Кіріспе
Американдық әнші және актер (1927–2023)
Гарри Белафонте (туған аты – Гаррольд Джордж Белланфанти кіші; 1 наурыз 1927 – 25 сәуір 2023) – американдық әнші, актер және азаматтық құқықтар қозғалысының белсендісі, 1950-1960 жылдары калипсо музыкасын халықаралық көрермендерге кең танытқан. Белафонтенің мансабындағы «Calypso» (1956) альбомы – бір ғана орындаушының алғашқы миллиондық таратқышы болды. Белафонте «Day O (The Banana Boat Song)», «Jump in the Line (Shake, Senora)», «Jamaica Farewell» және «Mary's Boy Child» әндерін жазуымен әйгілі болды. Ол блюз, фолк, госпел, мюзикл және американдық стандарттар сияқты көптеген жанрларда әндер жазып, орындады. Сонымен қатар, «Кармен Джонс» (1954), «Күндегі арал» (1957), «Ертеңгі күнге қарсы мүмкіндіктер» (1959), «Бак және уағыздаушы» (1972) және «Uptown Saturday Night» (1974) фильмдерінде түсті. Ол Спайк Лидің «BlacKkKlansman» (2018) фильмінде соңғы рет киноға түсті. Белафонте актер, әнші және белсенді Пол Робсонды өз ұстазы деп есептеді. Белафонте 1950-1960 жылдардағы азаматтық құқықтар қозғалысы кезінде Мартин Лютер Кингтің жақын досы және сенімді адамы болды, сондай-ақ жасөспірімдердің әділет мәселелері бойынша Америка Азаматтық Бостандықтар Одағының (ACLU) ресми өкілі ретінде жұмыс істеді. Ол Джордж Буш және Дональд Трамп әкімшіліктерінің саясатын ашық сынады. Белафонте үш Грэмми сыйлығына ие болды, оның ішінде Грэмми өмір бойы жетістіктері үшін сыйлық, Эмми және Тони сыйлықтары бар. 1989 жылы ол Кеннеди орталығының марапатына ие болды. 1994 жылы Ұлттық өнер медалімен марапатталды. 2014 жылы академияның 6-шы жылдық Губернаторлар сыйлығында Жан Хершольт гуманитарлық сыйлығын алды, ал 2022 жылы «Алғашқы ықпал» санатында Рок-н-ролл Даңқы залына енгізілді. Ол Эмми, Грэмми, Оскар және Тони (EGOT) сыйлықтарын алған санаулы орындаушылардың бірі, бірақ Оскар сыйлығын конкурсқа қатыспайтын санатта жеңіп алды.
Ерте өмір
Белафонте 1927 жылғы 1 наурызда Нью-Йорк штатының Харлем қаласындағы ауруханада Харольд Джордж Белланфанти кіші ретінде дүниеге келді. Оның әкесі – Ямайка туған Харольд Джордж Белланфанти аға (1900–1990), ол шеф-аспаз болып жұмыс істеген, ал анасы – Мелвин Лав (1906–1988), үй шаруасымен айналысқан. Әкесінің туған жері туралы даулы мәлімдемелер бар, оның Мартиника екені де айтылады. 1932 жылдан 1940 жылға дейін Белафонте Ямайкада әжесінің бірімен бірге тұрды, онда ол Вулмер мектебінде білім алды. Нью-Йоркке оралғаннан кейін Джордж Вашингтон орта мектебін тастап, АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қосылып, Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет етті. 1940 жылдары ол үй шаруасының жұмыскерінің көмекшісі болып жұмыс істеді, сол кезде ол жалға алған адамнан сыйлық ретінде американдық негр театрына екі билет алды. Ол бұл өнер түріне ғашық болып, қаржылық қиындықтарды бастан өткерген Сидни Пуатьемен достық қарым-қатынас орнатты. Олар жергілікті спектакльдерге бір орын сатып алып, әртүрлі актілер арасында орын алмасып отыратын, біріншісі екіншісіне спектакльдің барысы туралы хабарлап тұратын. 1940 жылдардың соңында Белафонте Нью-Йорктегі The New School драмалық шеберханасында Марлон Брандо, Тони Кертис, Уолтер Маттау, Беа Артур және Пуатьемен бірге ықпалды неміс режиссері Эрвин Пискатордан актерлік сабақтар алды, сонымен қатар американдық негр театрында өнер көрсетті. Кейіннен ол «Джон Мюррей Андерсоннің альманахи» (1954) Бродвей ревюсіне қатысқаны үшін «Тони» сыйлығын алды. Ол 1955 жылы Говер Чемпионмен бірге «Түндегі үштік» Бродвей ревюсінде де ойнады.
