Кіріспе

Британдық актер (1946 жылы туған) футболшы, регбиші.

Тимоти Леонард Дальтон Леггет (туған 21 наурыз 1946 жылы) – британдық актер. Ол «The Living Daylights» (1987) және «Licence to Kill» (1989) фильмдеріндегі ойдан шығарылған құпия агент Джеймс Бонд рөлін сомдаған төртінші актер ретінде халықаралық деңгейде танымал болды. Мансабын сахнада бастап, 1968 жылғы «Жылы арыстан» тарихи фильмінде Франция королі Филипп II рөлімен кинодағы дебютін жасады. «Уторлинг Хайтс» (1970), «Кромвелл» (1970) және «Мэри, шотландтар патшайымы» (1971) фильмдерінде де рөлдерді ойнады. Дальтон сонымен қатар «Flash Gordon» (1980), «The Rocketeer» (1991), «Looney Tunes: Back in Action» (2003), «Hot Fuzz» (2007) және «The Tourist» (2010) фильмдерінде де ойнады. Телевизияда Дальтон BBC-нің «Джейн Эйр» (1983) сериалында Мистер Рочестер, CBS-тің «Скарлетт» (1994) мини-сериалында Ретт Батлер, BBC One-ның ғылыми-фантастикалық сериалы «Доктор кім» (2009–2010) сериалында Рассилон, Showtime телеарнасының «Пенни Дредфул» (2014–2016) қорқыныш драмасында Сер Малколм Мюррей, DC Universe/Max супергеройлық сериалы «Дум Патруль» (2019–2021) сериалында Шеф және Paramount+ вестерн сериалы «1923» (2023–) сериалында Дональд Уитфилд рөлін ойнады. Ол «The Crown» сериалының бесінші маусымында Питер Таунсенд рөлін сомдады.

Ерте өмір

Тимоти Леонард Дальтон Легет 1946 жылғы 21 наурызда Уэльстің Колвин шығанағында дүниеге келді. Оның әкесі – ағылшын, екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Арнайы операциялар атқарушы ұйымының (SOE) капитаны, ал ұлы туған кезде жарнама саласында жұмыс істеді. Далтон төрт жасқа толғанға дейін отбасы Англияға, Дербиширдегі Белпер қаласына көшіп келді, онда ол Герберт Струтт гимназиясында оқыды. Оқушы кезінде ол LXX (Croft & Culcheth) эскадрильясының Әуе дайындық корпусының мүшесі болды. 16 жасында «Макбет» қойылымын көргеннен кейін актер болуды шешті және «Олд Вик» театрында осы пьесада рөл алды. 1962 жылы 16 жасында мектепті бітіріп, Корольдік драмалық өнер академиясына түсіп, Ұлттық жастар театрымен гастрольдік сапарға шықты. Дальтон RADA-дағы оқуын аяқтамады, 1966 жылы академияны тастап, Бирмингем репертуарлық театрының труппасына қосылды. Ол актер болуды армандады, бұл оның әкесіне қуаныш сыйлады: «Бұл әкемнің отбасының барлық мүшелеріне ұнады. Алайда, анам мен оның туыстары алаңдады. Олардың ешқайсысы актерлік мамандықты жас адам үшін сенімді деп санамады».

