Кіріспе
ЛАЛБА деп те аталатын Homo sapiens α түріндегі ақуызды кодтайтын ген ЛАЛБА генінің адамда кодтайтын ақуыз болып табылады.
α Lactalbumin, also known as LALBA, is a protein that in humans is encoded by the LALBA gene.
Шолу
α Лактальбумин - сүтқоректілердің барлық түрлерінің сүтінде лактозаның өндірісін реттейтін белок. Приматтарда α лактальбумин экспрессиясы пролактин гормонына жауап ретінде жоғары реттеледі және лактоза өндірісін арттырады. α Лактоальбумин лактоза синтезасының (LS) гетеродимерінің реттеуші кіші бірлігін құрайды, ал β 1, 4- галактозилтрансфераза (бета4Gal T1) каталитикалық компонентті құрайды. Бұл белоктар бірге галактиканың галактикалық бөлігін глюкозаға көшіріп, ЛС- ні лактоза өндіруге мүмкіндік береді. А лактальбумин полимері ретінде кальций және мырыш иондарын қатты байлайды және бактерицидтік немесе ісікке қарсы әсері болуы мүмкін. Асқазан сияқты қышқыл ортада пайда болатын адам α лактальбуминінің HAMLET деп аталатын бүктемелі нұсқасы, ықтимал, ісікті және жетілмеген жасушаларда апоптозды тудырады. Gal T1 кешенімен, галактозилтрансфераза, α лактальбуминмен біріккенде, ферменттің глюкозаға деген жанастылығын 1000 есеге дейін арттырады және бірнеше галактоза бірлігін полимерлеу қабілетін тежейді. Бұл Gal TI- ні лактоза синтезасына айналдыру арқылы лактозаның пайда болуына жол ашады.
Физикалық қасиеттері
А лактальбуминнің құрылымы жақсы белгілі, ол 123 амин қышқылынан және 4 дисульфид көпірінен тұрады. Молекулалық салмағы 14178 Da, ал изоэлектрлік нүктесі 4,2-ден 4,5-ке дейін. α Лактальбуминнің екі негізгі түрі бар: холо және апо күйі. Голо күй - кальциймен бүлінген және байланысқан табиғи форма. Аполық күй қышқылдық жағдайда пайда болады және кальций иондарының босауымен және бета-қапшықтың ашылуымен байланысты. Бета- лактоглобулинмен негізгі құрылымдық айырмашылықтардың бірі - оның ковалентті агрегациялық реакцияның бастапқы нүктесі ретінде қызмет ете алатын еркін тиол тобы жоқ. Нәтижесінде таза α лактальбумин денатюрациялау мен қышқылдану кезінде гельді пайда етпейді. α Лактальбумин - төмендегідей бір мықты кальций байланысы бар Ca2+ белдік. Кальций көк түсті үш аспартат қалдықтарының (Asp 82, 87, 88) карбоксил топтарына және лизин 79 және аспартат 84 карбонил топтарына байланады, олар қызғылт түсті. Бұл байланысты екі су молекуласы (қызыл) үйлестіреді . Бұл қалдықты байлау орындары α лактальбуминді құрайтын түрлердің көпшілігінде сақталады. Бұл екі белоктың физикалық құрылымы көп бөліктен тұрады, бірақ олардың құрамында бірдей амин қышқылдар тізбегінің жартысынан аз бөлігі бар, сондықтан олардың функциялары күрт өзгешеленеді. Бұл ген сүтқоректілер мен құстардың соңғы ортақ ата-бабасынан бұрын пайда болған, бұл оның шығу тегін шамамен 300 млн. жыл бұрын белгілейді.
Функциялар
Қазіргі зерттеулер α лактальбуминнің физиологиялық лактоза өндірісінен тыс жаңа қолданылуын табады. А лактальбумин жаңа туған нәрестелердің тамақтануы үшін өте маңызды. Бұл ақуыздың құрамында қажетті амин қышқылдары мен биоактивті қосылыстар бар, олар оңтайлы өсу, даму және денсаулық үшін қажет. α Лактальбумин - сүт құрамында ең көп кездесетін сарысу ақуызы, оның қасиеттері сүт құрамаларын қайталау үшін сәбилер үшін дайындалатын сүт құрамына енгізу үшін зерттеу жүргізілді. Бұл белок - салалы амин қышқылдарының, цистеин мен триптофан қалдықтарының күшті көзі, олардың әрқайсысы денсаулыққа пайдалы. Клиникалық қолдануы: α лактальбумин көптеген түрлі медициналық жағдайлармен бірге зерттелді және оң нәтижелермен байланысты деп есептеледі. Бұл артықшылықтардың көбі оның құрамында биоактивті қосылыстар және белоктың кешенді байланыстыру қабілетіне байланысты. Психикалық денсаулық: α Лактальбумин - психикалық денсаулықты жақсартуға байланысты амин қышқылдарының көзі. Бұл белок триптофан қалдықтарына бай, олар серотониннің, яғни оң көңіл-күймен байланысты нейротрансмиттердің, алғышарты болып табылады. Сонымен қатар, белок басқа ірі бейтарап амин қышқылдарының (LNAA) плазмадағы концентрациясын арттырады, олар гормондарды тепе- тең ұстауға көмектеседі. Цистеин қалдықтары маңызды антиоксидант болып табылатын глутатион синтезін қолдайды. Қатерлі ісік: А лактальбуминнің HAMLET (адам альфа лактальбумині ісік жасушаларына өлімге әкелетін) деп аталатын олеин қышқылымен кешен құраған кезде болуы мүмкін апоптотикалық әсерлері туралы кеңінен зерттеулер жүргізілді. Бұл HAMLET кешені мембрананың құрылымын бұзады, яғни организмнің тұтастығын қорғау үшін жасушалардың өлімін қамтамасыз етеді. Бұл кешен қатерлі ісік жасушаларының ядросына көшірілуі мүмкін, бірақ сау жасушаларға емес. Қатерлі клеткаларда бұл белоктық ОА кешені көптеген зерттеулерде ісіктердің прогрессиясын баяулататыны дәлелденген. α лактальбуминнің аналық күйінде осындай қатерлі ісікке қарсы функциялар көрсетілмейді, сондықтан олеин қышқылы апоптотикалық функцияларды білдіреді, ал α лактальбумин - кең ішек, көк шұлық және глиобластома қатерлі ісік жасушалары сияқты нақты жасушалар желілерін нысанаға алу үшін жауапты.