Кіріспе
Иіс сезу жүйесінің бөлігі Иіс сезу тұғыры (иіс сезу жолы, иіс сезу сабағы) - митральді және иіс сезу бұрышының түйірлі жасушаларынан шыққан екі жақты афференттік жүйке талшықтарының буыны, ол мидың бірнеше мақсатты аймақтарына, соның ішінде пириформды қабыққа, миндальді және энторинальды қабыққа қосылады. Бұл - үшбұрышты, үстіңгі жағы жоғары қарай бағытталған, тар ақ жолақ. Иіс сезу жолы деген термин дұрыс емес, өйткені иіс сезу тақтасы екі жолдың, медиалдық иіс сезу жолының (медиалдық және аралық иіс сезу жолағын беру) және бүйірлік иіс сезу жолының (бүйірлік және аралық иіс сезу жолағын беру) қатар орналасуынан тұрады. Алайда, медиалдық иіс жолдарының (соның салдарынан медиалдық стриялар) болуы приматтарда (оның ішінде адамда) даулы.
The olfactory peduncle (olfactory tract, olfactory stalk) is a bilateral bundle of afferent nerve fibers from the mitral and tufted cells of the olfactory bulb that connects to several target regions in the brain, including the piriform cortex, amygdala, and entorhinal cortex. It is a narrow white band, triangular on coronal section, the apex being directed upward. The term olfactory tract is a misnomer, as the olfactory peduncle is actually made up of the juxtaposition of two tracts, the medial olfactory tract (giving the medial and intermediate olfactory stria) and the lateral olfactory tract (giving the lateral and intermediate olfactory stria). However, the existence of the medial olfactory tract (and consequently the medial stria) is controversial in primates (including humans).
Құрылымы
Иіс сезу тұмсығы мен иіс сезу түйіршігі иіс сезу түйіршігінде орналасқан. Бұл түйіршік әр алдыңғы жақтың төменгі бетіндегі медиалдық орбитальді гирустан пайда болады. Иіс сезу бұрыштары орта сызыққа жақын орналасқан сульцилерде орналасқан. Иіс сезу тұғырының талшықтары иіс сезу түбіршегінің алдыңғы жағында, алдыңғы иіс ядросының арқалық және сыртқы бөліктерінде, препириформды аймақтың алдыңғы және temporal бөліктерінде, миндальді қабықтың ядроларының орталық тобында және stria terminalis ядросында аяқталады. Иіс сезу тұмсығы артқы жағынан үш негізгі тармаққа бөлінеді: медиалдық, аралық және бүйірлік шкалалар. Осылайша иіс сезу түйіні үшбұрышты құрылымда аяқталады, оны иіс сезу тригоны деп атайды. Бұл элементтерге қарай алдыңғы тесілген зат орналасқан, оның алдыңғы бөлігі иіс сезу туберкулезі рельефімен белгіленеді. Соңында, иіс сезу табаншасынан алдыңғы иіс ядросына дейінгі шығып кетулер кейде жоғары иіс сезу жиектері деп аталады. Иіс сезу туберкулезі мен иіс сезу тригоны терминдері әдебиетте жиі шатастырылады.
Ортаңғы иіс сезу стериясы
Медиалдық иіс сезу сызығы классикалық түрде парольфакторлық аймақтың артында (осыдан оның атауы) және субкалозальды гируста аяқталады. Алайда бұл сипаттама елу жыл бойы қабылданбай келді. Медиалдық иіс сезу сызығы қазір анағұрлым медиалдық аяқталуы ретінде сипатталады, вентральді таения тектада.
Ортаңғы иіс сезу стериясы
Ортаңғы иіс сезу жиегі - бұл медиалдық немесе бүйірлік иіс сезу жиегінен иіс сезу түбіршегіне және алдыңғы тесілген затқа созылатын тармақ (немесе тармақтар). Тролардтың "пектинеалдық түзілім" термині жақтық иіс сезу стериясынан басталатын бірнеше аралық стерияларды атау үшін қолданылады.
Жақсы иіс сезу сызықтары
Жақсы иіс сезуші жұлдызшасы алдыңғы тесілген заттың жақтық бөлігіне бағытталады, содан кейін парахипокампалық гирустың uncus-ына қарай ортаңғы жағынан күрт бүгіледі.
Клиникалық маңызы
Иіс сезу тұмсығының бұзылуы ипсилатеральды аносмияға (иіс сезу қабілетін жоғалтуға) әкеледі. Аносмия толық немесе ішінара - Калман синдромының белгісі. Ол - иіс сезу мүшелерінің дамуын бұзатын генетикалық ауру. Иіс сезу сулькусының тереңдігі осындай туа біткен аносмияның көрсеткіші болып табылады.