Кіріспе
Explorer бағдарламасының NASA спутнигі The Aeronomy of Ice in the Mesosphere (AIM немесе Explorer 90) - бұл NASA спутнигі, ол 2007 жылы 26 ай бойы түнгі жарық беретін бұлттарды (NLC) зерттеу үшін іске қосылды. Бұл "Explorer" бағдарламасының 90-шы миссиясы және NASA қаржыландыратын "Small Explorer" бағдарламасының (SMEX) бөлігі. 2023 жылдың наурыз айында НАСА ғарыш кемесіндегі батареяның қуаты жұмысын жалғастыру үшін қажетті деңгейден төмен түсіп кеткенін мәлімдеді.
The Aeronomy of Ice in the Mesosphere (AIM or Explorer 90) is a NASA satellite launched in 2007 to conduct a planned 26 month study of noctilucent clouds (NLCs). It is the ninetieth Explorer program mission and is part of the NASA funded Small Explorer program (SMEX). In March 2023, NASA announced that battery power on the spacecraft had declined below the level needed to sustain operation.
Миссия
Мезосферадағы мұздың аэрономиясы (AIM) миссиясының ғылыми мақсаты жаз айларында және негізінен Жердің полярлық аймақтарында Жер бетінен жоғарыда пайда болатын полярлық мезосфералық бұлттарды (PMC) зерттеуге бағытталған. Жалпы мақсат - ПМК-ның пайда болу себептерін және олардың өзгеру себептерін анықтау. AIM-тің болжамды өмір сүру мерзімі кем дегенде екі жыл болды. AIM-де ЖҚҚ және олардың қалыптасатын жылулық, химиялық және динамикалық орта өлшенеді. Бұл бұлттар мен полярлық мезосфералық жазғы ауа райының арасындағы байланысты анықтауға мүмкіндік береді. Бұл байланыс маңызды, өйткені PMC-ның бір көрінісі болып табылатын түнгі ("қараңғыда жарқырайтын") бұлттардың (NLC) жылдық санының айтарлықтай өзгеруі жаһандық өзгерістердің көрсеткіші ретінде ұсынылды. AIM жинаған деректер қоры PMC-ді қатаң зерттеуге негіз болады, оны PMC-нің бұрынғы өзгерістерін, қазіргі үрдістерін және олардың жаһандық өзгерістермен байланысын зерттеу үшін сенімді түрде пайдалануға болады. Ақырында, AIM Жердің климаттың ұзақ мерзімді өзгеруін зерттеу үшін кеңейтілген негіз береді. AIM ғылыми мақсаттарына PMC-нің бір мезгілдегі мөлшерін, PMC-нің кеңістіктегі таралуын, бұлттың бөлшектерінің өлшем таралуын, гравитациялық толқынның белсенділігін, атмосфераға ғаламдық шаңның ағылуын өлшеу арқылы қол жеткізіледі. Бұл бөлшектердің ядролық сайттар ретінде рөлін зерттеу үшін қажетті және температураның дәл, тік профильді өлшеулері, OH, CH4, O3, NO және аэрозольдер. AIM үш аспапты алып жүреді: Ифрақызыл күнді жасырудың дифференциалдық сіңіру радиометрі, Юта штатының Университетінің Ғарыш динамикасы зертханасы (Ай тоңазытқышы үшін күнді жасыру SOFIE); панорамалық ультрафиолет бейнелеу (Бұлт бейнелеу және бөлшектер өлшемі эксперименті CIPS); және, атмосфералық және ғарыш физикасы зертханасы, Колорадо университеті жобалаған және жасаған in situ шаң детекторы (Космикалық шаң эксперименті CDE). Ball Aerospace & Technologies Corporation ғарыш кемесі автобусын жасады, ал GATS, Inc., Ньюпорт Ньюс, Вирджиния, деректерді басқаруға басшылық етті. 1885 жылы Индонезиядағы Кракатау жанартауының атылуынан екі жыл өткен соң алғаш рет байқалған ПМК-лар алғашқыда жарылыс кезінде аспанға ұшырылған күлдің бүршіктерінен пайда болды деп ойлаған ғалымдар. Алайда бұлттар Кракатаудың әсері сезілгеннен кейін де сақталып келеді. Қазіргі таңда кейбір ғалымдар оларды ғарыш шаңы туғызады деп санайды, ал басқалары қазіргі заманғы ПМК Жердің климаттың өзгеруінің көрсеткіші деп санайды. Бір нәрсе анық: PMC-тер мезосфераның метеорологиясымен қалыптасады, ол өзгеріп жатқан сияқты.
Құралдар
Үлгі Құрал атауы Abbr. Сипаттамасы мен ғылыми мақсаты Космикалық шаң эксперименті CDE Құрал Жердің жоғарғы атмосферасына кірген кезде космостық шаң бөлшектерінің әсерін тіркейді. Құрылғыда он төрт поливинилдиен фторид детекторы қолданылады, олар гипер жылдамдықты шаң бөлшегімен соқтығысқанда зарядты импульс шығарады (жылдамдық). Космикалық шаңның құнын және өзгермелілігін өлшеу ғалымдарға PMC (Полярлық мезосфералық бұлт) пайда болуында бөлшектердің рөлін анықтауға мүмкіндік береді. CDE - бұл New Horizons миссиясындағы Студент шаң санағышының біртекті көшірмесі. Бұлтты суретке түсіру және бөлшектердің өлшемі CIPS аспаптың әртүрлі бұрышта орналасқан төрт камерасы бар, олар бұлттарды әртүрлі бұрыштардан бірнеше рет қарайды және бұлтты құрайтын мұз бөлшектерінің өлшемін анықтауға мүмкіндік береді және атмосферадағы ауырлық толқындарын анықтауға пайдаланылуы мүмкін. Күннің жасырылуы мұз экспериментіне арналған SOFIE SOFIE күннің жасырылуын бұлттардың бөлшектерін, температураны және бұлттардың пайда болуына қатысы бар атмосфералық газдарды өлшеу үшін қолданады. Бұл құрал NLC-тің пайда болуына себепші химиялық заттардың қоспасын, сондай-ақ бұлттардың пайда болу ортасын анықтайды.
Іске қосу
2007 жылдың 25 сәуірінде AIM-ті Pegasus XL зымыран көлігімен айналдырмалы Күн синхронды орбитаға ұшырды, ол Lockheed L 1011 Stargazer ұшағынан ұшырылды.