Кіріспе

Британдық актер (туған 1946)

Тимоти Джеймс Карри (19 сәуір 1946 жылы туған) – британдық актер және әнші. Ол «Рокки хоррор» (1975) фильмінде доктор Франк Н. Фуртер рөлінде танымал болды, бұл рөлді ол 1973 жылы Лондон мен 1974 жылы Лос-Анджелестегі «Рокки хоррор шоу» музыкалық қойылымдарында орындаған болатын. Карридің сахнадағы басқа жұмыстарының ішінде «Шың» атты алғашқы Вест-Энд қойылымындағы әртүрлі рөлдер, 1975 жылы Вест-Энд пен Бродвейдегі «Травестиялар» қойылымындағы Тристан Цара, 1980 жылы Бродвейдегі «Амадеус» қойылымындағы Вольфганг Амадей Моцарт, Бродвейдегі «Менің сүйікті жылым» қойылымындағы Алан Сванн және 2005 жылдан 2007 жылға дейін Бродвей мен Вест-Эндтегі «Спамалот» қойылымындағы Король Артур ролі бар. Оның театрдағы жетістіктері үшін үш рет «Тони» сыйлығына және екі рет «Лоренс Оливье» сыйлығына ұсынылған. Карри «Энни» (1982) фильміндегі Ростер Ханниган, «Легенда» (1985) фильміндегі Қараңғылық, «Клю» (1985) фильміндегі Уодсворт, «Ол» мини-сериалындағы Пеннивайз (1990), «Жалғыз үй 2: Нью-Йоркте жоғалған» (1992) фильміндегі Консьерж, «Үш мылтықшы» (1993) фильміндегі Кардинал Ришелье және «Маппеттің қазына аралы» (1996) фильміндегі Лонг Джон Сильвер сияқты фильмдер мен телешоудағы рөлдері үшін де мақтау алды. Оның басқа да танымал фильмдері: «Шығар» (1978), «Таймс-сквер» (1980), «Ең нашар сиқыршы» (1986), «Қызыл қазанға аңшылық» (1990), «Оскар» (1991), «Конго» (1995), «Чарлидің періштелері» (2000), «Қорқынышты фильм 2» (2001) және «Кинси» (2004). Карри сонымен қатар, үнді актер ретінде де жұмыс істейді, анимациядағы рөлдерімен, соның ішінде «Эмми» сыйлығын жеңіп алған «Питер Пэн және қарақшылар» (1990–1991) сериалындағы Капитан Хок, «Ферн Гулли: Соңғы жаңбыр орманы» (1992) фильміндегі Хексус, «Дауман» (1994–1997) сериалындағы Король Тауық, «Жабайы Торнберрилер» (1998–2004) сериалындағы сэр Найджл Торнберри және «Жұлдыздық соғыстар: Клон соғыстары» (2012–2014) сериалындағы Канцлер Палпатин / Дарт Сидиус рөлдерін сомдады. Әнші ретінде Карри үш рокқа бағытталған студиялық альбом шығарды: «Read My Lips» (1978), «Fearless» (1979) және «Simplicity» (1981).

Ерте өмір

Тимоти Джеймс Карри 1946 жылғы 19 сәуірде Чеширдегі Граппенхолл қаласында мектеп хатшысы Патрисияның (1999 жылғы маусымда қайтыс болған) және Корольдік теңіз күштерінің капелланы Джеймс Карридің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі 1958 жылы, Карри 12 жасқа толғанда пневмониядан қайтыс болды. Карри балалық шағының көп бөлігін Плимут қаласында өткізді. Әкесінің қайтысынан кейін Карри отбасымен Оңтүстік Лондонға көшіп, алдымен пансионда оқыды, сосын Сомерсеттегі Бэт қаласындағы Кингсвуд мектебіне түсті. Карри талантты бала сопрано (требль) ретінде өркендеді. Актерлік өнерге ден қоюды шешіп, 1968 жылы Бирмингем университетін ағылшын тілі мен драма мамандықтары бойынша бітірді.