Алғашқы жылдары (19491955)
Белафонт өзінің актерлік сабақтарын төлеу үшін Нью-Йорктегі клуб әншісі ретінде музыкадағы мансабын бастады. Ол алғаш рет көрермендер алдында Чарли Паркер тобының сүйемелдеуімен өнер көрсетті, оның құрамында Чарли Паркер, Макс Роуч және Майлз Дэвис сияқты музыканттар болды. 1949 жылы Roost лейблінде поп-әнші ретінде жазу карьерасын бастады, бірақ халық музыкасына қызығушылығы артып, Конгресс кітапханасының американдық халық әндері архивінен материалдарды оқып үйренді. Гитарист және досы Миллард Томаспен бірге Белафонт көп ұзамай әйгілі The Village Vanguard джаз клубында дебют жасады. 1953 жылы RCA Victor компаниясымен келісімшартқа отырды және 1974 жылға дейін осы лейбл үшін үнемі жазды. Белафонт Лас-Вегаста Rat Pack дәуірінде де өнер көрсетті. Оның ең көп таралған және барлық тікелей эфирлердегі аудиторияның қатысуын қамтамасыз ететін "визиттік карточкасы" болған "Матильда" әні 1953 жылдың 27 сәуірінде жазылды, сонымен қатар ол әннің авторы да болды. Бұл – жүзіп жүретін сарай еді, бала, "Сцена" деп аталатын шоу-лодка, менің жасымда әкем оның патшасы болған. Марк Твен, ол екі фатом тереңдікте. Марк Твен, көпірді көтер. Шоуды бастаңдар. Марк Твен, Миссисипиден Мексика шығанағына қарай бара жатқанда банджоны шертіңдер.
Mark Twain, it's two fathoms deep below. Mark Twain, heave the gang plank. Start the show. Mark Twain, play those banjos as we go down the Mississippi, 'round the Gulf of Mexico.
Атак-даңққа жетуі (19561958)
"Кармен Джонс" (1954) фильміндегі жетістігінен кейін Белафонте "Calypso" (1956) альбомымен үлкен табысқа жетті, ол бір жыл ішінде миллионнан астам дана сатылған әлемдегі алғашқы LP болды. Ол Англияда бұл альбомның бірінші миллиондық сатылымды көрсеткен альбом екенін айтты. Альбом 31 апта 1-орында, 58 апта топ ондықта және 99 апта АҚШ чартында болғандықтан, Billboard-тың "Top 100 Album" тізімінде төртінші орында тұр. Альбом американдық тыңдарманды 19-шы ғасырдың басында Тринидад және Тобагода пайда болған калипсо музыкасымен таныстырды, ал Белафонте "Калипсо патшасы" атанды, бірақ ол Калипсо монархы титулына ие болмағандықтан, бұл атауды кейбір тартыншақпен қабылдады. Альбомға енген әндердің бірі – қазір танымал "Banana Boat Song", "Calypso" LP-де "Day O" деп тіркелген, ол поп-чартта бесінші орынға жетті және өзінің "Day O" сөзімен ерекшеленді. "Calypso" альбомы үшін жазылған көптеген композициялардың, соның ішінде "Banana Boat Song" және "Jamaica Farewell" әндерінің авторлық құқығы Ирвинг Бургиге тиесілі. Ұлыбританияда "Banana Boat Song" 1957 жылдың наурыз айында шықты және Ұлыбританияның синглдар тізілімінің топ ондығында он апта бойы тұрды, екінші орынға жетті, ал тамыз айында "Island in the Sun" үшінші орынға шығып, 14 апта топ ондықта болды. Қараша айында "Mary's Boy Child" Ұлыбританияда бірінші орынға шығып, жеті апта бойы сол деңгейде тұрды.
Ортаңғы мансабы (1959-1970)
Бастысы калипсомен танымал болғанымен, Белафонте көптеген түрлі жанрларда жазды, соның ішінде блюз, фолк, госпел, шоу-музыка және американдық стандарттар. Оның "The Banana Boat Song" әнінен кейін екінші ең танымал хиті "Mama Look at Bubu" комедиялық әні болды, ол "Mama Look a Boo Boo" деп те аталады, оны алғаш рет Лорд Мелоди 1955 жылы жазды, онда ол тәртіпсіз және сыйламайтын балалар туралы әзіл-қалжыңмен ән салады. Ол поп-хит-парадының 11-орынына ие болды. 1959 жылы Белафонте "Tonight With Belafonte" бағдарламасында ойнады, бұл ұлттық теледидардағы арнайы шоу, онда Одетта "Water Boy" әнін орындап, Белафонтемен 1961 жылы ұлттық жарнамаларда танымал болған "There's a Hole in My Bucket" дуэтін орындады. Белафонте "Revlon Revue: Tonight with Belafonte" (1959) үшін "Эмми" сыйлығын жеңген алғашқы ямайлық америкалық болды. Ол 1961 жылы президент Джон Ф. Кеннедидің инаугурациялық галасына өнер көрсету үшін Фрэнк Синатра шақырған көптеген әртістердің бірі болды, олардың ішінде Элла Фицджеральд пен Махалия Джексон да бар еді. Сол жылы RCA Victor тағы бір калипсо альбомын шығарды – "Jump Up Calypso", ол да миллионнан астам сатылыммен танымал болды. 1960 жылдары ол АҚШ аудиториясына бірнеше әртістерді таныстырды, ең танымалдары – Оңтүстік Африка әншісі Мириам Макеба және грек әншісі Нана Мускури. Оның "Midnight Special" (1962) альбомында Боб Дилан гармоникада орындады. "The Beatles" және Ұлыбританияның басқа жұлдыздары АҚШ поп-чарттарында көш бастаған кезде Белафонтенің коммерциялық сәттілігі азайды; 1964 жылғы "Belafonte at The Greek Theatre" альбомы "Billboard" тізілімінің 40 үздігіне соңғы рет енді. Оның соңғы хиті "A Strange Song" 1967 жылы шықты және ересектерге арналған заманауи музыка чартында 5-орынды иеленді. Белафонте 1960 жылы "Swing Dat Hammer" және 1965 жылы "An Evening with Belafonte/Makeba" альбомдары үшін "Grammy" сыйлығын алды, соңғысы апартеид тұсында Оңтүстік Африканың қара нәсілді халқының саяси қиындықтарына арналған. Ол алты алтын пластинкаға ие болды. 1960 жылдары Белафонте Джули Эндрюс, Петула Кларк, Лена Хорн және Нана Мускури сияқты әртістермен бірге телешоуларда пайда болды. 1967 жылы Белафонте Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі беделді Саратога сахналық өнер орталығында (SPAC) классикалық емес әртістердің алғашқысы болып өнер көрсетті, одан кейін "The Doors", "The 5th Dimension", "The Who" және Жанис Джоплин концерттері өтті. 1968 жылдың 5-9 ақпаны аралығында Белафонте Джонни Карсонның орнына "The Tonight Show" бағдарламасын жүргізіп, қонаққа Мартин Лютер Кинг және сенатор Роберт Ф. Кеннедиді шақырды.
