Кіріспе
Нерв түйіршік жасушаларының тобы Кальеха аралдары (kaˈʎexa; IC, ISC, немесе IClj) - көптеген жануарлардың миындағы вентральды стриатумда орналасқан нейрон түйіршік жасушаларының тобы. Мидың бұл аймағы лимбикалық жүйенің бөлігі болып табылады, ол сыйақы сияқты іс-әрекеттердің күшейткіш әсеріне көмектеседі. Көптеген түрлерде аралдар иіс сезу түбіршігінің ішінде орналасқан; алайда, приматтарда бұл аралдар мидың сыйақы орталығы - nucleus accumbens ішінде орналасқан, өйткені иіс сезу түбіршігі приматтардың миында іс жүзінде жоғалған. Бұл екі құрылым да есірткіге тәуелділік пен ынталандыруды өңдеуге қатысы бар. Бұл білімді аралдарға бару және одан шығу жобалары кокаин мен амфетаминнің сыйақы жолдарына қатысуымен толықтырады.
The islands of Calleja (kaˈʎexa; IC, ISC, or IClj) are a group of neural granule cells located within the ventral striatum in the brains of most animals. This region of the brain is part of the limbic system, where it aids in the reinforcing effects of reward like activities. Within most species, the islands are specifically located within the olfactory tubercle; however, in primates, these islands are located within the nucleus accumbens, the reward center of the brain, since the olfactory tubercle has practically disappeared in the brains of primates. Both of these structures have been implicated in the processing of incentives as well as addictions to drugs. Projections to and from the islands supplement this knowledge with their involvement in the reward pathways for both cocaine and amphetamines.
Орналасқан жері
Каллея аралдары мидағы вентральді және медиалдық қабатта орналасқан, яғни олар сопақша жасушаның осы аймағының алдыңғы және ортасына қарай жатыр. Бұл кешендердің үлкен аралы (insula magna) ядроның ортаңғы шекарасында орналасқан. Аралдардың ішке қарай орналасқан тобы бас алдыңғы мидың палиалық шекарасында, алдыңғы жақтың аймағында орналасқан.
Этимология
Кальея аралдары 1893 жылы "La región olfatoria del cerebro" ("Мұның иіс сезу аймағы") атты мақаласын жариялағанға дейін құрылымын зерттеген испан анатомы Джулиан Кальея и Санчестің есімімен аталған. Бұл ғимаратқа оның есімі берілсе де, Кальея оны алғаш зерттеген емес. 1882 жылы неміс психиатры Зигберт Гансер бұл аймақты талқылаған мақала жариялады.
Қалқан асты аймағы
Жақсылап қарасақ, мидың белгілі бір бөлігіне айналатын үш эмбрионалдық құрылымның бірі - бүйірлік ганглиондық эминенциядан пайда болған субжелішекті аймақ (СВЗ) - бұл эмбриондағы қабықшалық пластинканың пайда болуынан кейін мидың желішекті қабатының бетінде өсетін жасушалар тобы. Бұл аймақтан пайда болған жасушалар радиалдық глияға радиалдық немесе тангенциалдық жолмен көшіп барады, бұл жасушалар нейрондарды мақсатты жерге бағыттауға көмектеседі. SVZ-дің бұл аталары иіс сезу шамшырағының әртүрлі жасушаларына дифференциациялау үшін ростральді көші-қон ағысымен көшіруімен танымал. Алайда, "бұрынғы көшіп-қону массасы" деп аталатын жеке жасушалар SVZ-ден базалық мидың алдыңғы жағына көшіп кетеді, онда ол Кальея аралдарына айналады.
Құрылымы мен нейрондық жолдар
Кеміргіштерде Кальея аралдары иіс сезу түбіршегі ішінде жеті түрлі топтардан тұрады, негізгі арал септум, аккумбенс ядросы және диагональды жолақ арасында шекара жасайды. Кейбір аралдарда нейропильдің "орталығы" бар, яғни миелинсіз аксондар мен дендриттер, кейде үлкен жасушамен толтырылады. Аралдарға және аралдардан шығатын проекциялар құрылымдарды иіс өңдеуге жауапты пириформды қабыққа, сондай-ақ жануардың ояну деңгейін анықтауға жауапты базалық алдыңғы мидың аймақтарына байланыстырады. Пириформды қабықшадағы проекциялар иіс сезу жүйесінің қалған бөлігімен сәйкес келеді, жол мұрынның сезім жасушаларынан басталады, содан кейін иіс түтікшесі арқылы пириформды қабықша, иіс түтікшесі және миндальді қабықша сияқты аймақтарға дейін жалғасады. Алайда, базалық мидың алдыңғы жағындағы құрылымдарға проекциялар "орталық" ішіндегі үлкен жасушаларға қарағанда, арал шоғырларының кіші сыртқы жасушаларынан пайда болады. Каннабиноидтық рецепторлар CB2: Каннабиноидтық рецепторлар - ішкі немесе сыртқы өндірілген каннабиноидтарды байлайтын G ақуызбен жұпталған рецепторлар класы. CB2 варианты бастапқыда тек иммундық жүйенің жасушаларына қатысады деп есептелді; алайда олар Кальея аралдарында және лимбикалық жүйенің басқа құрылымдарында анықталды, бұл рецептордың