Рокки қорқынышы

Керридің алғашқы толық уақытты рөлі 1968 жылы Лондонның «Шаш» мюзиклінің түпнұсқа актерлік құрамында болды, онда ол Ричард О'Брайенмен танысты, ол Керридің келесі толық уақытты рөлін – доктор Фрэнк Н. Фуртерді жазды. Карри жобамен алғашқы кездесуін еске алды: «Мен бұл пьеса туралы естідім, себебі Бейкер көшесінен жақын жерде Паддингтон көшесінде тұратынмын, ал бірнеше есіктің қасында ескі спортзал болды. Мен көшеде Ричард О'Брайенді көрдім, ол спортзалға барып, ән айта алатын мықты жігіт табуға тырысқанын айтты. Мен: «Неге оған ән айту керек?» – дедім [күліп]. Ол маған өзінің мюзиклі аяқталып жатқанын және Джим Шарманмен сөйлесуім керек екенін айтты. Ол маған сценарийді берді, мен: «Егер бұл жұмыс істесе, бұл сенсация тудырады» – деп ойладым. Бастапқыда Карри кейіпкерді неміс акцентімен және ақшыл-сары шашымен, кейін американдық акцентпен жаттықтырды. 2005 жылдың наурыз айында NPR-дің «Fresh Air» бағдарламасындағы Терри Гросспен сұхбатта ол ағылшын әйелінің «Қалада үйіңіз бар ма, әлде елде үйіңіз бар ма?» – дегенін естігеннен кейін доктор Фрэнк Н. Фуртерді ағылшын акцентімен ойнауға шешім қабылдағанын түсіндірді. Ол: «Иә, [доктор Фрэнк Н. Фуртер] патшайым сияқты дыбыстауы керек» – деді. Бастапқыда Карри кейіпкерді тек ақ халат киген зертхана дәрігері деп ойлаған. Алайда, режиссер Шарманың ұсынысымен кейіпкер шайтандық ақылсыз ғалымға және жоғарғы сынып Белгравия акцентімен трансвеститке айналды. 1973 жылдың маусымында Лондондағы премьерада сыншы Карридің «амбисексуал дәрігер ретінде Боуиге тән жарқын өнер көрсеткенін» жазды. Бұл өзгеріс 1975 жылы түсірілген «Рокки хоррор суреті» фильміне де көшті, ол Карриді көпшілікке танымал есімге айналдырды және оған жанкүйерлер армиясын сыйлады. Карри 1975 жылға дейін Лондон, Лос-Анджелес және Нью-Йорк қалаларында кейіпкерді ойнауын жалғастырды. NPR-ге берген сұхбатында Карри «Рокки хоррорды» «өмірлік кезең» деп атады және фильмнің «сендермен немесе онысыз бара алатын, егер біреуің болмаса, оны таба алатын кепілді демалыс күндері болатын кеш, сонымен қатар адамдарға бірнеше рөлді сынап көру мүмкіндігі, білесіздер ме? Оларды өздерінің сексуалдық бағдарын анықтауға көмектесу» екенін қосты.

