Кіріспе

Франциядағы католик архиепископиясы

Тур архиепископиясы (Archidioecesis Turonensis;) – Франциядағы католик шіркеуінің латын шіркеуіне қарасты архиепископия. Архиепископтықтың тамыры 3 ғасырға дейін жетеді, ал діни округтың ресми құрылуы 5 ғасырға жатады. Тур шіркеулік провинциясы Рим империясының кейінгі кезеңіндегі Терция Лугдунская провинциясына сәйкес келеді. Бретань тәуелсіздігі кезінде Дол епископтығы қысқа мерзімге метрополиттік функцияларды атқарды (көбінесе 10 ғасырда). 1859 жылы Нантты қоспағанда, Бретань епископтықтары Рен провинциясына біріктірілді. Тур өзінің тарихи тәуелді округтарын – Льо-Ман, Анжер, Нант және жаңадан құрылған Лаваль епископтықтарын сақтап қалды. 2002 жылы Тур өзінің тарихи провинциясымен байланысын үзіп, барлық бұрынғы тәуелді округтары кеңейтілген Рен провинциясына (Бретань және Пейс-де-ла-Луар әкімшілік аймақтарына сәйкес) бағынды. 2002 жылдан бері Тур Орталық әкімшілік аймағының діни орталығы болып табылады.

Ежелгі

Луи Дюшненнің пікірінше, Тур епископтығы Константин тұсында құрылған болуы мүмкін; Григорий Турский Гатиан арқылы құрылғанын айтады. Бұл құжатты Папа Адеодат (672–676) жасаған. Құжаттың тек екі түрі сақталған, олардың арасында маңызды айырмашылықтар бар; екеуі де сенімсіз.

Орта ғасырлар

858 жылдың мамыр айында, яғни понтификатының үшінші жылында, архиепископ Герард епархиялық синод өткізді, онда епархияның капитулалары ("ережелері") кодификацияланды. Құжатта 140 тарау болды. 1216 жылдың 21 қаңтарында Папа Иннокентий III Тур архиепискобы мен кафедральдық шаптер арасындағы декан мен провасттарды сайлау жөніндегі келісімді бекітті. 1228 жылдың сәуір айында архиепископ Жан де ла Фей қайтыс болғаннан кейін, жаңа архиепископ табуда елеулі қиындықтар туды. Манс деканы Жан Маан Турға шақырылды, бірақ ол лауазымнан бас тартты немесе жеткілікті дауыс жинауға мүмкіндік таппады. Содан кейін лауазым Теруан каноны және Папаның легаты болған Шампаньдық Пьер де Колломедиоға ұсынылды, бірақ сайлау канондық түрде өткенімен, ол ұсыныстан бас тартты.

