Кіріспе

Францияның архиепископиясы Бордо архиепископиясы (Bazas) (лат. Archidioecesis Burdigalensis (Bazensis); French: Archidiocèse de Bordeaux (Bazas); Occitan: Archidiocèsi de Bordèu (Vasats)) - Францияның католик шіркеуінің латын шіркеуінің шіркеулік аумағы немесе архиепископиясы. Епископтық орын - Бордо, Аквитания. Ол 1802 жылғы Конкорат бойынша Бордо епархиясының (Айр епископлығына бөлігін беру арқылы азайған) Базас епархиясының басым бөлігімен біріктіру арқылы құрылды. Бордо архиепископиясы - бұл митрополиялық орын, оның шіркеулік провинциясында төрт суфрагандық епархиясы бар: Аген, Эйр және Дакс, Байон және Перигу епархиялары.

Тарих

Ангулем, Пуатье және Ла-Рошель суфрагандық епископтарына арналған сол конкораттық митрополитті құраған Бордо епархиясы 1822 жылы қосымша суфраган ретінде Тулуза митрополитінен шығарылған Агенді және жаңадан құрылған Перигю және Лусонды алды. 1850 жылы Форт-де-Франс (Мартиника), Гваделупа және Бас-Терре (Гваделупа) және Сен-Дени-де-ла-Реюньон (Реюньон) епископтық аймақтары қосылды. 2002 жылдан бастап Бордо провинциясы (тарихи жағынан Аквитания Секундамен сәйкес келеді) Ауш провинциясының жойылуынан және Пуатье провинциясының құрылуынан кейін едәуір өзгерді.

Орта ғасырлар

VIII ғасырдың бүкіл және IX ғасырдың бір бөлігі ішінде Ватикан мен жергілікті жазбаларда Бордо үшін епископтар аталмаған. Фротарий 870 жылы архиепископ болған, ол викингтердің шабуылынан қаладан қашып кеткен. Х ғасырдың аяғында шіркеу билігі тағы бір рет Бордо архиепискобының қолына шоғырланды, Гасконияның Вильгельм II бауыры және Гасконның барлық епискобы Гомбальд архиепископ болды (989). 1027 жылы Гаскония герцогы Санчо VI мен Аквитания герцогы Вильгельм V бірлесіп, архиепископ ретінде Аквитаниялық франк Геффри II-ді таңдады. Бұл екі аймақты қамтитын архиепископтың жаңа экуменикалық рөлін білдірді. Вильгельм VIII мен Вильгельм IX (10521127) билік еткен жылдары Бордодағы роман сәулетінің керемет дамуымен танылды. Сент-Крой және Сент-Сеурин шіркеулерінің бөліктері сол уақытқа жатады, ал Сент-Андре кафедралық соборы 1096 жылы басталды. Орта ғасырларда Бордо мен Бурж метрополиттері арасындағы күрес Аквитанияның басымдылығына соңғысының талаптарымен байланысты болды. Бұл мәселені қазіргі ғалымдар мұқият зерттеді және Николай I-нің Родольфке жазған хаттың тоғызыншы ғасырдағы Бурж билігінің бар екендігі туралы мәліметінің түпнұсқасы жоқ екені анықталды. Римдік Аквитания провинциясының астанасы ретінде, Бурж ертеректе Аквитания secunda және Аквитания tertia провинцияларына және осылайша Бордоға басымдыққа ұмтылды. Бұл ұмтылыстар 1073 жылы ресми түрде мәлімделген; 1112 және 1126 жылдар аралығында папалық оларды мойындады, ал 1146 жылы Папа Евгений III Бурж архиепискобы Пьер де ла Шатрдың Бордоға басымдығын растады. 1232 жылы Григорий IX Бурж архиепискобына патриарх ретінде Аквитания провинциясына бару құқығын берді, Бордо архиепискобына кем дегенде бір рет Бурждың "қарындасы" өткізген кеңестерге қатысу міндетін жүктеді және біріншісінен екіншісіне шағым жасауға болады деп шешті. Кейде, 1240 және 1284 жылдары Бурж архиепискобы Бордоға келді, шіркеулердің есіктері оларға жабық екенін тауып, Бордо дінбасыларының олардың сапарына қарсы наразылықтарын жауап ретінде жауап берді. Аквитания Францияға Людовик VII мен Элеонора Аквитаниялықтардың некелерін бұзу арқылы жоғалтылды (бұл бұрын 1137 жылы Бордо кафедральді соборында орын алған), ал Бордо Францияда ағылшын иеліктерінің астанасы болды. Осыдан кейін Бордо мен Бурж митрополиттері арасындағы күрес саяси сипатқа ие болды, Франция королі Бурж талаптарын міндетті түрде қолдады. Архиепископтардың көпшілігі Аквитаниядағы ағылшын саясатының агенттері ретінде көрнекті болды, атап айтқанда: Гийом Аманиу (120726), оған Генрих III теңізден тыс барлық жерлерінің сенешалы және қамқоршысы атағын берді және Испанияда (мұсылман) сарацендерге қарсы соғыстарға қатысты; Жерар де Малемор (122760), монастырьлардың жомарт негізін қалаушы, Франция королі Людовик IX мен Генрих III арасындағы делдал ретінде әрекет етті және Гасконияны Лестердің 5-ші графы Симон де Монфортқа қарсы қорғады. Жерар де Мальморттың епископтық кезінде ескі романдық шіркеу Сент-Андре готика соборына айналдырылды. Папа Клемент V (130514) Бурждың талаптары үшін қолайсыз болды. Ол Базас маңындағы Вилландрууда дүниеге келді, онда ол әдемі колледждік шіркеу салдырды және 1300-05 жылдары Бордоның архиепискобы (және король Филипптің саяси кеңесшісі) болды. Ол папа болған кезде, Францияға деген жанашырлығына қарамастан, оның жүрегі Бордоны Буржтан ресми түрде босатуға бағытталған. Он төртінші ғасырдың аяғында Франческо Угуччччоне сияқты архиепископтар ағылшындықтарды қолдады. Пьер Берланд (1430-57), Бордоның архиепископы, өзінің ақыл-парасаты мен қасиеттілігімен танымал болды. Ол Бордо университетінің және кедей студенттер үшін Сент-Рафаэль колледжінің негізін қалады. Ол ағылшындарға француз королі Карл VII әскерлеріне қарсы Бордоны қорғауға көмектескеннен кейін, ол Дуноа графты Иоанн Орлеанды өзінің епископтық қаласына қабылдады және оны Францияға тапсырды. Оның епископтық қызметі кезінде соборға Пей Берланд мұнарасы деп аталатын әдемі қоңырау шалу ғимараты қосылды. Сент-Андре және Сент-Сеурин шіркеулерінің бай және күшті канондары жиі және жанды қақтығыстарға ұшырады. Осы шіркеулердің канондарының көркемдік инвестициясы он үшінші ғасырда әлі күнге дейін сақталған Сент-Сеуриннің готикалық порталымен расталады. Он төртінші ғасырдың соңында Виталь де Карль Сент-Андре ауруханасын құрды, оны муниципалитет қорғауына алды. Сент-Андре кафедралық кафедрасының күш-жігерімен 1402 жылы Бордоның алғашқы қалалық кітапханасы құрылды. Орта ға�...

