Кіріспе
Қадам басу - әскери парадтар мен басқа да салтанаттар кезінде орындалатын арнайы қадам. Қатардағылар парадтық формация бойынша жүріп бара жатқанда, әр аяғын тік ұстап, бір мезгілде аяғын жерге қарай шайқап тұрады. Бұл қадам 18-ші ғасырдың ортасында Пруссияның әскери жаттығуларында пайда болды және Stechschritt (сөзбе-сөз "сайып қадам") немесе Stechmarsch деп аталды. Неміс әскери кеңесшілері бұл дәстүрді XIX ғасырда Ресейге таратты, ал советтер оны XX ғасырда бүкіл әлемге таратты. "Басқа қадам" термині бастапқыда теңгерімге қадам басуды білдіреді, бұл ескірген, ресми түрде баяу жүріс. Қазіргі кезде бұл термин көптеген ағылшын тілді елдерде нацистік Германия мен Кеңес Одағымен байланысты. Нәтижесінде бұл термин кейбір ағылшын тілді елдерде қорлау мағынасына ие болды.
the marching step
The goose step is a special marching step which is performed during formal military parades and other ceremonies. While marching in parade formation, troops swing their legs in unison off the ground while keeping each leg rigidly straight. The step originated in Prussian military drill in the mid 18th century and was called the Stechschritt (literally, "piercing step") or Stechmarsch. German military advisors spread the tradition to Russia in the 19th century, and the Soviets spread it around the world in the 20th century. The term "goose step" originally referred to balance stepping, an obsolete formalized slow march. The term is nowadays heavily associated with Nazi Germany and the Soviet Union in many English speaking countries. As a result, the term has acquired a pejorative meaning in some English speaking countries.
Шығу тегі
Stechschritt 18 ғасырда пайда болды, басқа шеру қадамдары сияқты, әскерлерді дұшпан желілеріне қарай алға жылжығанда дұрыс тізбектеу әдісі ретінде. Оны неміс әскери дәстүріне Ангальт-Дессау князі Леопольд I енгізді, оның жаттығуларға ерекше көңіл бөлгені Пруссияның жаяу әскерін Еуропадағы ең қорқынышты қарулы күштердің біріне айналдырды. Басқа әскерлер де сол мақсатқа сай әртүрлі қадамдар жасады. Ресей империясы Пауль I билігі кезінде 1796 - 1801 жылдары қаз қадамын қабылдады. XIX ғасырдың ортасында мылтықтарды мылтықпен алмастыру қорғаныс атысының дәлдігін арттырды. Қауіпсіз, дәл қалыпта соғысқа аттану қауіпті болды, жаудың шебінен аттанудың тәжірибесі ескірген. Алайда, қарулы күштер жауынгерлерді марш техникасына үйретуді жалғастырды, олар қазір команда құруға, әскери біркелкілікке және салтанатты функцияларға назар аударады. Бұл Пруссия мен кейіннен Германия империясында орын алды, онда қаз қадамы әскери тәртіп пен тиімділіктің нышаны болды.
Еуропадан тыс бала асырап алу
Әскери техниканың пайда болуы 19 - 20 ғасырларда әлемнің әр жерінде кеңінен таралды. Әскери жаңғыру мен саяси ықпал бұл тәжірибені Азия, Африка және Латын Америкасына Пруссия мен Ресейдегі шығу тегімен алып барды. Алғашқы ұлтшылдық толқыны XIX ғасырдың аяғында болды, өйткені Пруссия әскері Франко-Пруссия соғысындағы шешуші жеңісі үшін қатты таңғалды. Бұл көптеген елдерді Пруссия үлгісі бойынша әскери күштерін жаңғыртуға итермеледі. Германия Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңілгеннен кейін де, көптеген елдер әлі де әскери ұйымдастыру мен жаттығулар үшін неміс үлгісіне қарағандықтан, қаз қадамдары ілгерілеуді жалғастырды. Чили армиясы Тынық мұхиты соғысынан кейін көптеген пруссиялық әскери дәстүрлерді импорттап, қаз қадамын қабылдаған алғашқы еуропалық емес ел болды. Кейінгі уақытта латын Америкасына Чилидің ықпалымен кең тараған. Осы арада Азияда Императорлық Қытайдың Бейянг жаңа армиясы да пруссиялық әскери модельмен бірге қаз қадам басуды қабылдады. Оның таратылуынан кейін, Қытай Республикасының Ұлттық революциялық армиясы бұл тәжірибені жалғастырды, себебі олар 1920 жылдары неміс кеңесшілерімен оқытылған; Коммунистер Қытай Азамат соғысында жеңіске жеткеннен кейін, Қытай Халық Республикасының Халықтық азаттық армиясы дәстүрге және өзінің кеңестік ықпалына байланысты осы тәжірибені бүгінгі күнге дейін жалғастыра береді. Олар бүгінгі күні ең ірі әскери топқа жатады.