Мансап

Дальтон теледидарға тез ауысып, негізінен BBC-де жұмыс істеді, ал 1968 жылы «Қыста арыстандай» фильмінде Франция королі Филипп II рөлін ойнады. Бұл бірнеше тарихи драмалардың алғашқысы болды, оның ішінде 1970 жылы «Уторлинг-Хайтс» фильмінің қайта түсірілімі болды, онда ол Хитклиффтің рөлін сомдады, ал «Англия азамат соғысы» драмасы «Кромвель» фильмінде Рейн кавалериялық қолбасшысы, Принц Руперт рөлін сомдады. Тағы бірнеше фильмнен кейін Дальтон 1971 жылы театрға көңіл бөлу үшін үзіліс жасады, ол Корольдік Шекспир компаниясымен және бүкіл әлемдегі басқа да труппалармен өнер көрсетті. 1975 жылы Дальтон мен Вивьен Мерчант Ноэль Ковардтың «Вортекс» пьесасының қайта жандануына жетекшілік етті. Екі ерекшелікпен – «Мэри, Шотландияның патшайымы» (1971) және «Өлімге рұқсат» (1975) фильмдерінен басқа, ол 1978 жылға дейін театр актері болып қалды. Сол жылы ол «Секстет» фильмінде 85 жастағы Мэй Уэсттің күйеуі ретінде ойнады, бұл оның киноға оралуы мен американдық мансабының басталуы болды. АҚШ-та болған кезінде Дальтон негізінен теледидарда жұмыс істеді, бірақ бірнеше фильмдерде де ойнады. Осы уақыт ішінде ол ғылыми-фантастикалық «Флэш Гордон» (1980) фильмінде Принц Барин рөлін сомдады және BBC сериалы «Джейн Эйр» (1983) фильмдерінде Мистер Рочестер рөлін ойнады. Дальтон Джонатан Прайспен бірге «Доктор және шайтандар» (1985) фильмінде ойнады. Дальтон Джоан Коллинзбен бірге «Sins» (1986) мини-сериалында ойнады. Ол сондай-ақ екі фильмде де рөлінен алынып тасталды. Оған «Леди Кэролайн Лэмб» фильмінде нақты британ премьер-министрі Уильям Лэмбтің рөлі ұсынылды. Фильмді түсірушілер оны соңғы сәтте Джон Финчпен ауыстырды; Дальтон келісімшартты бұзғаны үшін сотқа жүгінді және соттан тыс келісімге келді. 1985 жылы Дальтон Роман Поланскинің «Құқықшылар» фильмінде Дон Альфонсо де ла Торре рөлін ойнауға дайындалды. Екі адам бір-бірімен келіспейді, сондықтан Полански Далтонды Дэмиен Томасқа ауыстырды. Дальтон 1988 жылы Энтони Эдвардспен бірге британдық комедиялық «Құстар» фильмінде ойнады, ол өмірінен айырылған екі науқас адамның бірлескен саяқатына арналған.

Алғашқы ұсыныстар

Далтон Джеймс Бонд рөліне бірнеше рет қарастырылған. «Жанды күн сәулелері» атты деректі фильмінде айтылғандай, продюсерлер алғаш рет 1968 жылы «Оның Мажестісінің құпия қызметі» фильміне оны шақырған, бірақ Далтонның өзі осы деректі фильмде ол 24 немесе 25 жаста болғанда және «Шотландия королевасы Мария» (1971) фильмін түсірген кезде бұл ұсыныс түскенін айтады, сондықтан бұл ұсыныс «Тірі және қауіпсіз бол» фильміне арналған болуы мүмкін, онда Роджер Мур Шон Коннериден кейін Бонд рөлінде дебют жасаған. Далтон ұсыныстан бас тартып, продюсерлерге рөлге өте жас екенін айтты. 1987 жылғы сұхбатында Далтон: «Бастапқыда мен Шон Коннериден рөлді алмастырғым келмеді. Ол тым жақсы, керемет еді. Мен шамамен 24 немесе 25 жаста едім, бұл тым жас. Бірақ сіз Бондты басынан бері көрген болсаңыз, Шон Коннеридің орнын алмастыра алмайсыз». 1979 немесе 1980 жылдары «Сенің көзің үшін» фильмінің дайындық кезеңінде оған тағы да ұсыныс жасалды, бірақ ол фильмдердің бағытын ұнатпады, сондай-ақ продюсерлер жаңа 007 іздеп жатыр деп ойламады. Оның түсіндіруінше, Бонд туралы оның ойы басқаша болды. 1979 жылы «Чарлидің періштелері» телесериалының бір эпизодында Далтон Дэвид Дойлдің кейіпкері «дегенде Джеймс Бондқа ұқсайтын» миллионер плейбой Дэмиен Роттың рөлін ойнады. 1986 жылдың тамызында Роджер Мур зейнеткерлікке шыққаннан кейін Далтонға Бонд рөліне ұсыныс жасалды. Далтон жақын арада Бренда Старр фильмін түсіре бастады және «Жанды күн сәулелері» фильмін түсіруге тек продюсерлер алты апта күтсе ғана қатыса алатын еді. Продюсерлер күтуге дайын болмады және рөлді Пирс Броснанға ұсынды. Алайда, Броснанның жұмысқа алынуы туралы ақпараттар тараған кезде, Броснанның басты рөлді ойнаған «Ремингтон Стил» телесериалының продюсерлері сериалды жаңарту құқығын пайдаланып, Броснанға жасалған ұсынысты қайтарып алды. Енді Бренда Старр фильмінің түсірілімін аяқтағаннан кейін, Далтон қол жетімді болды және ол «Жанды күн сәулелері» үшін Бонд рөлін қабылдады.

