Кіріспе

Австралиялық саясаткер Томас Фостер Гамильтон (28 шілде 1894 - 12 тамыз 1969) - пионер-ұшқыш және Гамильтон Стандарт Компаниясының негізін қалаушы. 1930 жылдан бастап, Hamilton Standard (қазіргі Hamilton Sundstrand) Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін винтпен жұмыс істейтін ұшақтардың қозғалтқыш технологиясын революциялауға қатысты. Франк Колдуэллдің өзгермелі сопақша винтінің пайда болуы Гамильтон Стандартты бүгінгі күннің жетекші аэроғарыш компанияларының біріне айналдырды. Гамильтон авиация саласының бүгінгі қалыптасуына үлкен үлес қосты. Гамильтон жас кезінен бастап техникалық ұғымдарды және оларды ұшақтарды жобалау мен өндіруге қолдануды түсіну үшін көп жұмыс істеді. Ол сондай-ақ кәсіби кәсіпкер және маркетингші, әлеуметтік және саяси ортада танымал, әрі адал отбасы иесі болды.

Өмір

Гамильтон 1894 жылы 28 шілдеде дүниеге келген. Балалық шағының басым бөлігін Сиэтлде өткізді. Ол екі ұлдың (ағасы Эдгар Чарльз Гамильтон, кейін туған) үлкені болды. Гамильтонның авиацияға деген қызығушылығы 10 жасында басталды. Оның анасы 1904 жылы Сент-Луис көрмесіне саяхатқа шықты, онда Октав Шанут ұйымдастырған планералар көрсетілді, қайтып оралғанда Гамильтон авиацияға көбірек көңіл бөлді. Хамильтон ханым Ханутпен жәрмеңкеде танысқан болуы мүмкін, өйткені жас Том Хамильтон онымен ұзақ сапарға шықпаған. Кейінгі жылдары Гамильтон өзінің алғашқы ұшақтарына қатысты техникалық мәселелер туралы Чанутке жиі хат жазғанын көрсетті, бірақ осы уақытқа дейін Конгресс кітапханасында орналасқан Чануттың хаттар жинағында Гамильтон туралы ешқандай жазба табылған жоқ. 1909 жылы Сиэтлде (қазіргі Вашингтон университеті орналасқан жерде) Аляска-Юкон-Тынық мұхиты көрмесі кезінде 14 жастағы жас Гамильтон ыстық ауалы шарларды жөндеу жұмысына қатысты. Бұл жұмыс оған өзі жөндеген нәрсеге (бәлкім, шарлардың дұрыс бекітілуін қамтамасыз ету үшін сақтандыру полисінің түрі) жүруге мүмкіндік береді, бұл оның авиацияға деген қызығушылығын арттыруға көмектесті. Сонымен қатар, осы уақыт ішінде Гамильтон мен мектеп досы Пол Палмер серіктестік құрып, өздерінің компаниясын "Гамильтон және Палмер" деп атады. Олардың кеңсесі мен фабрикасы ата-аналарының гаражында және ас үйдегі үстелінде орналасқан. Олар сол кездегі екіұшақты желкенді конструкцияларды жасап, тәжірибе жүргізді. Екі ұшқыш ұшақтардың қалай жұмыс істейтінін және қалай құрастырылатынын тез арада жақсырақ түсінді. Үш планерді құрастырып, Сиэтлдің Leschi деген маңындағы дөңес тауларды аралап ұшты. Тек бір ғана жағдай болды. Екінші желкен Палмердің қолынан шығып, ұшып кетіп, бірнеше үй-жайдың қашықтығына құлап түсті. Көп жылдар өткен соң, Гамильтон сол қолына бір ұшудан алған жарақаттан кейін, сол сынақтардан ұша білуді үйренгенін еске алады. 1910 жылы олар планералармен тәжірибелерін аяқтағаннан кейін винтпен жұмыс істейтін ұшақтарды жасауға кірісті. Бұл кезде Палмер мен Гамильтон арасында келіспеушілік пайда болды, ал бұрынғы компаниямен байланысты емес және серіктестікке мүлдем шығарылды. Бұл бөлінудің ауырлығы соншалық болғандай көрінеді, сондықтан Гамильтон компанияның атын "Гамильтон Аэро Өндiрiс Компаниясы" деп өзгертті.