Қырғи қабақ соғыс
Салқын соғыс кезінде Кеңес Одағы көптеген клиенттік мемлекеттердің әскери күштерін кеңес әскери жаттығулары мен салтанатты тәжірибелерімен оқытты. Бұл Азия мен Африканың көптеген үшінші әлем елдеріне енгізілген қаз қадамын қабылдаудың екінші үлкен толқынына әкелді. Бұл арада АҚШ, Ұлыбритания және Франция өздерінің одақтастары мен одақтастары арқылы қарулы күштерінде қаз қадамын қолдануға жол бермеді. Бөлінетін Германия өз әскерлерінің аяқ жаттығуларында да бөлінді; Шығыс Германия Ұлттық Халық Армиясы қаз қадамын сақтады (бірақ ол кейбір кеңестік стильдегі қаз қадам элементтерін енгізді), ал Батыс Германияның Бундесвері тек Глихшриттті (тезі жүріс) сақтады. 1990 жылы Германияның қайта бірігуіне байланысты Германияның ғасырлар бойы қолданылып келген қаз қадамы ақыры тоқтады.
Салтанатты пайдалану
Қаз қадамы - бұл әр адамның қадамдарын бір-бірімен үйлестіру үшін көп жаттығулар мен хореографияны қажет ететін қиын шеру стилі. Сондықтан ол әскери парадтар сияқты салтанатты оқиғаларға арналған. Ұзақ уақыт бойы ұстап тұру қиын болғандықтан, әскерлер тек тексеруге жақын кезде ғана қаз қадамдарын бастайды және өткеннен кейін қалыпты қадамға оралады. Үлкен әскери парадтар бірнеше күн жаттығуды талап етеді, бұл әскерлер қаз қадамын өздерін жарақаттамай орындай алатынына көз жеткізу үшін. Дайындық жаттығуларына әскерилердің кішігірім топтарда жүгіруі, теңгерімді сақтау үшін қолдарын байланыстыруы жатады. Құрмет сақшылары сондай-ақ салтанатты рәсімдер кезінде, мысалы, соғыс мемориалдары немесе әскери зираттарда қаз қадамын қолданады. Олимпиаданың ашылу салтанатында қаз қадамдары жиі қолданылады, өйткені Олимпиада туын өз елінің туына теңегендей, қонақ ел де оған құрметпен қарайды. Қасқыр қадамның ең қатаң түрінде, көбінесе күзетшілердің рәсімдерінде кездеседі, қадам баяу жүріспен жасалады, ал аяқ шамамен көлденең, кейде одан да асып кетеді. Үлкен әскери парадтарда кездесетін стандартты қаз қадамы жылдам жүріспен жасалады және аяқ тек тізе биіктігіне немесе тіпті бұзау биіктігіне дейін көтеріледі. Төменгі қаз қадамы тепе-теңдікті және жылдам жүріс қарқынында бірліктің біріктірілуін жақсартады. Байрақ көтергіштер мен құрмет сақшылары жиі әскердің артынан ергенге қарағанда жоғары қадаммен жүреді.
Қабылданған елдер
Қаз қадамдары - әртүрлі деңгейдегі ондаған елдердің әскери рәсімдерінің бір ерекшелігі. Кейбір елдер қаз қадамын барлық әскерлер орындайтын жалпы парад қадамы ретінде қолданады, ал басқалары оны құрмет сақшылары мен салтанатты бөлімшелерге қалдырады.