Кейінгі жазбалар мен кейінгі іс-шаралар (1971-2017 жж.)
Белафонттың бесінші және соңғы калипсо альбомы, Calypso Carnival, 1971 жылы RCA компаниясы шығарды. Белафонттың жазу қызметі 1974 жылы RCA үшін соңғы альбомын шығарғаннан кейін баяулады. 1970-жылдардың ортасынан 1980-жылдардың басына дейін Белафонте көп уақытын гастрольдерде өткізді, оның ішінде Жапония, Еуропа және Кубада концерттер берді. 1977 жылы Columbia Records әлемдік музыкаға баса назар аударған Turn the World Around альбомын шығарды. 1978 жылы ол The Muppet Show эпизодында қонақ ретінде пайда болды, онда өзінің "Day O" әнін орындады. Алайда, бұл эпизод Белафонттың сол аттас альбомынан "Turn the World Around" рухани әнін орындауымен танымал, ол Африка тайпаларының маскаларына ұқсайтын арнайы жасалған Мупеттермен бірге орындалды. Бұл сериалдың ең танымал қойылымдарының біріне айналды және Джим Хенсонның сүйікті эпизоды болды. 1990 жылы мамыр айында Хенсонның қазасынан кейін Белафонттен әнді Хенсонның естелік шарасында орындауды сұрады. "Turn the World Around" 2005 жылы Unitarian Universalist Association-ның ресми ән жинағына енгізілді. 1979 жылдан 1989 жылға дейін Белафонте Корольдік Виннипег балетінің директорлар кеңесінде қызмет етті. Белафонте 1988 жылы он жылдан астам уақыттан кейін өзінің алғашқы түпнұсқа материалдан тұратын альбомын шығарды, Paradise in Gazankulu, ол Оңтүстік Африканың бұрынғы апартеид саясатына қарсы он наразылық әнін қамтыды және оның соңғы студиялық альбомы болды. Сол жылы Белафонте ЮНИСЕФ-тің ізгі ниет елшісі ретінде Оңтүстік Африка елдеріндегі балалардың өмір сүруі мен дамуына назар аудару үшін Зимбабведегі Харареде өткен симпозиумға қатысты. Симпозиум аясында ол ЮНИСЕФ үшін концерт берді. Концерт Kodak видео тобымен түсірілді және Global Carnival атты 60 минуттық концерттік видео ретінде шығарылды. Ұзақ үзілістен кейін 1997 жылы Island Records An Evening with Harry Belafonte and Friends саундтрегі мен теледидардағы концерттің видеосын шығарды. The Long Road to Freedom: An Anthology of Black Music, RCA 1960 және 1970 жылдары жазған көптеген әртістердің үлкен жобасы, 2001 жылы лейблмен шығарылды. Белафонт альбомды насихаттау үшін 2001 жылдың 11 қыркүйегінде Today Show бағдарламасына қатысты және әлемдік сауда орталығына алғашқы ұшақ соғылғанға бірнеше минут бұрын Кэти Курикпен сұхбаттасты. Албом 2002 жылы "Ең жақсы жинақталған жазба", "Ең жақсы альбом жазбалары" және "Ең жақсы тарихи альбом" номинацияларында Grammy сыйлығына ұсынылды. Белафонт 1989 жылы Кеннеди орталығының құрметті марапатына ие болды. 1994 жылы Ұлттық өнер медалімен марапатталды және 2000 жылы Grammy өмір бойына жетістіктері үшін сыйлық алды. Ол 1950 жылдардан 2000 жылдарға дейін бүкіл әлемде толық салынған концерттер берді. Оның соңғы концерті 2003 жылдың 25 қазанында Атланта операсының қайырымдылық концерті болды. 2007 жылғы сұхбатында ол сол кезден бастап сахнадан зейнетке шыққандығын мәлімдеді. 2013 жылдың 29 қаңтарында Белафонте Род-Айленд дизайн мектебінде MLK мерекелік сериясының басты спикері және 2013 жылғы құрметті тұлғасы болды. Белафонт мансабы мен доктор Кингпен болған тәжірибесін пайдаланып, суретшілердің белсенді рөлі туралы сөйледі. Белафонт 2014 жылдың 11 қаңтарында Phi Beta Sigma бауырластығының құрметті мүшесі болып қабылданды. 2014 жылдың наурыз айында Белафонте Бостондағы Беркли музыка колледжінің құрметті докторлық дәрежесін алды. 2017 жылы Белафонт When Colors Come Together атты антологиясын шығарды, оны оның ұлы Дэвид өндірді, ол "Island In The Sun" әнінің жаңартылған нұсқасына сөз жазды, ұзақ жылдар бойы Белафонттың музыкалық директоры болған Ричард Каммингс аранжировкалады және Белафонттың немерелері Сарафина мен Амадеус және балалар хоры қатысты.