Театр

Бродвейдегі «Рокки Хоррор» қойылымы аяқталғаннан кейін көп ұзамай Кэрри 1975–1976 жылдары Лондон мен Нью-Йоркте көрсетілген Том Стоппардтың «Травести» қойылымымен сахнаға оралды. «Травестиялар» Бродвейде үлкен сәттіге ие болды. Ол екі «Тони» сыйлығын (Джон Вуд үшін «Үздік актер ойыны» және «Үздік комедия»), сондай-ақ «Нью-Йорк драма сыншылары шеңбері» сыйлығын («Үздік пьеса») жеңіп алды. Кэрридің атақты дадаист Тристан Цара рөліндегі ойынына жақсы пікірлер айтылды. 1981 жылы Кэрри «Амадеус» Бродвей шоуының алғашқы актерлік құрамына кірді, онда ол атау кейіпкері Вольфганг Амадеус Моцартты ойнады. Осы рөлі үшін Кэрри алғаш рет «Тони» сыйлығына ұсынылды («Пьесадағы жетекші актердің үздік ойыны»), бірақ Антонио Сальериді ойнаған әріптесі Ян МакКелленнен жеңілді. 1982 жылы Кэрри Джо Папптың «Пензанс пираттары» туындысының «Друри Лейн» қойылымында Джордж Коулмен бірге Пират Королі рөлін ойнады, бұл рөліне құлшыныспен пікірлер алды. 1980 жылдардың ортасында Кэрри «Соперниктер» және Ұлыбритания Корольдік ұлттық театрымен бірнеше қойылымдарда ойнады, соның ішінде «Үш тиындық опера», «Сүйіспеншілік ойыны» және «Махаббат үшін». 1988 жылы ол Роберт Линдсей бастап, Джим Дейл жалғастырған «Мен және менің қызым» ұлттық гастролінде Билл Снибсонның басты рөлін ойнады. 1989–90 жылдары Кэрри «Сәттілік өнері» қойылымымен Нью-Йорк сахнасына қайта оралды. 1993 жылы ол «Менің сүйікті жылым» Бродвей мюзиклында Алан Сванн рөлін ойнады, бұл рөлі үшін екінші «Тони» сыйлығына ұсынылды («Мюзиклдағы жетекші актердің үздік ойыны»). 2001 жылы Кэрри Мэдисон Сквер Гарденде көрсетілген «Рождестволық ән» мюзиклында Скрудж рөлінде ойнады. 2004 жылы Кэрри Чикагодағы «Спамалот» мюзиклында король Артур рөлін ойнай бастады. Монти Пайтон мүшесі Эрик Идл жазған және «Монти Пайтон және қасиетті Грааль» негізінде құрылған бұл қойылым 2005 жылдың ақпан айында Бродвейге сәтті көшірілді. Алғашқы 24 сағатта 1 миллион доллардан астам билет сатылды. Оның рөлі үшін үшінші «Тони» сыйлығына ұсынылды («Мюзиклдағы жетекші актердің үздік ойыны»). Кэрри бұл рөлді Лондонның Вест-Эндегі «Палас» театрында қайта ойнады, онда «Спамалот» 2006 жылдың 16 қазанында ашылды. Оның соңғы қойылымы 2007 жылдың 6 қаңтарында болды. Кэрри бұл рөлі үшін «Лоренс Оливье» сыйлығына («Мюзиклдағы үздік актер») және «Театр тамашалаушыларының таңдауы» сыйлығына ұсынылды (12 000-нан астам театр тамашалаушысының 39% дауысымен). 2011 жылдың мамыр айынан тамыз айына дейін Кэрри Чичестер фестиваль театрында, содан кейін Лондонда Том Стоппардтың «Розенкранц пен Гилденстерн өлі» қойылымында Ойыншы рөлін ойнауға жоспарланған. Кэрри 27 мамырда денсаулығының нашарлауына байланысты қойылымнан бас тартты. 2012 жылдың 26–29 сәуірінде ол Эрик Идлдің «Дик туралы не?» пьесасында Лос-Анджелестегі «Орфей» театрында ойнады. Кэрри алғаш рет 2007 жылы, пьеса әлі де дамып жатқан кезде осы пьесада ойнаған. Кэрридің театр мансабы 2015 жылдың 7 маусымында «Актерлер қорының» 19-шы жылдық «Тони» сыйлығын тамашалау кешінде марапатталды, онда оған «Көркемдік жетістік» сыйлығы табысталды.