Эволюция
Қаз қадам - бұл салтанатты жүріс, ол көп жаттығуды талап етеді. Бұл оқу орны соғыс кезінде жиі тасталады, өйткені дайындық уақытын басқа қажеттіліктер алады. 1930 жылдары тіпті Германия Вермахтасында да қаз қадамы туралы пікірлер екіге бөлінді. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңдерінде адам күші жетіспеушілігі, негізгі оқыту курстарының жеделдетілуі және қолайлы жағдайлардың жетіспеушілігі салдарынан қаз қадамы жоғалып кетті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Батыс Германия жеңіл жаяу әскер мәртебесіне байланысты "өнерлі қадам" (Gleichschritt) пайдасына қаз қадамын тастады. Шығыс Германия қаз қадамын сақтап, оны "бұрғылау қадамы" (Exerzierschritt) деп атады, бұл Пруссия мен Вермахттың ескі әскери дәстүрлеріне сілтеме жасаудан аулақ болу үшін. 200 жылдық неміс дәстүрі ақыры 1990 жылы Германияның қайта бірігуімен аяқталды, өйткені Шығыс Германия күштері Бундесверға сіңіріліп, Батыс Германияның әскери әдет-ғұрыптарына сәйкес келді. Германияда қаз аяғын басқанды ресми түрде заңдастырмаса да, бұл іс заңсыз емес. Кейбір азаматтық марш-бандалар мен атысшы қауымдастықтар қаз қадамдарын жалғастыруда, ал басқалары мүлдем тоқтады. Кеңес Одағы құлағаннан кейін Эстония, Латвия, Литва және Грузия орыс стиліне тән қаз қадамын тастады (2015 жылы Эстония бұл тәжірибені қайта жаңғыртты, бірақ парадтарда тек түсті күзетшілер ғана жасайды, ал Латвия салтанатты мақсаттарда қаз қадамын сақтады). Басқа 11 бұрынғы Кеңес республикасы қаз қадамын сақтады (тек Молдованың әскери құрмет күзетшілері ғана бұл тәжірибені сақтайды). Грузия, Молдова және Украинадағы Ресейдің басып алған аймақтары әлі күнге дейін қаз қадамын қолданады. Эфиопия социалистік идеалды қолдайтын және Кеңес Одағынан әскери көмек сұраған Дерг әскери хунтасы кезінде қаз қадамын қабылдады. Бұл практика Дергтер құлатылғаннан кейін тоқтатылды, бірақ 2023 жылы британдық қару-жарақ пен парадты жаттығумен қалпына келтірілді. Венгрия Миклош Хорти регенттігі кезінде биік сатыны қолданды, ал суық соғыстың басында қаз сатысына ауысты. Салқын соғыс аяқталғаннан кейін жүріс қадамы сақталмады, өйткені 1961 жылғы парад оның қолданылуын қалыпты жылдам жүріс пайдасына ресми түрде тоқтатты. (Бұл тек тарихи түстердің кіруі үшін баяу жүріс ретінде сақталды, 1990 жылға дейін құрмет сақшылары өзгертілген жоғары сатыны қолданды.) Италия 1938 жылы Бенито Муссолини тұсында "Пасо Романо" ("Рим қадамы") ретінде қаз қадамын енгізді. Бұл әдет Италияның қарулы күштерінде ешқашан танымал болған емес, тек қара көйлектер арасында. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қаз қадамы тоқтатылды. Румыния 1910 жылдардан бастап 2004 жылға дейін қаз қадамын қолданды, ол кезде Румыния қарулы күштері оны ресми шерулер үшін пайдалануды тоқтатты. Бүгінгі күні тек Бірінші дүниежүзілік соғыстың формасында киінген тарихи бөлімшелер ғана қаз қадамын орындайды, бірақ 2000 жылға дейін тек құрмет сақшылары жасаған әдеттегі еңіс орнына науқанда иықпен қол ұстайды. Швейцария - көптеген неміс (және кейбір австриялық) әскери дәстүрлерін Франция мен Италиямен бірге елдегі әртүрліліктің көрінісі ретінде сіңіріп алған неміс тілінде сөйлейтін ел. Швейцарияның қарулы күштері 1946 жылы, Германияның Екінші дүниежүзілік соғыста жеңілгенінен кейін, қаз қадамын тастады. Қаз қадамы Германияның көршілес елдері Нидерланды, Бельгия, Дания және Люксембургте басқа ықпалдармен (әсіресе британдықтар, француздар және немістер) қатар қолданылды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұл елдер оны мүлдем тастады. Малайзия қарулы күштерінің (АҚК) 2018 жылы бір кездері гуси қадамдарын жаңа типті шеру қадамы ретінде британдық стильдегі шерумен бірге рәсімдік мақсатта қолданған, бірақ кейіннен малайзиялық азаматтардың бірнеше сын-пікірлерін алғаннан кейін тастап кеткен. Қытай Республикасы (Тайвань) Қарулы Күштері қытайлық Азамат соғысы аяқталғаннан кейін қаз қадамын пайдалануды жалғастырды. 80 жылдық дәстүр 2003 жылы тәуелсіздікке ұмтылған Демократиялық прогрессивті партияның әкімшілігі кезінде аяқталды. 2016 жылы ардагерлер ұйымдары әскери курсанттардың шала жүріп өтуін сынға алып, өздерінің қаз қадамдайтын шерулерін өткізе бастады, оларды Гоминьдан саясаткерлері екі рет қарады. 2021 жылы Тайвань қорғаныс министрлігі қытай Республикасының әскери академиясының 2024 жылғы жүз жылдық мерейтойына орай қаз қадамымен жаттығуды қайтадан бастады. Осы арада ZANLA маошыл партизандық тактикада Қытайдан қамтамасыз етіліп жаттықтырылды. Алайда,...