Ұшақтардың алғашқы жобалары

1911 жылы Гамильтон жас яхта дизайнері Тед Гирримен бірігіп, Сиэтлдің Вашингтон көлі мен сол кездегі түрлі әуе көріністерінде көрінген бірнеше бірегей гидроұшақ дизайнын жасады. Гамильтонның Сиэтлдегі компаниясы салған ұшақтардың жалпы саны шамамен 10-25 ұшақ деп бағаланады, бірақ 1909-1914 жылдар аралығында салынған ұшақтардың нақты есебі әлі белгісіз. Оның жобалары сол дәуірдегі басқа жобалардың бірігіп жасалған, әрі оның ұшаққа енгізген ерекше идеялары болды. Ол кішкентай кезінде-ақ ұшатын күрделі машиналарды түсіне бастады. Ол мектепті тастап, одан кейін ешқандай білім алмаса да, 16 жасқа толғанға дейін осы ұшақтарды жасап, сата бастады. Бұл Уильям Боинг өзінің алғашқы ұшағын ұшып, Сиэтл қаласында жұмыс істегенге дейін жасалды, бұл бүгінгі Боинг компаниясы. Осы уақыт аралығында Гамильтон мен Боинг дос болып, олардың достығы жылдар бойы кәсіби және жеке өмірде жалғасты. 1914 жылы Хамильтон Билл Боингті Конрад Вестервельтке (жас әскери-теңіз командирі) Сиэтлдегі клубта таныстырды, бұл Боинг компаниясының бастамасы болды. 1914 жылы Британ Колумбиясының Ванкувер қаласынан бірнеше бай кәсіпкерлер Гамильтонға келді. Олар Канададағы ұлдарына ұшақ жасауды үйрететін коммерциялық емес, жеке меншік BC Aviation School Ltd. үшін ұшақ жасаушы адамды іздеді. Гамильтон шақыруды қабылдады және дереу бүкіл жұмысын Ванкуверге көшіріп, Hamilton Aero Manufacturing Ltd. Келісімшарт бойынша төрт ұшақ мектептің оқу-жаттығу жұмыстарына арналған. Алайда, тек бір ғана ұшақ жасалды. Бұл екі орындық, алты цилиндрлі қозғалтқыш және үш дөңгелекті қону тетігі бар, Curtiss тракторының үлгісі бойынша жасалған биплан еді. Өкінішке қарай, ұшақ Ванкувердің сыртындағы саз далаға құлап, ұшақ ұшып кеткен жоқ. 12 студенттің екеуі оқуын бітіріп, RFC (Royal Flying Corps - Корольдік әуе күштері) құрамында соғысқа қатысқан. Қалғандары басқа авиациялық оқу бағдарламаларына қосылды және кейіннен соғыс күштеріне берілді. Осы уақыт аралығында Гамильтон винттердің физикасына қатты қызыға бастады және АҚШ-тың соғыс күш-жігеріне қатысы болуы мүмкін екендігі туралы сұраныс жасай бастады. Бұл 1917 жыл шамасында болды; бұл кезде АҚШ соғысқа енді ғана кіріп, Еуропадағы соғысты қолдауға арналған авиациялық индустрияны құруға көмектесетін тәжірибелі адамдарға мұқтаж болды.

Әскери мүдделер

АҚШ әскері Гамильтонның шығу тегіне қатты қызығушылық танытып, оның шығысқа шығуын сұрады. Сол кездегі әскери басшылар әуе ресурстарының көпшілігін Тынық мұхитының солтүстік-батысында емес, Вашингтонға жақын жерде қалдыруды қалаған. Милвакидегі ағаш өңдеу фирмасы, Мэтьюс Бразерс Мебель Компаниясы, әскери-теңіз флоты мен армия үшін ағаштан жасалған винттер өндіру туралы үлкен әскери келісімшартқа қол қойылғандықтан, жаңа авиация бөлімін басқаруға тәжірибелі адам қажет болды. 1918 жылы Гамильтон авиация директоры болды. Алайда, соғыс аяқталғаннан кейін Гамильтон олардың ағаш винттерінің барлық инвентаризациясын сатып алып, Милуокиде Гамильтон Аэро Өндiрiс Компаниясы деп аталатын өз компаниясын қайтадан бастады. Осы уақытта Гамильтон Милвакиден келген Этель Инес Хьюзбен танысып, үйленді. Гамильтондар он жыл Милуокиде өткізді, онда 1920 жылдары елдің ірі авиациялық хабтарының бірі ретінде құрылды.

Керуектерді өндіру

Милуокидегі жаңа Hamilton Manufacturing Company компаниясы алғаш рет винттер өндірді. Ағаштан жасалған ұшақтардың винттерін жасаудың кемшіліктері жақсы белгілі еді. Металл винттер жұқа болуы мүмкін, тиімділікті арттыру үшін қажетті идеалдық аэрафрагмалық қималарға жақын, сонымен қатар ылғал мен тербелістерден туындаған проблемаларға әсер етпейді, бұл ағаш винттерінің қабаттануына әкелуі мүмкін.