Фильмдер

Дальтонның 007 рөліндегі алғашқы фильмі, "Жанды күн сәулесі" (1987), сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, ол Мурдың алдыңғы екі Бонд фильмінен ("Octopussy" (1983) және "A View to a Kill" (1985)) және "Die Hard" және "Lethal Weapon" сияқты заманауи кассалық бәсекелестерден көп табыс әкелді. Оның екінші фильмі, "Лицензия өлтіруге" (1989), көптеген елдерде алдыңғысына жақын табыс тапса да, АҚШ кассасында үлкен жетістікке жете алмады, себебі маркетингтік кампания жеткіліксіз болды және фильмнің атауы "Лицензия жойылды" деп күрт өзгертілді. АҚШ-та табыс жетіспеуіне басты себеп – фильмтің өте табысты "Индиана Джонс және соңғы крест жорығы", Тим Бертонның "Бэтмені" және "Өлімге қару 2" фильмдерімен бірге жазғы блокбастер маусымында көрсету болды. Ұлыбританияда, оның маңызды нарығының бірінде, фильм Британдық кино классификациялық кеңесінен 15 сертификатын алды, бұл оның коммерциялық табысына кері әсер етті. Келешектегі Бонд фильмдері құқықтық және басқа да мәселелер шешілгеннен кейін, жазғы сәтсіздікке ұшырау қаупін болдырмау үшін 31 қазан мен желтоқсанның ортасы аралығында шығарылды. "Жанды күн сәулесі" әлемдік прокаттан түскен табысымен жарық көрген кездегі төртінші ең табысты Бонд фильмі болды. 1998 жылы Бонд саундтректерінің екінші Deluxe Edition нұсқасы шықты. "Жанды күн сәулесі" Deluxe басылымды алған алғашқы саундтректердің бірі болды. Бұл дискінің буклеті/плакатында MGM-нің "Жанды күн сәулесі" төртінші ең табысты Бонд фильмі екені туралы цитаты бар. Далтон үш Бонд фильміне келісімшарт жасасқандықтан, оның үшінші фильмінің дайындық жұмыстары 1990 жылы басталды, ол 1991 жылы экранға шығуы тиіс болды. Оқиға Шотландиядағы химиялық қарулар зертханасын жоюмен байланысты болатыны және оқиғалар Лондон, Токио және Гонконг қалаларында өрбитіні расталды. Бірақ UA/MGM және Eon Productions арасындағы құқықтық дауларға байланысты фильм тоқтатылды, бұл дау төрт жылға созылды. 1993 жылы сот процесі аяқталды және Далтонтың келесі Бонд фильмінде Джеймс Бонд рөліне оралуы күтілді, ол кейін "GoldenEye" аталды. Оның келісімшарты аяқталғандықтан, оны жаңару туралы келіссөздер жүргізілді. 1994 жылдың 12 сәуірінде Далтон Джеймс Бонд рөліне қайта оралмайтынын мәлімдеді. Ол сол кезде "Скарлетт" атты телесериалында түсірілімдерде болды. Екі айдан кейін, 1986 жылы Далтон рөлден бас тартқаннан кейін Мурдың орнына тағайындалған Броснан жаңа Бонд ретінде таныстырылды. 2007 жылы Далтон: "Мен тағы бір фильм түсіруім керек еді, бірақ ол MGM мен фильмнің продюсерлері арасындағы бес жылға созылған сот ісі салдарынан тоқтатылды. Одан кейін мен оны түсіргім келмеді" деді.