Фильм

"Рокки қорқынышты сурет шоуынан" кейін Карри көптеген фильмдерде, мысалы, британдық қорқынышты фильмдегі "Шауыт" фильміндегі Роберт Грейвс, Таймс-сквердегі Джонни ЛаГуардия, 1982 жылғы "Энни" фильміндегі Дэниел Фрэнсис "Рустер" Ханниган және саяси фильмдегі Джереми Хэнкок сияқты қосалқы рөлдерде ойнай бастады. 1985 жылы Карри "Легенда" фэнтези фильмінде Қараңғылық Әміршісі рөлін ойнады. Режиссер Ридли Скотт Карриді "Рокки қорқынышты сурет шоуында" көргеннен кейін, ол Қараңғылық рөліне өте лайықты деп ойлады. Қараңғылыққа қажетті макияжды Карриге жағуға бес жарым сағат кетті, ал күннің соңында ол ерігіш желімді еріту үшін ваннада бір сағат өткізді. Сол жылы Карри комедиялық детектив фильмдегі "Клю" фильмінде Уодсуорт батлер рөлінде ойнады. 1986 жылдың тамызында ол "Кім Роджер Раббитті кінәлады" фильміндегі судья Дум рөліне кастингтен өтті. Бірақ Карридің орындауы тым қорқынышты болғандықтан қабылданбады. Роль оның "Клю" фильміндегі әріптесі Кристофер Ллойдқа берілді. Осыдан кейін Карри 1980-ші жылдардың соңы мен 1990-шы жылдары көбірек комедиялық рөлдерде ойнай бастады, мысалы "Оқ-дәріні бер" фильміндегі пастор Рей Портер, "Оскар" фильміндегі доктор Торнтон Пул, "Үйде жалғыз 2: Нью-Йоркте жоғалғанда" фильміндегі күдікті Plaza қонақ үйінің консьержі Гектор, "Қаруланған қару 1" фильміндегі Жібек және "Муппеттер қазына аралы" фильміндегі Ұзын Джон Сильвер. 1990-шы жылдары көбінесе комедияларда болғанымен, Карри кейбір әрекет фильмдерінде де ойнады, мысалы триллер "Қызыл қазанды іздеу" фильмінде доктор Евгений Петров, 1993 жылғы "Үш мушкетер" фильмінде Кардинал Ришелье, супергеройлар фильмі "Көлеңке" фильмінде Фарли Клеймор және 1995 жылғы "Конго" фильмінде Геркермер Хомолька рөлінде. Ол сондай-ақ 1998 жылғы тікелей бейнефильм "Аддамс отбасының қайта қосылуында" Гомес Аддамс рөлін ойнады. 2000-жылдардың басында Карри "Чарлидің періштелері" фильмінің адаптациясында Роджер Корвин рөлінде және пародиялық фильм "Қорқынышты фильм 2" фильмінде профессор Олдман рөлінде ойнады. Карри сондай-ақ Тюрман Райс рөлін, тарихи фильм "Кинсидегі" қосалқы рөлде ойнады. Соңғы жылдары Карри көбінесе анимациялық фильмдер мен телесериалдарда дауыстау рөлдерін орындады. Оның соңғы көркем фильмдегі рөлі 2010 жылғы британдық қара комедия "Берк және Хэр" фильмінде Александр Монро рөлінде болды.

Теледидар

Карри өзінің мансабын телесериалдардағы шағын рөлдермен, мысалы, «Наполеон мен Махаббаттағы» Юджин рөлімен бастады, сондай-ақ «Армшель театрында» және «Play for Today» бағдарламаларында қонақ рөлдерін ойнады, оның ішінде Денис Поттердің «Шмодип» туындысындағы «Глен» рөлі бар еді. Карри «Wiseguy» криминалды драмасының «Dead Dog Records» желісінде Уинстон Ньюквей рөлінде де ойнады. Ол сондай-ақ қысқа ғана өмір сүрген ғылыми-фантастикалық «Earth 2» телехикаясы мен «Rude Awakening» ситкомында қайта-қайта көрінді. Карри «The Tracey Ullman Show», «Roseanne», «Tales from the Crypt» (осы рөлі үшін ол «Эмми» сыйлығына ие болды), «The Naked Truth», «Lexx», «Monk», «Will & Grace», «Psych», «Agatha Christie's Poirot» және «Criminal Minds» сияқты басқа да сериалдарда қонақ ретінде ойнады. Карри көптеген телефильмдер мен мини-сериалдарда да қатысты, оның ішінде «Кішке кірген үш адам», «Уилл Шекспир» атаулы рөлі, «Оливер Твист» телебелімде Билл Сайкс рөлі, «Blue Money», «The Worst Witch», «Titanic», «Терри Пратчетттің Сиқырдың түсі», «Alice», «Jackie's Back», «Return to Cranford» және тағы да көптеген фильмдерде ойнады. Карри өзінің мансабында көптеген телесериалдарда пайда болғанымен, ол тек екі тікелей эфирдегі сериалда ғана басты рөлдерді ойнады: ол өндірген «Over the Top» ситкомы және «Family Affair» сериалдарының жаңаруы. Екеуі де бір маусымнан кейін жабылды. Карридің ең танымал телерольдерінің бірі (және жалпы алғанда ең танымал рөлдерінің бірі) – 1990 жылғы қорқынышты «Stephen King's It» мини-сериалындағы Пеннивайз клоуны. 1990 жылғы «Fangoria» журналымен берген сұхбатынан басқа, Карри 2015 жылы «Moviefone» сайтына берген сұхбатында ғана «It» фильміне қатысқанын жария етті, Пеннивайз рөлін «тамаша роль» деп атады және мұрагері Уилл Паультерге сәттілік тіледі; Паультер қайта түсірілімде бұл рөлді ойнауға дайын болған, бірақ соңында бас тартты. Билл Скарсгард Паультердің орнын басып, Канададағы «Fan Expo» фестивалінде сұхбат беру кезінде Карри оның таңдауын мақұлдады: «Маған [Билл] Скарсгард ұнайды. Менің ойымша, ол өте талантты. Оның қандай клоундық бейне жасауын көру қызықты болады, өйткені бұл ешқандай түсініксіз клоун бейнесі емес. [ ] Сондықтан мен оны көруге асығамын».