Ұшып жүретін машиналар өндірісі

Понтондар компанияның екінші өнімдері болды. Сонымен қатар, құрылыста ағаш та қолданылды, тіпті оларды қорғау үшін консерванттар да қолданылды, суға ұзақ уақыт түсу ағаш тез нашарлауына әкелді.

Толық металдан жасалған әуе кемелерi

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, неміс Junkers Flugzeug und Motorenwerke компаниясы бірінші болып металлдан жасалған, монопландық Junkers F.13 көлік ұшағын өндірді. Бұл - соғыс уақытындағы металлдан жасалған, толқынды терілі ұшақтың дамуы. Өз кезегінде, Junkers Larsen импорттаған үлгілерді көргеннен кейін, Stout Junkers-тің құрылыс әдістерін көшірді, бірақ оның компаниясы Ford Motor Corporation сатып алғанға дейін көп жетістікке жетпеді, онда ол ұқсас Ford Tri моторын жасады, оны сүйіспеншілікпен "Tin Goose" деп атады. Осыған жауап ретінде Гамильтон және Милуоки қауымдастығының кейбір акционерлері металдан ұшақ жасауды шешті, нәтижесінде жаңа компания құрылды.

Гамильтон металл ұшағы H-18

Бұл компанияның алғашқы ұшағы 1927 жылы "Милвоки" деп аталатын "Металлплэйн Х 18" болды. Оның дизайны сол кездегі Metalplane компаниясының бас дизайнерінен келді Джеймс МакДоннелл. Макдоннелл Stout және Ford компанияларында жұмыс істеген және H 18 құрамына ұқсас ерекшеліктер мен жаңа идеяларды енгізген. Ол толқынды қабықшалы құбыр тәрізді қаңқаны, ашық пилот кабинасының астындағы фюзеляждан шығып тұрған қалың моноплан қанатты, мұрын жағында Wright J 4 радиалдық қозғалтқышы бар және Гамильтон (металл) винтін қолданады. "Maiden Milwaukee" - Hamilton Metalplane Company компаниясы шығарған алғашқы ұшақ. Ол бірнеше марапаттарға ие болды. Ол 1927 жылы Ford Air Tour-да екінші орынға ие болды және сол жылы Спокан әуе жарысында жеңімпаз атанды. Бұл АҚШ-та сертификат алған алғашқы металл ұшақ болды. Ол әуе компанияларына табыс әкелетін бонус ретінде жолаушылармен бірге, поштаны тасымалдау үшін жасалған. Бұл жобада осы басымдық көрсетілген, өйткені қанаттың тамыры фюзеляждың ортасында орналасқан және жолаушылар өте аз орын алады.

Hamilton Metalplane H-18 тікұшақ эксперименті

Бір қызығы, конструкторлар H 18 ұшағын алып, екі үлкен төмен қарай бағытталған (яғни әр қанаттың астында ортасында) екі үлкен винт орнатты. Бұл конверсия өте қысқа қашықтықта ұша алатын ұшаққа әкелді. H.18-тің осы режимге ауысуы туралы басқа да аз мәлімет бар.