Бондтан кейінгі мансап

Бонд фильмдерінен кейін Далтон жұмысын сахна, теледидар және фильмдер арасында бөлісіп, ойнаған кейіпкерлерін әртараптандырды. Бұл оған бұрынғы кезеңде оны прессингтеген 007 имиджінен құтылуға көмектесті. Бірақ, Далтон бір кезде "ГолденАй" фильмінде түсуге ниеттенген болатын. Оның орнына, ол "Рокеткер" (1991) фильмінде нацистік тыңшы Невилл Синклерді, ал "Желмен кеткендер" романының жалғасы – "Скарлетт" телесериалында Ретт Батлерді сомдады. Сонымен қатар, ол британдық "Framed" (1992) телефильмінде қылмыстық ақпарат беруші Эдди Майерс рөлінде ойнады. "Таулар с крипты" телесериалының бір эпизодында да басты рөлді орындады. 1990 жылдардың екінші жартысында ол бірнеше кабельдік фильмдерде түсті, оның ішінде Ирландия Республикалық Армиясы туралы "Информатор" драмасы мен "Made Men" триллері ерекше көзге түсті. "Клеопатра" (1999) телефильмінде ол Юлий Цезарь рөлін ойнады. "Looney Tunes: Back in Action" (2003) фильмінде Джеймс Бондты пародиалық түрде бейнелеген Дамиан Дрейк рөлінде ойнады. Сол жылдың соңында және 2004 жылдың басында ол театрға оралып, "His Dark Materials" пьесасында Лорд Асриел рөлін сомдады. Далтон 2007 жылы шыққан "Hot Fuzz" фильмінде жергілікті супермаркеттің иесі Саймон Скиннер рөлінде ойнады. 2009-2010 жылдардағы "Doctor Who" арнайы екі бөлімдік "The End of Time" эпизодында британдық теледидарға қайта оралды, онда ол Рассилон рөлін ойнады. Ол бұл рөлде алғаш рет 2009 жылғы Comic Convention-да көрсетілген промо-роликтің дауыстаушысы болды. 2010 және 2011 жылдары ол американдық "Chuck" шпиондық комедиясының төртінші маусымында Алексей Волков рөлінде ойнады. Далтон 2010 жылдың 18 маусымында шыққан "Toy Story 3" фильмінде Мистер Приклпант кейіпкерін дауыстады, сондай-ақ "Toy Story of Terror!" (2013), "Toy Story That Time Forgot" (2014) және "Toy Story 4" (2019) телешоуларында да осы рөлді сомдады. 2012 жылы Далтон Дисней Фейри франшизасының аясында және Тинкер Белл фильмдер сериясының DVD форматындағы төртінші фильмінде Лорд Милориге дауыс берді. 2014 жылдан 2016 жылға дейін Далтон Showtime телеарнасының "Penny Dreadful" сериалында үш маусым бойы Сэр Малкольм Мюррей рөлін ойнады. 2019 жылдан 2021 жылға дейін Далтон DC Universe / HBO Max супергеройлар сериалы "Doom Patrol" да Басшы рөлін ойнады.

Жеке өмір

Дальтон жас кезінде журналист Кейт Адимен және 1971-1986 жылдар аралығында ағылшын актрисасы Ванесса Редгрейвпен (онымен бірге ол 1971 жылғы «Мэри, шотланд королевасы» және 1979 жылғы «Агата» фильмдерінде түскен) қарым-қатынаста болған. Ол актрисалар Стефани Пауэрс пен Вупи Голдбергпен қысқа мерзім кездескен. 1990 жылдары музыкант Оксана Григорьевамен қарым-қатынаста болды; олар 1995 жылы ол режиссер Никита Михалковтың аудармашысы болып жұмыс істеген кезде танысқан. Далтон мен Григорьеваның Александр (1997 жылғы тамызда дүниеге келген) есімді ұлы бар. Олар шамамен 2003 жылы ажырасты. Далтон Лондондағы Чизвик және Калифорнияның Батыс Голливудтағы үйлерде тұрады. Оның Антигуа және Барбудадағы Сент-Джонс қаласында да үйі бар. Дальтон «Манчестер Сити» футбол клубының жанкүйері және команданың ойындарын көру үшін «Сити оф Манчестер» стадионына жиі барады.