Дауыс беру

Карри көптеген анимациялық телесериалдар мен фильмдерде ойнады, бастауы «Киелі кітаптан әңгімелер: Ең үлкен оқиға» фильміндегі Жылан мен Иуда Искариот рөлімен болды. Карри «Фокс» телеарнасының «Питер Пэн және Пираттар» анимациялық сериалындағы Капитан Хок рөлі үшін «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. Оның ең ұзақ ойнаған анимациялық рөлі – «Жабайы Торнберрилер» сериалындағы Найджел Торнберри, ол Nickelodeon арнасында бес маусым көрсетілді. Карри көбінесе «Қара су пираттары» сериалындағы Конк, «Капитан Планета және Планеташылар» сериалындағы MAL, «Майти Макс» сериалындағы Skullmaster, «Аскар тұмсық» сериалындағы Зұлым манта, «Гаргойлдар» сериалындағы доктор Антон Севариус, «Супер адам самурай» сериалындағы Килокан, «Дакмен» сериалындағы «Король» тауық, «Darkwing Duck» сериалындағы Тавр Бульба, «The Mighty Ducks» сериалындағы Лорд Драгаунс, «Динозаврлар» сериалындағы түрлі кейіпкерлер, «Джимми Нейтрон: Бала ғалым» сериалындағы профессор Финбарр Каламитос, «Redwall» сериалындағы Слагар Круэл, «Трансформерлер: Құтқарушы роботтар» сериалындағы доктор Морокко, «Жас әділет» сериалындағы G. Гордон Годфри, «Рэнди Каннингем: 9-сынып оқушысы» сериалындағы Сиқыршы және «Over the Garden Wall» сериалындағы Auntie Whispers рөліндегі жаман кейіпкерлерді сомдады. Ол Ян Аберкромбидің қазасынан кейін «Жұлдызды соғыстар: Клон соғыстары» анимациялық фильмінде Канцлер Палпатин/Дарт Сидиус рөлін де сомдады. Карри «ФернГулли: Соңғы жаңбырлы орманы», «Кеуек пен пингвин», «Сұлулық және аң: Сиқырлы Рождество», «Scooby Doo! және Қарқынның рухы», «Барби және жаңғақ бұзғыш», «Мысық қайтып келді», «Гарфилд: Екі мысықтың хикаясы» және тағы да көптеген анимациялық фильмдерде де ойнады. Карри сонымен қатар көптеген бейне ойындарда да өз даусын берді, мысалы, «Габриэль Найт: Әкелердің күнәлары» және «Габриэль Найт 3: Киелі қан, Лағып өлгендердің қаны», «Toonstruck», «Sacrifice», «Brütal Legend» және «Dragon Age: Origins». «Red Alert 3» фильміндегі Карридің Совет Премьері Черденко рөліндегі көрінісі мем ретінде кең тарады. Карридің аудиокітаптарына Лемони Сникеттің «Бақытсыз оқиғалар сериясы», Джеральдин Маккореанның «Питер Пэн Скарлет», Чарльз Диккенстің «Рождестволық ән», Брам Стокердің «Дракула» және Гарт Никстің «Abhorsen» трилогиясы кіреді. Карри Smirnoff, Cravendale және Paramount Network сияқты өнімдер мен компаниялардың түрлі жарнамаларына дауыс берді.