Hamilton Metalplane H-45 және H-47

Ұшақ қайта жобаланды және бұл өзгерістер H 45 және H 47 деп аталатын Metalplane-дің жаңа модельдерінде енгізілді. Ұшақ жолаушылар мен поштаны тасымалдауға мүмкіндік алды. Ол үшін олар ұшақты нақты өзгертуге мәжбүр болды: қанатты фюзеляждың үстінен жылжытып, алты орындықты қосуға болады; пилот кабинасын жауып, жолаушылардың жайлылығы үшін ұшақтың ішкі бөлігін терезелер мен былғарымен толтыруды қосу. Клиенттердің сұранысына сәйкес (Райт және Пратт & Уитни) және қону тетіктерінің әртүрлі түрлерін (шаңғы, доңғалақтар және понтондар сияқты) орнатуға болатын радиалды қозғалтқыштардың әртүрлі түрлерін ұсыну. Гамильтон металл ұшақтарының көпшілігі Гамильтонның басқа зауытынан шығарылған өнімдердің көпшілігін қолданғандықтан, ол Ford Tri Motor-ға қарағанда арзан болды. Hamilton Metalplane өз заманының ұшағы болды, өйткені ол жолаушылар емес, жүк / поштамен әуе компаниялары дамыған дәуір еді. Hamilton Metalplane және Ford tri моторлары бұл үрдісті өзгерте бастады. Northwest Airlines әуе компаниясы Солтүстік-Батыс бағыттары бойынша алғашқы жолаушылар рейстерінде пайдаланылатын бірнеше Hamilton сатып алумен бастады. Ральф Секстон Панамадағы "Истмиан Эйрвейз" әуе компаниясына бірнеше "Гамилтон" ұшақтарын сатып алды. Кейбіреулері Арктикада пайдалану үшін Аляска мен Канадаға жіберілді. Сиэтлдегі Гамильтонның бұрынғы ұшағы сияқты, қанша Гамильтонның жасалғаны нақты белгісіз, бірақ 27-40 ұшақ болғаны болжанып отыр. Өкінішке қарай, Гамильтон металл ұшақтары Форд Три Моторлары сияқты табысты болмады. Фордтың маркетингтік стратегиясы сәтті болды, ол үш қозғалтқышта ұшудың бірден қауіпсіз екенін айтты. Осы себепті Hamilton Metal ұшағы нарықта қиындықтарға тап болды, өйткені ол өз уақытынан бұрын жасалған жақсы ұшақ болды.

Консолидациялау

1929 жылы "United Aircraft and Transport Company" деп аталатын холдингтік компания бірнеше авиациялық компанияны бір бақылауға алды. Нәтижесінде Metalplane компаниясы қысқа уақытқа Боингтің жеке бөлімшесі ретінде құрамына енді. Ақырында, ол Boeing компаниясына қосылды, оның барлық патенттері мен басқа активтері Boeing кәсіпорнының бір бөлігіне айналды. Боинг компаниясы осы бұйымдарды Hamilton Metalplane компаниясынан Boeing 247 (Boeing компаниясының бірінші металл моноплан) құрастыру кезінде қолданған болуы мүмкін деген болжам бар. Осы аралықта Гамильтон United Airports (UA&T бөлімшесі) президенті болды және Калифорниядағы жаңа Бурбанк әуежайын салуға жауапты болды. Ол сонымен қатар кейбір винт операцияларын батысқа көшіріп, Бурбанк қаласында винт фабрикасын құрды. Гамильтонның бүкіл отбасы Беверли-Хиллзге көшіп барды және ақырында Калифорниядағы Арроухед көлінде үй салды, онда ол тұрақты тұруға ие болды. Осы арада UA&T компаниясы Hamilton Aero Manufacturing Company компаниясын Питтсбургтік Standard Steel Propeller Company компаниясымен біріктіруге шешім қабылдады және бүкіл Милуоки операциясы сол жерге көшірілді. Гамильтон мен Standard Steel компаниясының иесі бір-бірімен қатты бәсекелесіп жүрді. Юджин Уилсонның (UA&T-тің винтті жұмысын қолға алған) айтуынша, Standard Steel компаниясы Рид винтісінің дизайнына патент құқығы бар еді және сот ісі туралы алаңдаушылық болды. Компромистік шешім ретінде, пропеллер жұмысын Питтсбургке көшіру туралы шешім қабылданды және компаниялардың аттарын біріктіріп, Гамильтон Стандарт Компаниясы деп аталды. Бір жылдан кейін, винт операциясы қайтадан Коннектикутқа көшіп, содан бері сол жерде. Айтпақшы, Гамильтон бірігу туралы жаңалықты бірден қабылдамады, бұл оны сәл алаңдатады. Компромистік шешім ретінде Гамильтон жаңа сауда белгісінде өзінің аты басымдыққа ие болып, Гамильтон Стандарт деп аталса ғана бірігуге келісті.