Кинодағы алғашқы жылдары (19531956)
Белафонт көптеген фильмдерде түсті. Оның алғашқы кино рөлі 1953 жылғы "Брайт Роуд" фильмінде болды, онда ол Дороти Дэндриджге, басты рөлдегі әйелге көмектесті. Кейін екеуі Отто Премингердің "Кармен Джонс" (1954) хит мюзиклінде ойнады. Қызығы, фильмде Белафонттың әні опера әншісімен, ал Дэндридждікі де дубляждалды, екеуінің де дауысы рөлдеріне сай келмеді деп есептелді. Фильмде сондай-ақ Джеймс Мейсон, Дэндридж, Джоан Коллинз, Майкл Ренни және Джон Джастин де ойнады. 1959 жылы Белафонт Роберт Уайздың "Келесі күніне қарсы" фильмінде түсті және продюсерлік жасады (өзінің HarBel Productions компаниясы арқылы). Бұл фильмде Белафонт ұнатпаған нәсілшіл серігімен (Роберт Райан) бірге жұмыс істеуге мәжбүр болған банк тонаушысының рөлін ойнады. Белафонт Ингер Стивенспен бірге "Әлем, ет және шайтан" фильмінде де түсті. Белафонтке Премингердің "Порги мен Бесс" фильмінде Порги рөлі ұсынылды, онда ол тағы да Дэндриджбен бірге ойнар еді, бірақ ол рөлден бас тартты, себебі ол нәсілдік стереотиптерге қарсы болды; оның орнына Сидни Пуатье рөлді сомдады.
Кейінгі кино және театрдағы қызметі (1960-2018)
1960 жылдары Белафонтқа ұсынылған көптеген фильмдердегі рөлдер оны қанағаттандырмағандықтан, ол музыкаға ден қойды. 1970-ші жылдардың басында Белафонт тағы да бірнеше фильмде ойнады, олардың ішінде Пуатьемен бірге түскен екі фильм бар: «Бак және уағызшы» (1972) және «Uptown Saturday Night» (1974). 1984 жылы Белафонт хип-хоп мәдениетінің қалыптасуына арналған «Beat Street» музыкалық фильмін өндіріп, оған музыка жазды. Артур Бейкермен бірге ол алтын сертификат алған сол аттас саундтрек альбомын шығарды. Оның төрт әні 1988 жылы шыққан «Beetlejuice» фильмінде пайда болды, олардың ішінде «Day O» және «Jump in the Line (Shake, Senora)» әндері бар. Белафонт 1990-шы жылдардың ортасында тағы да маңызды фильмде ойнады, Джон Траволтамен бірге түскен «Ақ адамның ауыртпалығы» (1995) атты нәсілдік мәселені көтеретін драмада, сондай-ақ Роберт Альтманның «Канзас-Сити» (1996) джаз дәуіріндегі драмасында ойнады. Соңғы фильмдегі рөлі үшін ол Нью-Йорк киносыншыларының «Екінші жолдағы үздік актер» сыйлығына ие болды. Ол сонымен қатар «Swing Vote» (1999) теледрамасында АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы рөлінде ойнады. Белафонттың саяси нанымдарына әнші, актер және азаматтық құқықтар қозғалысының белсендісі Пол Робсон үлкен ықпал етті, ол оның ұстазы болды. Робсон Америка Құрама Штаттарындағы нәсілдік дискриминацияға ғана емес, Африкадағы батыстың отаршылдығына да қарсы болды. Белафонт 1954 жылдан 1961 жылға дейін АҚШ-тың оңтүстігінде концерт өткізуден бас тартты. 2007 жылдың желтоқсанында Белафонт Солтүстік Калифорниядағы ACLU-ның жылдық «Құқықтар күні» мерекесінде негізгі сөз сөйледі және Бас судья Эрл Уорреннің Азаматтық бостандықтар сыйлығымен марапатталды. 2011 жылғы Санденс кинофестивалінде «Sing Your Song» атты деректі фильм көрсетілді, ол Белафонттың Америкадағы азаматтық құқықтар қозғалысына қосқан үлесі мен оның басшылығына, сондай-ақ әлеуметтік әділдікті жаһандық деңгейде насихаттауға жасаған тыранына арналған өмірбаяндық фильм болды. 2011 жылы Белафонттың «My Song» атты естелік кітабы Knopf Books баспасынан жарық көрді.
