Кіріспе

Құс түрі Түнгі жартасты мартин (Ptyonoprogne concolor) - құс тұқымдасына жататын кішкентай құс. Оның денесі мен қанаттары кең, ал құйрығы қысқа, төрт бұрышты, қауырсындарының ұштарына жақын жерде кішкентай ақ түсті дақтар бар. Бұл мартиннің жоғарғы жағы саңғақ түсті, ал асты біраз ақшыл түсті. Бұл екі түр-түсті құстар Оңтүстік Азияда, Үндістан субконтинентінен Қытайдың оңтүстік-батысына және Таиландтың, Вьетнамның және Лаостың солтүстік бөліктеріне дейін мекендейді. Бұл мартин жартастан немесе адам жасаған құрылыстан төмен ұя салады. Ересектер екі-төрт жұмыртқаны құлап, балапандарын тамақтандырады. Бұл түр үлкен көбейту колониясын құрамайды, бірақ көбейту маусымынан тыс уақытта көбірек қауымға жақын болады. Бұл құс жардың қасына ұшып келгенде, көптеген түрлі жәндіктерді жейді. Оны ірі жарғақтар мен жыртқыш құстар аулай алады, бірақ оның кең таралған және кеңейіп жатқан аумағы мен үлкен санының маңызды қорғау мәселесі жоқ дегенді білдіреді.

Таксономия

Бұл құс 1832 жылы британдық солдат және орнитолог Уильям Генри Сайкс "Hirundo concolor" деп атаған. Оны 1850 жылы неміс орнитологы Генрих Густав Райхенбах жаңа Птионопрогне туысына көшірді. Оның ең жақын туыстары - бұл тұқымдастың басқа үш мүшесі, тау мартин P. fuligula, ақшыл жармартин, P. obsoleta және Еуразиялық жармартин P. rupestris. Тұқым атауы грек тіліндегі ptuon (πτύον), "желкеншік", ашық құйрықтың пішініне және Procne (Πρόκνη), мифологиялық қызға айналған қызға қатысты. Конколор латын тілінен алынған, con "бірге" және түстер "түстер" және құстың біркелкі бояуын білдіреді. Ptyonoprogne төрт түрі құстардың қарлығаш туысына жатады және олар Hirundininae тұқымдасына жатады, бұл тұқымда барлық қарлығаштар мен мартиндер бар, бірақ өзен мартиндері ерекшеленеді. ДНҚ зерттеулері Hirundininae тұқымдасының үш негізгі топтастығын көрсетеді, олар құрылған ұяның түрімен байланысты. Бұл топтар - "негізгі мартиндер", соның ішінде құм мартиндері сияқты қазба түрлері, "құйларды қабылдап алушылар", олар табиғи қуыстарды пайдаланатын ағаш қарлығашы сияқты құстар және "балшық ұялар құрастырушылар". Ptyonoprogne түрлері ашық саз ұясын жасайды, сондықтан соңғы топқа жатады; Hirundo түрлері де ашық ұялар салады, Delichon үй мартиндары жабық ұяға ие, ал Cecropis және Petrochelidon қарлығаштар кіреберіс туннелі бар жабық ұялар сияқты жауап береді. Ptyonoprogne туысы көбінесе кіретін Hirundo үлкен қарлығаштың туысына жақын, бірақ ДНК-ның талдауы кеңейтілген Hirundo-да барлық саз құрылысшылары туыстары болуы керек екенін көрсетті, оның ішінде Делихон үй мартиндері, бұл тәжірибе аз ғана органдарда қолданылады. Ptyonoprogne жартастағы мартиндердің ұялары қоралы қарлығаш сияқты типтік Hirundo түрлерінің ұяларына ұқсаса да, зерттеулер көрсеткендей, егер Делихон, Цекропис және Петрохелидонды Hirundo-дан бөлсек, Ptyonoprogne-ді жеке тұқым ретінде қарастыру керек. бірақ айырмашылықтың атаулы түрдің жеке мартиндері арасындағы айырмашылықтан үлкен екендігі анық емес.