Соғысқа дайындық

1930 жылы Бурбанк әуежайы үлкен шумақпен ашылғаннан кейін, Гамильтон Еуропадағы Біріккен Ұшақ Экспорттық Компаниясының шетелдік өкілі болды, ол бірнеше авиациялық компаниялардың тіршілігі үшін жетекші тұлғаға айналды. 1934 жылы президент Франклин Д. Рузвельт және оның Жаңа келісім саясаты авиация өнеркәсібіне қарсы монополияға қарсы науқанда белсенді жұмыс істей бастады. Бұл заң UA&T-нің жаңа компанияларға қайта ұйымдастырылуына әкелді: United Aircraft (кейіннен United Technologies деп аталады), United Airlines және Boeing Company. Бұл үкіметтік заңның уақыты АҚШ-тың көпшілігі үшін нашар болды және әлем Ұлы депрессияның қара бұлты астында болды. United Aircraft АҚШ-тың ішкі нарығында компанияның күйзеліске ұшырауынан кейін, тірі қалу үшін шетелдік сатуларға сүйенуге мәжбүр болды. Гамильтон "United Aircraft Export Company" компаниясында сатушы ретінде жұмыс істей бастады, 1936 жылы корпорацияның президенті болды. Юджин Уилсон Гамильтонды "янки саудагер" деп сипаттады және ол өзін "сатушылық шеберлігі" бар және "ойын-сауық шебері" деп санады. Гамильтон өзінің штаб-пәтерін Париждің Джордж V қонақ үйінде Гамильтон Стандарт, Сикорский Авиация, Шанс Воутт Әуе кемесі және Пратт & Уитни сияқты компанияларды білдірді. 1936 жылдан 1940 жылға дейінгі аралықта Гамильтон Pratt & Whitney қозғалтқыштарын және Hamilton Standard өзгермелі сопақшалы винттерін жасау үшін шетелдіктерге лицензиялық құқық алуда сәтті болды. Уилсонның айтуынша, бұл американдық компания ретінде өмір сүру үшін күресу еді. Ол Германия, Жапония және Ресей сияқты елдермен қарым-қатынаста нағыз нағыз нағыздықтың бар екенін айтты. Мысалы, BMW компаниясымен келісім-шарт жасалып, Pratt & Whitney қозғалтқыштарының бірнеше түрін жасауға лицензия берілді, оны АҚШ Конгресі мақұлдады. Бұл рұқсат АҚШ-тың бизнесмендері де, үкімет өкілдері де Еуропадағы соғысты күткен жоқ. Вильсонның айтуынша, "Томас Ф. Гамильтон мырзаның осы түрлі министрліктер арқылы жүріп-тұруы арқасында ол бұл жағдайды көпшілікке қарағанда айқын бағалай алды. Ол бір сапардан қайтып келіп, компанияның атқарушы комитетінің отырысында: "Бұл Гитлер деген адамды елемеңіздер. Ол Чарли Чаплиннің шашындай, бірақ сырттай қандай көрінсе де, оның өзі немесе артында отырған біреудің стратегиялық көрегендігі мен саяси көрегендігі бар, ол әлемде басқа еш жерде жоқ, мен білемін. Сондай-ақ, Гамильтон АҚШ Конгресін Германия, Жапония және Ресей сияқты елдермен бизнес жүргізудің маңыздылығына сендіруге тырысты деп болжанады. Алайда, сол кезде бизнес мүдделері бірінші орынға шықты және Гамильтоннан 1940 жылы Франция құлағанға дейін өз лауазымында қалуын сұрады, содан кейін Гамильтон мен оның қызметкерлері Испания арқылы Еуропадан әдет-ғұрыпқа сай емес шығуды жасады.

АҚШ-қа оралу

АҚШ-қа оралған соң, Гамильтон қонақ үй бизнесімен айналысып, басқаша мансап табады. Ол Канададағы Малибу клубы деп аталатын (Тед Гирри жобалаған өзінің яхтасы MV Malibu есімімен аталған) Британ Колумбиясының жағалауында курортты дамытуды бастады. 1941 жылдың шілдесінде ресми түрде ашылған ол яхташылар, байлар мен Голливудтың көпшілігін қамсыздандырды. Алайда, Перл-Харборға шабуыл Хамильтонның жоспарларын өзгертті және ол екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Оңтүстік Калифорнияда жыл сайын бір доллар жалақыға Hardman ұшақтарын (B 17 бомбалаушыларына арналған нацеллер жасады) басқару үшін авиация өнеркәсібіне қайта оралды. Соғыстан кейін ол Малибуды қайта ашады және "Malibu SeaAero" деп аталатын әуе компаниясын құрды, ол курортты соғыстан қалған Grumman Goose-мен қызмет көрсетті. Бірнеше жылдан кейін қаржы қиындықтарына байланысты Малибу тасталып, сатылды. Соңғы жылдары ол Ерте құс ұйымына қатысып, өлімге дейін тұрақты қатысушы болды. Гамильтон сурет салуды да жақсы көретін, көп жылдар бойы Парижде сурет салумен айналысқан. Ол сондай-ақ 1966 жылы "Ол ұшқыш машиналардағы керемет адамдар" фильмінің техникалық көмекшісі болды.

Өлім

Гамильтон 1969 жылы 12 тамызда қайтыс болды. Оның жерлеу рәсімі Беверли-Хиллстегі All Saints Episcopal Church шіркеуінде өтті.