Азаматтық құқық қозғалысына қатысу
Белафонте 1950-1960 жылдары азаматтық құқық қозғалысын қолдады және Мартин Лютер Кингтің сенімді серіктерінің бірі болды. 1955 жылы Монтгомери автобустарын бойкоттағаны үшін тұтқындалғаннан кейін, ол оңтүстіктегі әлеуметтік теңсіздік пен қысымға тап болғандарға көмек көрсету үшін Солтүстік қалаларға саяхаттап, хабар тарату және қаржы жинауды бастады. Келесі жылдың наурыз айында екеуі Харлемдегі (Нью-Йорк) Абиссиниялық баптист шіркеуінде кездесті. Бұл кездесу жылдар бойы бірлескен саяси белсенділік пен достыққа әкелді. Белафонте 1958 жылы Вашингтондағы біріктірілген мектептер үшін жастар науқанында Кинг пен оның әйелі Корретта Скотт Кингке қосылды, ал 1963 жылы Роберт Ф. Кеннедимен келіссөздер жүргізіп, Кингтің «Менің арманым бар» деген сөзін айтқан 1963 жылғы Вашингтон шеруін ұйымдастыруға көмектесті. Ол басқа да азаматтық құқық қорғаушыларын босатуға да үлес қосты. Белафонте 1961 жылғы Freedom Rides-қа қатысты және сайлаушыларды тіркеу науқандарын қолдады. Кейін ол еске алды: «Пол Робсон мен үшін алғашқы үлкен тәрбиеші болды; сіз маған арқа сүйегімді берді деуге болады. Мартин Кинг екінші болды, ол менің жаныма күш берді». Өмірі бойы Белафонте саяси және гуманитарлық мәселелерді, мысалы, Апартеидке қарсы қозғалысты және Африка үшін АҚШ-ты қолдады. 1987 жылдан өліміне дейін ол ЮНИСЕФ-тің игі ниет елшісі болды. 1964 жылғы Миссисипидегі бостандық жазында Белафонте Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитетіне қаржылай көмек көрсетті, Сидни Пуатьемен бірге Миссисипиге ұшып барды және Гринвудта көпшілікке концерт берді, сонымен қатар 60 000 доллар ақша әкелді. 1968 жылы Белафонте NBC телеарнасында Петула Кларктың тікелей эфирдегі арнайы бағдарламасында өнер көрсетті. «On the Path of Glory» дуэті орындалып жатқанда Кларк күлімсіреп, Белафонтеның қолына қысқаша тиді, бұл шоудың демеушісі Плимут Моторстың жарнама менеджері Дойл Лотттан наразылық тудырды. Лотт бұл эпизодты қайта түсіргісі келді, бірақ бағдарламаның иесі Кларк NBC-ге бұл орындалу толық көрсетілсе ғана эфирге жіберуге рұқсат беретінін айтты. Газеттер бұл дауды жариялады, Лотт қызметінен босатылды, ал бағдарлама эфирге шыққанда жоғары рейтингтерді иеленді. Белафонте 1968 жылғы 29 қыркүйекте «The Smothers Brothers Comedy Hour» эпизодында 1968 жылғы Демократиялық ұлттық конвенттегі тәртіпсіздіктерден алынған кадрлармен араластырылған даулы Марди Гра нөмірін орындады. CBS цензурасы бұл эпизодты өшірді. Толық өңделмеген мазмұн 1993 жылы «Smothers Brothers Comedy Hour» синдикациясының толық жинағының бөлігі ретінде көрсетілді.
Кеннедидің сайлау науқанына қатысуы
1960 жылғы Джон Кеннеди мен Ричард Никсон арасындағы сайлауда көрнекті қарашаң спортшы Джеки Робинсон Никсонның сайлауалды науқанын қолдады. Оның мұндай шешім қабылдауының себебі Кеннедидің азаматтық құқықтар қозғалысын қолдауының шынайы емес екендігіне сенгендігі болды. Робинсонның қара американдықтарға тигізген әлеуметтік әсері зор болғандықтан, Демократиялық партия Кеннедидің науқаны үшін оған балама қара қолдаушыны табуға тырысты. «Белафонтемен кеш» бағдарламасы үшін Эмми сыйлығын алған алғашқы қарашаң адам ретінде жеңіске жеткеннен кейін Белафонте Кеннедидің қолдауын алуға таңдалды. Екеуі Белафонтенің пәтерінде кездесті, онда Кеннеди Белафонтені өзінің науқанына қолдау көрсетуге көндіруді жоспарлады. Ол бұл мақсатқа жету үшін Белафонтені сол дәуірдегі басқа қарашаң әртістері арасындағы ықпалын пайдаланып, оларды Кеннедидің президенттікке кандидаттығын қолдауға шақыруды көздеді. Күтпегендей, Белафонте кандидаттан әсерленбеді, Робинсон сияқты, Кеннедидің азаматтық құқықтарды сақтаудағы рөліне (немесе оның жоқтығына) қатысты бірдей пікірде болды. Қара американдықтарымен байланысын жақсарту үшін Белафонте Кеннедиге Мартин Лютер Кингке хабарласуды ұсынды, осылайша қозғалыстағы көшбасшылықтың пайдалы көзіне жол ашты. Бірақ Кеннеди бұл ұсынысқа күдіспен қарады, дін қызметкерінің науқанға қандай әсер ете алатынына көңілі толмады. Біраз көндіруден кейін – Кеннеди мен Кинг 1960 жылдың маусымында кездесіп – екеуі келісімге келді: егер Никсон Республикалық партиядан кандидат болса, Белафонте Кеннедидің президенттік ұмтылыстарын қолдайды. Алайда, бұл жарнама теледидарда бір рет ғана көрсетілді.
