерілісінен кейін үкімет әлі де еңсерілмейтін сериялы қиындықтарға тап болды. Табаско енді бөлініп шығуға тырысты, солтүстікте индейлік шабуылдар болды, ал жаңадан пайда болған Техас флоты Мексикаға қарсы шабуылға шықты. Сонымен қатар, үнемі болып жатқан қаржы дағдарысы үкіметті салықты көтеруге мәжбүр етті. 1839 жылдың соңында кеден салығы он бес пайызға арттырылды, бұл бюджетке аз ғана жеңілдік берді, өйткені кеден салығының көп бөлігі қарызды жабуға жұмсалды. 1841 жылғы бюджет Бустаманте билігінің соңында кірісті 12 874 доллар, 100 доллар, кеденден келетін 4 800 000 доллар, шығыстарды 21 836 781 доллар деп бағалады, оның ішінде 17 116 878 доллар, сексен пайыздан астамы әскерилерге кетті, 13 762 681 доллар тапшылық қалды. Кедендік алымдардың көбеюі мексикалық бизнесмендердің елордада және Халискода ресми наразылықтарына әкелді, ал соңғысының генерал-командующиі Мариано Паредес наразылықтарға қосылып, өз наразылықтарын губернаторға ресми түрде ұсынды. Губернатор Мариано Эскобедо өз штатында салық пен импортты төмендету туралы жарлық шығарды, бірақ ұлттық конгресс оның көбіне көмек шараларын жойды. Конгресс конституциялық реформаға деген қоғамдық тілекпен қысылды, бірақ заң шығарушы орган 1841 жылдың қаңтар мен маусым аралығында сессияда тоқтады. Ұлттық дағдарысқа жауап ретінде Мариано Паредес 1841 жылы 8 тамызда өзінің әріптестері генерал-командирлерге манифест жариялап, жаңа үкімет құруға шақырды. Ол мүмкіндігінше көп әскер жинады, жол бойы тағы да жинады және оған Санта-Анна қосылған Такубая қаласына кірді. Қыркүйек айында Бустаманте тағы да президенттікке барып, әскерлерді жеке өзі басқарып, президенттікті қаржы министрі Хавьер Эчеверрияға қалдырды. Ол өз жауларын бөліп алу үшін федералды жүйеге қолдау білдіруге тырысты, бірақ бұл айла сәтсіз болды. Көтерілісшілер жеңіске жетті және Бустаманте 1841 жылы 6 қазанда Эстансуэла келісімдері арқылы билікті ресми түрде тапсырды. Әскери хунта құрылды, ол Такубаяның негіздерін жазды, бұл жоспар сот билігін қоспағанда, бүкіл үкімет құрылымын жойды, сондай-ақ жаңа конституцияны жазу үшін жаңа конституциялық конгресс сайлауын шақырды. Санта-Анна өзін уақытша үкімет басына қойды.
Кейінгі жылдар
Алғашқы құлатылғаннан кейін де Бустаманте Еуропаға кетті. Санта-Анна 1844 жылы биліктен құтылған кезде, ол АҚШ-пен күшейіп келе жатқан шиеленістерде өз қызметін ұсыну үшін тағы бір рет оралды. Президент Паредес тұсында Бустаманте 1846 жылы маусымда жиналатын ұлттық конституциялық жиналыстың сенаторы болды. Бюстаманте конституцияны өзгертуден сақ болды, бірақ ассамблея жиналған кезде ол конгресс президенті болды. Қызметтерін ұсынған кезде ол Мексика-Америка соғысы кезінде маңызды іс-әрекет жасамады. Ол Калифорнияны нығайту үшін экспедицияға жіберілді, бірақ бюджет мәселелеріне байланысты және Мазатландағы көтерілісті бақылау үшін бұрылып қалмады. Отты тоқтатудан кейін оған Паредестің басқа көтерілісін басу тапсырылды, ол Гуанахуато, Агуаскалиентес және Сьерра-Горданы тыныштады. Бұл жеңістер сериясы Бустаманттың ұзақ әскери мансабының соңғы науқаны болды. Ол Гваделупа келісімінен бас тартқандардың бірі болды, бұл ел өз аумағының жартысын жоғалтты, бірақ соңғы ратификация жақындаған кезде және Мануэль де ла Пенья и Пенья одан соғысты жалғастырудың даналығы туралы сұрағанда, Бустаманте тек үкімет қандай шешім қабылдаса да, оған мойынсұнатынын айтты. Соғыстан кейін Бустаманте саясаттың сапында қалып, Сан-Мигель-де-Альендеде тұрып қалды. Ол достарымен әңгімелесіп, өзінің саяси мансабы туралы немесе саяхаттаған кез келген оқиға туралы әңгімелеп, уақытын өткізді. Ол 1853 жылы 6 ақпанда жетпіс екі жасында қайтыс болды. Ол Сан-Мигель-де-Альенде епархиясында жерленді. Оның жүрегі Ұлттық собордағы Итурбидтің сүйегінің қасына жерленді.