Революция

Француз революциясының басшылары өз бағдарламасының бір бөлігі ретінде Франциядағы діндерді бақылауларына алуды жоспарлады. Рим шіркеуі бай болғандықтан, зор күшке ие еді. Революцияға осы күшті өз бағытына бұрып, байлығын өз жобаларын қаржыландыру үшін қолдану қажет болды. Мұның бір жолы – саяси, әлеуметтік және діни ұйымдардың дәстүрлі бірліктерін бұзу арқылы ескі адалдықты ауыстыру еді. Діни ұйымдардың мүлігі Франция халқының игілігі үшін тәркіленбек, ал барлық дін қызметкерлері мемлекеттік қызметкерлерге айналып, олардың жалақысы мемлекеттік мекемелер арқылы белгіленіп, төленбек еді. Жаңа саяси бірлік – «департамент» болуы керек еді, оның сексен төртін жоспарлауға кірісті. Құрылтай жиналысы шіркеудің епископтармен тым ауыр жүктелгенін анықтады; сондықтан епархиялардың санын Көне Режимнің 135-інен 82 немесе 83-ке дейін азайту қажет болды және мүмкіндігінше олардың шекаралары жаңа саяси департаменттермен сәйкес келуі керек еді. Сондықтан Тур епархиясы таратылып, жаңа епархияға біріктірілді, ол жаңа «Индре және Луара департаментімен» бірдей аумақты қамтыды және «Орталық Метрополиясының» (Альер, Шер, Крез, Индре, Индре және Луара, Луара және Шер, Ниевр және Виен епархияларынан тұратын, орталығы Буржда) «Конституциялық шіркеуіне» қарасты болды. Дін қызметкерлері Конституцияға адал болуға ант беруі керек еді, ал Дін қызметкерлерінің азаматтық конституциясының талаптарына сәйкес жаңа епископ департаменттің барлық сайлаушыларымен сайлануы керек еді, тіпті олар католик болмаса да болады. Бұл оларды Рим-католик шіркеуі мен Папамен қарым-қатынасты үзуге мәжбүр етті. Тур архиепископы де Конзи ант беруден бас тартты, сондықтан оның епископтығы бос деп жарияланды. 1791 жылдың 13 наурызында Индре және Луара департаментінің сайлаушылары Турдағы соборда бас қосты. Оларды Конституция достары қоғамының мүшелері қызыл сөздермен шабуылдады, олар бұрынғы ораториан Исабоның сайлануын талап етті, бірақ ол көпшіліктің қолдауын ала алмады. Оның орнына келесі күні сайлаушылар Экуэльдің пасторы Пьер Сузорды таңдады. Ол Парижге аттанды, онда 10 сәуірде Конституциялық епископтар Массиу, Дельхер және Сибилл оны епископқа бекітті. Оның бекітілуі жарамды болғанымен, канондық емес және шиналық болды, соның салдарынан ол қауымнан шығарылды. Епископ ретінде ол бастапқыда консервативті және қатаң болды, дін қызметкерлерінің некелесуіне рұқсат бермеді, бірақ кейін қысымға көнді. 1793 жылдың соңында дін жойылып, оның орнына Ақыл-ой орнатылып, шіркеулер жабылғанда, Индре және Луара департаментінің 360 дін қызметкерінің көпшілігі лауазымынан бас тартты немесе адалсыздық жасады. Дін 1795 жылы қайта орнатылды, бірақ Сузор соборды 1797 жылдың 13 мамырына дейін қайта иеленбеді. Сузор 1797 жылы инсульт алды; Митрополиттік епископтарға 1800 жылы Буржда бас қосып, оған мұрагер табуға рұқсат берілді. 1801 жылдың 1 ақпанында Гьясинте Тардиво лауазымды қабылдады, ал Сузор 1801 жылдың 13 сәуірінде өзінің мұрагерімен келісіп қайтыс болды. Тардиво ешқашан епископ болған жоқ, өйткені ол қабылдауын Пападан дәстүрлі бұйрықтарды алуға байланысты жасады, бірақ бұл ешқашан орындалмады. 1801 жылдың мамыр айында бірінші консул Наполеон Бонапарт барлық Конституциялық епископтардың отставкаға кетуін талап етті; ол Папамен конкордатты аяқтау процесінде болды, ал Конституциялық шіркеу кедергі келтірді. Конкордат күшіне енгеннен кейін Пий VII көптеген епархияларды қалпына келтіру және олардың шекараларын реттеу үшін тиісті бұйрықтарды шығара алды, олардың көпшілігі жаңа «департаменттерге» сәйкес келді. Индре және Луара департаментімен бірдей аумақты қамтыған Тур епархиясының суфрагандары: Ле-Ман, Анжер, Ренн, Нант, Кимпер, Ванн, Сент-Поль, Трегье, Сент-Брие, Сент-Мало және Дол.

Қажылық сапарлары

Мармутье үңгірлерінен басқа епархиядағы маңызды қажылық орындары: Notre Dame la Riche – үшінші ғасырға дейін соққан шіркеу орнында салынған қасиетті орын, онда негізін қалаушы әулие Гатиан құрметтеледі; Notre Dame de Loches; Сент-Кристофер және Сент-Джайлз Сент-Кристофте, бұл қажылық тоғызыншы ғасырдан бастау алады; сондай-ақ, 1876 жылдың 8 желтоқсанында каноникалық түрде құрылған Қасиетті Бет дін қызметкерлері басқаратын Турдағы Киелі Бет ораториясына жасалатын қажылық.