Кеңестер мен синодтар

1214 жылы Францияда Папаның өкілі кардинал Роберт де Корзон Бордода пайдақорларға, жол тонаушыларға және еретиктерге қарсы маңызды шіркеу кеңесі өткізді. 1215 жылы Бордодағы кеңес Гейлард д'Ауторна мен Сен-Крои абысы Гилло Гомбади арасында бейбітшілік орнатты. 1255 жылы 13 сәуірде архиепископ Жерар де Малеморт өткізген епархиялық синод негізінен дін қызметкерлерінің тәртіптілігі, монументтері мен салық салу мәселелері бойынша заң шығарды. 1262 жылы архиепископ Пьер де Ронсево епархиялық синодты өткізді, оның ішінде жеті шешім шығарылды, олардың төртеуі экскоммуникациямен айналысады, ал қалғандары жерлеу (бір приходтың діни қызметкеріне басқа приходтың өлгенін жерлеуге тыйым салады), растау (тиісті хабарлама беру) және неке (жасырын некелер) министрлерге, келісімшарт жасасқан тараптарға және куәгерлерге экскоммуникация әкеледі). 1583 жылы архиепископ Антуан ле Превост де Сансак провинциялық кеңес өткізді, ол отыз алты канон шығарды, басқа француз шіркеулік провинцияларында шығарылғандарға ұқсас, Трент кеңесі қаулыларын қабылдады, әсіресе әр епархиядағы семинариялардың дұрыс жұмыс істеуіне қатысты. 1624 жылы Бордода кардинал де Сурдис провинциялық кеңес өткізді.

Зерттеулер

Лайне, Франсуаза (ред.) (2012): Fasti Ecclesiae Gallicanae. 1200 - 1500 жылдардағы Франция епархияларының епископтары, діни қызметкерлері мен каноналарының просопографиялық репертуары. XIII. Бордо епархиясы. Ақырғы шығыс, Brepols