Кіріспе
Диплокарпон розае () - қызыл түсті көк тап ауруын тудыратын саңырауқұлақ. Оны әртүрлі елдердің адамдары бір уақытта (1830 жыл шамасында) байқағандықтан, саңырауқұлақтың номенклатурасы шамамен 25 түрлі атаумен өзгерді. Жыныстық емес саты қазір Marssonina rosae деп аталады, ал жыныстық және ең көп таралған саты Diplocarpon rosae деп аталады. Диплокарпон розае ауру жұқтырған жапырақтар мен сабақтарда мицелия, аскоспора және конидия түрінде мезгіл-мезгіл өседі. Көктемде ылғалды, ылғалды жағдайда аскоспоралар мен конидиялар желмен тасылады және жаңбыр жаңа пайда болған жапырақ тіндеріне шашылады.
Diplocarpon rosae is a fungus that creates the rose black spot disease. Because it was observed by people of various countries around the same time (around 1830), the nomenclature for the fungus varied with about 25 different names. The asexual stage is now known to be Marssonina rosae, while the sexual and most common stage is known as Diplocarpon rosae. Diplocarpon rosae grows over seasons as mycelia, ascospores, and conidia in infected leaves and canes. In the spring during moist, humid conditions, ascospores and conidia are wind borne and rain splashed to newly emerging leaf tissue.
Диагностика
Қара дақтар дөңгелек, шеттері перфорацияланған, диаметрі қатты зақымданған өсімдіктердей, бірақ дөңгелек пішінді көрсетпейді, өйткені олар бірігіп үлкен қара массаны тудырады. Ауруды емдеудің жалпы әдісі - зақымданған жапырақтарды алып тастау және саңырауқұлаққа қарсы ерітінділермен бүрку. Егер емдеуді тоқтатса, кейбір гүлдің сабақтары зақымдалуы мүмкін және бұл гүлдің біртіндеп әлсіреуіне әкеледі.
Аурудың циклі
Diplocarpon rosae жұқтырған сабақтар мен құлаған жапырақта қыстауға бейім. Конидиялар ауру сабақ тіндерінде пайда болады және көктемде жаңбыр немесе жел арқылы жапырақтардың арасына су арқылы таралады. Содан кейін конидиялар жапырақтардың тіндеріне ену үшін тұқым түтіктерін (кейде аппрессорияларды) шығарады. Жапырақ қабығының төменгі жағында мицелия пайда болады және зақымданулар пайда болады. Бұл зақымданулар пайда болған кезде, егер климат қолайлы ылғалдылық пен жылылық сақталған жағдайда, acervuli үздіксіз жыныстық қатынассыз конидиялар өндіреді. Бұл конидиялар екінші инкуляция көзі ретінде жаңа жұқпалы емес жапырақтарға таралуы мүмкін, бұл инфекцияның қосымша циклдарын қосады. Күзгі маусымда жапырақшасы жойылғаннан кейін Diplocarpon rosae гифасы өлі жапырақ тінін басып алады және ескі acervuli астында конидиофорлармен қапталған пикнидиялар түзеді. Пикнидиялар жұқтырған тіннің зақымдануында қыстайды және көктемде жарылып, конидияларды сумен шашыратып, ауру циклын тиімді түрде аяқтайды. Diplocarpon rosae жыныстық сатыда да кездеседі, бірақ Солтүстік Америкада қолайсыз экологиялық жағдайларға байланысты сирек байқалады. Бұл кезеңде апотецийде жыныстық споралар (аскоспоралар) түзіледі. Егер ауа райының жағдайы аскокарптардың пайда болуына қолайлы болса, онда көктемде аски құрамында апотецияларды байқауға болады. Алайда, бұл сирек кездеседі, ал жеміс денелері әдетте патогеннің жыныстық емес өмір сүру циклін жүзеге асыруға мүмкіндік беретін конидиялармен толтырылады.
Қоршаған орта
Диплокарпон розае әдетте жылы және ылғалды климатты жақсы көреді. Инфекцияға қатысы бар конидиоспоралар тек су арқылы таралады, сондықтан ауру көктемнің аяғы мен күздің басында немесе ұқсас климаттық жағдайларға ұшыраған басқа да кезеңдерде белсенді болады. Қара дақ ауруының дамуы температураның температурасы бойынша өте жақсы. Егер жапырақ беттері бастапқы конидиалдық өскіннен кейін 7 сағат ішінде құрғап кетсе, инфекция пайда болмайтынын ескерген жөн. Розаның барлық түрлері (Хультемия, Гесперродос, Платирродон және Роза) қара дақ ауруына шалдыққан. Бұл ауру гүлдер өскен барлық жерде кездеседі, әдетте, эпидемиялық мөлшерде. Су арқылы таралу әдістері оған әр өсу маусымында көптеген өсімдіктерді жұқтыруға және аурудың жалпы таралуын арттыруға мүмкіндік береді. Диплокарпон роза розаның өзін өлтірмегенмен, роза өсімдігінің жапырақтарын толығымен жояды. Бұл - гүл сияқты коммерциялық мақсаттағы егінмен айналысқанда үлкен мәселе. Сонымен қатар, әлсіреген гүлдер басқа аурулар мен ауруларға бейімделеді.