Болдуин-Кеннеди кездесуі
Атақты жазушы Джеймс Болдуин Джон Кеннеди сайланғаннан кейін үш жыл өткен соң Белафонтепен байланысқа түсті. Қоңырау шалудың мақсаты – Белафонтені АҚШ-тағы афроамерикалықтардың жағдайы туралы Бас прокурор Роберт Кеннедимен кездесуге шақыру еді. Бұл оқиға Болдуин-Кеннеди кездесуі деп аталды. Белафонте Кеннеди мен Болдуиннің қатысуымен, 1963 жылғы 24 мамырда Кеннедидің Орталық парк оңтүстігіндегі пәтерінде он бес адаммен кездесті. Қонақтар ыстық әңгімелер мен саяси және әлеуметтік тақырыптарды талқылады. Кейін әңгіме Вьетнам соғысындағы афроамерикалықтардың жағдайына қатысты зерттеуге ұласты. Кеннедидің афроамерикалық ер адамдар соғысқа баруы керек деген пікіріне наразы болған Джером Смит жас прокурорды айыптады. Афроамерикалық және азаматтық құқықтар жақтасы Смит, қозғалыс үшін күрескенде қатты зорлық көрген, сондықтан Кеннедидің сөзіне қарсы шықты, өйткені ол үшін өзіне көмектеспейтін ел үшін күресуге ынтақ болмады. 2011 жылы Белафонте Обама әкімшілігі және оның саясатын қалыптастырудағы халық пікірінің рөлі туралы пікір білдірді. "Менің ойымша, [Обама] кедейлерге көмектесуден қорқа қоймайды". 2012 жылғы 9 желтоқсанда MSNBC телеарнасында Аль Шарптонмен сұхбаттасқанда Белафонте АҚШ-тағы көптеген саяси лидерлердің Обама саясатына қарсылығын жалғастырып жатырғанын айтып, наразылық білдірді: "Барак Обамаға енді тек үшінші әлем диктаторы сияқты әрекет ету және осы адамдардың бәрін түрмеге қамау қана қалды. Сіздер американдықтардың тілегін бұзудасыз". 2013 жылғы 1 ақпанда Белафонте NAACP-тің Спингерн медалін алды және телеарнадағы салтанатта Констанс Л. Райсты "елдің кемшіліктерін жоюға" тырысқандары үшін жоғары бағалаған бұрынғы марапатталушылардың қатарына қосты.
Берни Сандерске қолдау
2016 жылы Белафонте Вермонт штатының АҚШ сенаторы Берни Сандерсті Демократиялық алға сайлау кезінде қолдап, былай деді: «Ол мүмкіндіктерді ұсынады деп ойлаймын, ол моральдық қажеттілікті білдіреді деп ойлаймын, ол саясат барысында көбінесе кездеспейтін шындықтың бір қырын көрсетеді». Белафонте 2017 жылдың 21 қаңтарында Дональд Трамп президенттікке кіріскеннен кейін өткен Вашингтон шеруінің құрметті тең төрағасы болды.
Сандерс институты
Белафонт Сандерс институтында қызметкер болды.
АИТВ/ЖИТС дағдарысы
1985 жылы Белафонте "We Are the World" әнін ұйымдастыруға көмектесті, ол Гремми сыйлығын жеңіп алып, Африкаға қаржы жинау мақсатында көптеген әртістердің бірлескен жобасы болды. Ол сол жылы Live Aid концертінде өнер көрсетті. 1987 жылы ол ЮНИСЕФ-тің ізгі ниет елшісі болып тағайындалды. Тағайындалғаннан кейін Белафонте Сенегалдың Дакар қаласына сапар шегіп, Африка балаларына арналған Халықаралық суретшілер мен зиялылар симпозиумының төрағасы болды. Ол сондай-ақ 20-дан астам әртіспен бірге Сахара аймағынан оңтүстік Африкада өткен ең ірі концертте қаржы жинауға көмектесті. 1994 жылы ол Руандаға миссиямен барды және руандалық балалардың қажеттіліктерін жария ету үшін медиа кампаниясын бастады. 2002 жылы Africare оған оның еңбегі үшін Епископ Джон Т. Уокердің ерекше гуманитарлық қызмет сыйлығын табыс етті.
Простаттың қатерлі ісігі туралы ақпарат
Белафонте 1996 жылдан бері простата қатерлі ісігіне қарсы күресті қолдап келді, ол кезде оған диагноз қойылып, сәтті емделді. 2006 жылғы 27 маусымда Белафонте 2006 жылғы BET Awards сыйлығының гуманитарлық сыйлығын алды. Ол AARP: The Magazine журналының 2006 жылғы «Әсерлі тұлға» сыйлығының тоғыз жеңімпазының бірі атанды.
ЮНИСЕФ-пен жұмыс
2007 жылдың 19 қазанында Белафонте ЮНИСЕФ атынан Норвегия теледидарында жыл сайынғы телемарафонды (TV Aksjonen) қолдады және әр норвегиялық азаматтан 10 доллардан тұратын әлемдік рекордтық сома жинауға көмектесті.
Әртүрлі белсенділер
Белафонт сонымен қатар Багам аралдарының елшісі болды. Ол "Авансмент" жобасының директорлар кеңесі мүшесі болды. Ол Ядролық дәуірдегі бейбітшілік қорының кеңесшілер кеңесінде де қызмет етті.