нейрондық қызметі де бар деген ойды қолдайды. Бұл функция әлі анықталмаған. Рецептордың CB1 варианты пресинаптикалық локализацияға ие болса, CB2 рецепторлары постсинаптикалық локализацияға ие болуы мүмкін деп ойланады. Допамин рецепторы D2: Кальея аралдары ішке қарайғы стриатумның басқа аймақтарынан ерекшеленеді, өйткені олар бұл рецептордың экспрессиясын көрсетпейді. Допамин рецепторы D3: Бұл допамин рецепторлары мидағы орналасуына байланысты жасушаларға әр түрлі әсер етеді. Каллея аралдарында олардың болуы жануардың бейтаныс аймаққа қызығушылығына және жануардың тәуелділікке бейімделуіне кері әсер етеді. Бұл рецепторлар сондай-ақ экстази дәрісіне жауап ретінде бөлме температурасының төмендеуіне байланысты гипотермиялық жауапқа ықпал етеді. Мускариндік ацетилхолин рецепторы М4: Мускариндік ацетилхолин рецепторлары - ацетилхолиннің жүйке жүйесіне әсерін реттейтін G белокпен жұпталған рецепторлардың түрлері. Кеміргіштерде Каллеяның жеке аралдарының өзегінде М4 рецепторының жоғары концентрациясы болады, ал перифериялық түйіршік жасушалар кластерлерінде концентрациясы төмен, бұл әрбір аралды осы рецептор үшін бояу арқылы оңай көруге мүмкіндік береді. Маймылдардың миындағы Кальея аралдарындағы М4 рецепторларының құрамы кеміргіштерге ұқсас; алайда, көптеген аралдарда, негізгі аралдан басқа, айқын ядролық құрылым жоқ. Нейротензин рецепторы NTS3: Нейротензин - бұл ауру, температура, ұйқы мен ояну циклдері және допамин сияқты бірқатар функцияларға байланысты нейротрансмиттер / нейромодулятор. NTS3 сұрыптау ақуыздары сортилинмен бірдей және орталық жүйке жүйесінен тыс көптеген басқа функцияларға ие. NTS3 нейротензин рецепторы NTS1 экспрессиясын да жүзеге асыратын аймақтарда, соның ішінде Кальея аралдарында экспрессияланады. Окситоцин рецепторы: Окситоцин - жануарларда аналық мінез-құлықты тудыратын молекула. Бала туғанда, бұл рецептордың экспрессиясы Кальея аралдарының негізгі аралында айтарлықтай артады. Сонымен қатар, ұлғаюдың көлемі ананың аналық тәжірибесіне байланысты. Кальея аралдарындағы бұл өзгерістер жүктілік кезінде прогестерон мен эстроген деңгейлерінің айырмашылығымен байланысты. Фосфодиэстераза 7В: Нуклеотидтердің ыдырауы арқылы фосфодиэстеразалар (ФДЭ) циклдік аденозин монофосфатын (cAMP) өндіреді, бұл сезімдік өңдеуге, нейрондық пластикалыққа, оқу мен есте сақтауға қатысы бар молекула. Фосфодиэстеразалардың әр түрлі отбасыларының ішінде 7B варианты ең оңай cAMP-ке байланады. Кальея аралдарында PDE7B допамин D3 рецепторының экспрессиясына қатысады. Бұл сондай-ақ химиялық ақпаратты аралдардан мидың басқа аймақтарына берумен байланысты болуы мүмкін. Прокинетицин: аралдарда ақуыздың PK2 нұсқасымен байланысты мРНК және рецептордың PKR1 нұсқасы бар. Бұл ақуыздар мен рецепторлар класы иіс сезу жасушасындағы жасушалардың нейрогенезінен және репродуктивті жүйеге қатысы бар гормональдық оқиғалар сияқты белгілі бір репродуктивтік мінез-құлықтардан ішінара жауапты. Серотонин 5 HT6 рецепторы: Серотонин 5 HT6 рецепторы нейрондық cAMP өндірісін арттыруға көмектеседі. Каллея аралдары мен стриатумның басқа құрылымдарында бұ...
Функция
Мидың көптеген құрылымдарындай, Каллея аралдарының көптеген функциялары әлі расталмаған және ұсыныстар ретінде қалды.
Жүрек- қан тамыр жүйесіне әсер етуі
Ауыспалы аралдар мен ауыспалы паллид арқылы өтетін қан тамырларының кеңейу дәрежесін реттеу арқылы қаны қарыншалық паллид пен басқа да айналадағы аймақтарға жеткізілетін қан мөлшерін реттейді. Бұл тамыр кеңейуі азот оксиді әсерінен реттеледі. Аралдарға глутаматты инъекциялау артериялық қысым мен жүрек соғуының төмендеуіне әкеледі, бұл аралдар белгілі бір дәрежеде артериялық қысым мен жүрек соғуының реттелуіне қатысы бар екенін көрсетеді. Аралдар сондай-ақ симпатикалық жүйке жүйесінің жүрек-қан тамыр жүйесіне әсерін қысымның өзгеруіне жауап беру арқылы тежейді.
Неврологиялық ауруларға әсері
Шизофренияға байланысты мінез-құлық өзгерістері Кальея аралдарындағы D3 дофамин рецепторларының жоғары деңгейіне, сондай-ақ олар арқылы өтетін дофаминнің жоғары концентрациясына байланысты. Аралдардың қанмен қамтамасыз етілуінің шектелуінен болған зақымдануы амнезия мен жеке басының өзгеруіне байланысты. Серотониннің аралдармен өзара әрекеттесуіне байланысты басқа да мінез-құлық және эмоциялық реакциялар пайда болады. Олар сондай-ақ сыйақы жолдарында және мұрыннан феромонды өңдеуде рөл атқарады.