Музыка

Саундтректердегі әртүрлі орындауларынан басқа, Кэрри жеке музыкалық орындаушы ретінде де жетістікке қол жеткізді. Кэрри бала кезінде классикалық вокалдық білім алған. Ол музыкалық ықпалына Билли Холидей және Луи Армстронг сияқты джаз вокалистерінің енгенін, ал жасөспірім шағында The Beatles және The Rolling Stones тобына құмар болғанын айтты. 1978 жылы A&M Records Кэрридің «Read My Lips» атты тұңғыш жеке альбомын шығарды. Бұл альбом, бұрынғы альбомдардай кең таралмаса да, түпнұсқа әндер мен кавер-версияларды біріктірді. Дегенмен, ол Кэрридің Канададағы хит-парадтарға енген жалғыз альбомы болды, альбомдық тізімде 45-орынды иеленді. Кэрридің жеке альбомдарының жазылуына, продюсерлік жұмысына және музыканттар құрамына Боб Эзрин, Дик Вагнер және Дэвид Санборн сияқты талантты серіктестер қатысты. 1989 жылы A&M «The Best of Tim Curry» жинағын CD және кассета форматында шығарды, оған оның альбомдарынан әндер (соның ішінде «Alan» әнінің тікелей орындалуы) және бұрын жарияланбаған «Simple Twist of Fate» әнінің Боб Диланның тікелей кавер-версиясы енді. Кэрри 1978-1980 жылдары өзінің тобымен Солтүстік Америка және Еуропаның бірқатар елдерін гастрольдеді. 1990 жылы Кэрри Роджер Уотерстің «The Wall – Live in Berlin» өндірісінде Прокурор рөлін сомдады. Кэрридің алғашқы альбомы 1978 жылы шықса да, ол 1976 жылы Лу Адлердің Ode Records лейблы үшін тоғыз тректен тұратын альбомды жазған болатын. Алайда, бұл альбом 2010 жылдың ақпанына дейін толыққанды жарияланбады, содан кейін ол «From the Vaults» деген атаумен заңды түрде жүктеуге қолжетімді болды (бірақ осы жазбалардан төрт трек 1990 жылғы «Rocky Horror» жинағында бұрын жарияланған еді). Албомды Адлер продюсерлік етті, және ол Кэрридің The Supremes тобының «Baby Love» хитін орындауын қамтыды.

Жеке өмір

1970-ші жылдардың ортасынан бастап Карри Фредди Меркьюримен жақын дос болды, себебі Queen әншісі Карриді Лондон сахнасындағы "Рокки хоррор шоу" қойылымында және оның 1975 жылғы фильмде көрген еді. Ұқыпты бағбан, Карри кейіннен House & Garden журналының британдық басылымына Меркьюридің бағын жобалау туралы былай деді: "Фредди турдан оралғанда: 'Бақ, жаным, ол қурап қалды'. Мен: 'Неге? Суардың ба?' дедім. Фредди: 'Суар ма? Карри суарған жоқ' деді." 2012 жылдың шілдесінде ауыр инсульт алғаннан бері Карри коляскада отырады. Осының салдарынан ол жұмысын көбінесе дауыстауға ауыстырды, бірақ Карри әнші ретінде өнер көрсетуді және жанкүйерлер жиындарында қатысуды жалғастырды. 2020 жылдың қазан айында Карри Джо Байденнің президенттік науқанына қаржы жинау үшін Висконсин штатының Демократиялық партиясын қолдап, "Рокки Хоррор Пікчер Шоу" фильмінің тікелей оқылысында доктор Франк Н. Фуртер рөлін қайта ойнады.