Нью-Йорк қаласының мақтаныш парады
2013 жылы Белафонт Эди Уинзор мен Эрл Фаулкспен бірге Нью-Йорк қаласының Мақтан парадының бас маршалы болып тағайындалды.
Белафонте және сыртқы саясат
Белафонте АҚШ-тың сыртқы саясатын ұзақ жылдар бойы сынап келді. 1980-жылдардың басында ол бұл мәселе бойынша poleмикалық саяси мәлімдемелер жасауды бастады. Әр түрлі уақытта ол Кубаға қатысты АҚШ-тың эмбаргосына қарсы шықты; Кеңес Одағының бейбітшілік бастамаларын жоғары бағалады; АҚШ-тың Гренадаға басып кіруін сынады; Авраам Линкольн бригадасын мақтады; Этель мен Джулиус Розенбергтерді құрметтеді; және Фидель Кастроны жоғары бағалады. Белафонте Кубаға жасаған сапарымен де белгілі, ол Куба қоғамында хип-хоптың орнын нығайтуға көмектесті. Джеффри Бейкердің «Хип-хоп, Революция! Кубада рэпті ұлттық деңгейге көтеру» атты мақаласында 1999 жылы Белафонте Кастромен кездесуге дейін рэп қауымдастығының өкілдерімен кездескені айтылады. Бұл кездесу Кастроның жеке келісіміне және, демек, үкіметтің ел мәдениетіне рэпті енгізуге қатысуына әкелді. 2003 жылы берген сұхбатында Белафонте осы кездесудің ықпалы туралы былай деді:
«Бір-екі жылдан кейін Гаванаға қайтып келгенімде, хип-хоп қауымының өкілдері мені көруге келді және біраз уақыт бірге болдық. Олар маған көп рахмет айтты, мен «Неге?» деп сұрадым, олар: «Сіздің Фидельмен және Мәдениет министрімен хип-хоп туралы сөйлескеніңіздің арқасында министрлікте арнайы бөлім ашылды және біздің жеке студиямыз бар» деді». Белафонте апартеидке қарсы қозғалыста белсенді қатысты. 1987 жылы ол Нью-Йорктегі Хантер колледжінің Рузвельт үйінде Африка Ұлттық Конгресінің президенті Оливер Тамбоны құрметтеу үшін өткен қабылдаудың жүргізушісі болды. Қабылдауды Африка жөніндегі американдық комитеті (АКОА) және Африка қоры ұйымдастырды. Ол Трансафрика форумының және Саясатты зерттеу институтының кеңесінің мүшесі болды.
Джордж Буш әкімшілігіне қарсылық
Белафонт 2002 жылы Джордж Буш, оның әкімшілігі және Ирак соғысы туралы бірқатар пікірлер айта бастаған кезде саяси көзқарастары үшін кеңінен танылды. 2002 жылдың 10 қазанында Сан-Диего қаласының 760 KFMB радиостанциясында Тед Лайтнермен сұхбат кезінде Белафонт Малькольм Х-ке сілтеме жасады.
Белафонт осы цитатаны АҚШ-тың бұрынғы мемлекеттік хатшылары Колин Пауэлл мен Кондолиза Райсты сипаттау үшін пайдаланды. Пауэлл мен Райс екеуі де жауап берді, Пауэлл бұл пікірлерді «өкінішті» деп атады, ал Райс: «Маған қара болу дегеніміз не екенін айту үшін Гарри Белафонт қажет емес» деді. Бұл пікір «Демократия қазір!» бағдарламасында өткен сұхбатында қайта көтерілді. 2006 жылдың қаңтарында Белафонт актер Дэнни Гловер және белсенді/профессор Корнел Уэстті қоса алған белсенділер тобымен бірге Венесуэла президенті Уго Чавеспен кездесу үшін барды. 2005 жылы Бушты ашық сынаған Чавес АҚШ-тың бірнеше аймағындағы кедейлерге арзан жылу майы беру бағдарламасын бастады. Белафонт бұл бастаманы қолдады. Чавеспен болған кездесуде ол: «Дүниедегі ең зұлым тиран, ең зұлым террорист Джордж Буш не айтса да, біз сізге айтамыз: жүздеген, мыңдаған емес, миллиондаған американдықтар сіздің төңкерісіңізді қолдайды» деді. Белафонт пен Гловер 2006 жылы Чавеспен қайта кездесті. Бұл пікір үлкен дау тудырды. Хиллари Клинтон олардың екеуі де қатысқан марапаттау салтанатында Белафонттың қатысуын мойындаудан бас тартты. 2006 жылы оны «Impact Award» сыйлығының 10 лауреаты деп таныған AARP, бұл мәлімдеме жасады: «AARP оның таңдаған әдісі мен үніне келіспейді және оның пікірлерін мүлдем қабылдамайды». 2006 жылы Дьюк университетінде Мартин Лютер Кинг күніне арналған сөйлеуінде Белафонт американ үкіметін 11 қыркүйектегі шабуылдардың ұйымдастырушыларымен салыстырып: «Ол террорист пен басқа террористтердің арасындағы айырмашылық неде?» деді. Оның сөздеріне қатысты сынға жауап ретінде Белафонт: «Бұш бізді осы күнге дейін соғысқа жіберген соғыста 9/11-де қаза болған американдықтардың санына жуық және соғыста жарақат алған американдықтардың саны үш есеге жуық болған кезде, сіз оны не деп атайсыз? Көптеген анықтамалар бойынша Бұшты террорист деп санауға болады» деді. Ирак соғысы туралы пікірлері үшін сынға ұшырайтыны туралы сұрағанда, Белафонт: «Келіңіздер. Кез келген демократияның маңызды бөлігі – наразылық білдіру» деді. Басқа сұхбатта Белафонт өзінің пікірлері «асығыс» болғанын мойындады, бірақ Буш әкімшілігі «білімсіздікке бой алдырған мақтанға» ұшырағанын және оның әлемдегі саясаты «адамгершілік тұрғысынан жарамсыз» екенін айтты. 2006 жылдың қаңтарында Өнерді ұйымдастырушылардың мүшелер конференциясының жылдық жиналысында сөйлеген сөзінде Белафонт «Туған жер қауіпсіздігінің жаңа гестапосына» сілтеме жасап: «Сіз тұтқындалуыңыз мүмкін және адвокатқа құқығыңыз жоқ!» деді. 2006 жылдың қаңтарында Солтүстік Каролина штатының Дарем қаласындағы Дьюк университетінде Мартин Лютер Кинг күніне арналған сөйлеуінде Белафонт өзінің қабір тасында «Гарри Белафонт, патриот» деп жазылуын қалағанын айтты. 2004 жылы Сан-Францискода Global Exchange ұйымынан ішкі адам құқықтары сыйлығын алды.