Сипаттама

Бұл балық ұзын, денесі кең, қанаты мен құйрығы бар. Оның жоғарғы жағы сазғы қоңыр, ал төменгі жағы сәл ағарған, жолақпен ашық, көкшіл, кеуде және мойын. Құйрығы қысқа және төрт бұрышты, ортаңғы және ең сыртқы қауырсын жұптарынан басқа барлық ұштарының жанында кішкентай ақ дақтар бар. Қанат асты қалың қоңыр, көздері қоңыр, кішкентай құйрығы негізінен қара, ал аяқтары қоңыр-қызғылт түсті. Жыныстар бір-біріне ұқсас, бірақ жас құстардың жоғарғы жақтары мен қанаттарының қауырсындарына дейін сұр түстес ұштары бар. Бұл түрді еуразиялық жартасты мартин мен тау мартинінен оның қараңғы төменгі бөліктерімен ажыратуға болады. Бұл кішкентай мартиннің ұшуы әдетте баяу және жай, бірақ қажет болған кезде ол айтарлықтай жылдамдыққа қабілетті. Бұл мартин сондай-ақ, табиғи жартастарды алмастыратын адам жасаған құрылымдарды пайдалана отырып, жазық жерлерде көбейеді. Ескі форттар сияқты тас ғимараттар ерекше жақсы көрінеді, ал Мумбайды қоса алғанда, қалалық аймақтарда көлеңкелі жартасты мартинді табуға болады. және жарық қондырғылары сияқты ерекше орындарды қамтиды.

Өсіру

Қап-қара топырақ мартиндері жұптары әдетте жалғыз ұя салады, бірақ қолайлы жерлерде бірнеше жұп бір-біріне өте жақын болуы мүмкін. Табиғи ұяшықтар жартастар мен өзен жағалауларындағы жартастар астында тіршілік етеді, бірақ адам жасаған құрылыстар да оңай пайдаланылады. Ескі дөңес бекіністері, мешіттер мен қабірлер сияқты тас ғимараттар артықшылыққа ие, ал басқа жасанды сайттарға көпірлер, аркалар мен шұңқырлар кіреді. Асыл тұқымдылар әр айда, бірақ негізінен ақпан мен наурыз айларында, шілде мен тамызда жаңбырлар басталғаннан кейін қайтадан тіркеледі; әдетте екі ұяшықтар өсіріледі. Екі ересек адам бірге салған ұя - бұл саздан жасалған ашық жарты стакан, оның сыртын қауырсын немесе құрғақ шөп сияқты жұмсақ материалмен қапталған. Ол жартастан немесе адам қолымен жасалған құрылыстан үстіне немесе жарыққа салынған және екінші ұрық үшін және кейінгі жылдары қайта пайдаланылады. Ұяда екі-төрт жұмыртқа болады, олар ақ түсті, ал кең жағында қызғылт қоңыр түсті дақтар болады. Инкубация және ұя салу кезеңдері белгісіз, бірақ олар еуразиялық жартасты мартиннің (13-17 күн ұрықтанғанға дейін және 24-27 күн ұшқанға дейін) ұқсас деп болжанады.

Тамақтандыру

Бұл балық ұшқанда ұсталған жәндіктермен қоректенеді. Ұя салғанда құстар көбінесе тасқа немесе аң аулайтын ғимаратқа жақын жердегі тасқа ұшып барады. Бұл мартин көбейту маусымынан тыс уақытта көбірек қауымға жақын болады және азық мол болған жерде шағын үйірлер құрауы мүмкін.

Жыртқыш және паразиттер

Бұл кішкентай мартинді, саяшы соколь сияқты жыртқыш құстардан басқа, үлкен жалған вампир жарғағының, Megaderma lyra, диетасында тіркелді.

Мәртебе

Қараңғы жартасты мартиннің жалпы популяциясы сандық анықталмаған, бірақ жасанды ұя орындарының болуынан көбейіп бара жатқаны күтілуде. және солтүстік-шығысқа қарай Гуансиге, оңтүстікке қарай Лаостың жазық жерлеріне, ал батысқа қарай Синдхтың төбелері мен жазықтарына дейін кеңейтілген көрінеді. Сонымен қатар Камбоджадан алынған расталмаған жаңалық бар. Оның кең таралған жері және жоғарғы саны бұл көлеңкелі жартасты мартиннің қауіп төндірмейтінін білдіреді және ол IUCN Қызыл тізімінде ең аз алаңдаушылыққа ие болып саналады.