Іскерлік мансап
Белафонте Кариб теңізіндегі Бонейр аралын ұнататын және жиі барып тұратын. Ол Оранжестад қаласынан Морис Немемен бірлесіп, Бонейрде сәнді жеке қоғамдастық құру үшін бірлескен кәсіпорын құрды, оның аты – Бельнем, екі адамның есімдерінің қосылуынан жасалған. Құрылыс 1966 жылдың 3 маусымында басталды. Бұл ауданды Бель-Нем Кариб аймағын дамыту корпорациясы басқарады. Белафонте мен Неме оның алғашқы директорлары болды. 2017 жылы Бельнемде 717 адам тұрды.
Жеке өмірі, денсаулығы және өлімі
Белафонт пен Маргарита Берд 1948 жылдан 1957 жылға дейін некеде болды. Олардың екі қызы болды: Адриен және Шари. Берд Шариден жүкті болғанда олар ажырасып кетті. 1953 жылы Белафонт Манхэттеннің Вашингтон Хайтс ауданынан "Квинстің Шығыс Элмхерст, ақтар тұратын ауданына" көшіп өте алды. "Арал күн астында" фильмінің түсірілімі кезінде Белафонт актриса Джоан Коллинзбен романдық қарым-қатынаста болды. 1957 жылдың 8 наурызында Белафонт екінші әйелі Джули Робинсонға үйленді, ол Катерина Дунам компаниясының бұрынғы бишісі және еврей тегінен шыққан. Олардың Джина мен Дэвид есімді екі баласы болды. Белафонт пен Робинсон 47 жыл бірге тұрғаннан кейін 2004 жылы ажырасып кетті. 1958 жылдың күзінде Белафонт Үстіңгі Батыс жағында жалға алуға пәтер іздеді. Оған басқа пәтерлерде қара терілі болғандықтан бас тартылғаннан кейін, ол өзінің ақ нәсілді жарнама өкіліне 300 West End Avenue мекенжайында пәтер жалға алуды тапсырды. Ол үйге кірген соң, үй иесі оның афроамерикалық екенін білгенде, одан шығып кетуін сұрады. Белафонт ғана бас тартқан жоқ, сонымен қатар ол ғимаратты сатып алу үшін үш фирмалық жылжымайтын мүлік компаниясын пайдаланды және оны кооперативке айналдырып, ақ және қара достарын пәтер сатып алуға шақырды. Ол 6 жатын бөлмелі, 21 бөлмелі пәтерде 48 жыл тұрды. 2008 жылдың сәуір айында ол фотограф Памела Франкке үйленді. Белафонттың бес немересі болды: Маргарита Бердтен болған балалары арқылы Рейчел мен Брайан, ал Робинсоннан болған балалары арқылы Мария, Сарафина және Амадей. Оның үлкен немересі Брайаннан екі шөбересі болды. 1998 жылдың қазан айында Белафонт Лив Уллманның "Менің немереме хат" кітабына хат жазды. 1996 жылы Белафонтке простата рагы диагнозы қойылды және ол осы аурумен емделді. 2004 жылы ол инсульт алды, ол оның ішкі құлағының тепе-теңдігін жойды. 2019 жылдан бастап Белафонттың денсаулығы нашарлай бастады, бірақ ол азаматтық құқық қозғалысының белсенді және көрнекті тұлғасы болып қала берді. Белафонт 2023 жылдың 25 сәуірінде 96 жасында Нью-Йорк қаласының Манхэттеннің Үстіңгі Батыс жағындағы үйінде жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды.
Дискография
Белафонте 27 студиялық альбом, 8 концерттік альбом және 6 бірлескен жұмыс шығарды, сондай-ақ сыншылардың жоғары бағасын алып, коммерциялық сәттілікке қол жеткізді.