Françoise Héritier

Кіріспе

Француз антропологы (1933-2017) Франсуаза Эритье (1933 ж. 15 қараша 2017 ж. 15 қараша) - француз антропологы, этнологы және феминист. Ол Клод Леви Штраустың орнын иеленген Франция колледжінде (Африка қоғамдарының салыстырмалы зерттеулер кафедрасының 1982-1998 жылдар аралығында, қазір ол профессор). Оның жұмысы негізінен одақтар теориясы мен инцестке тыйым салу туралы (екі теория да әйелдерді алмасу түсінігіне негізделген). Леви Штраустан басқа, оған Альфред Рэдклифф Браунның да ықпалы тиді. Оның орнына қазіргі уақытта колледждің антропология кафедрасының меңгерушісі Филипп Декола тағайындалды.

Өмірбаян

Франсуа Эритье Луарадан шыққан, ол өзін "шаруалар қатарынан шыққан кіші және ақылға қонымды буржуазия" деп сипаттаған әлеуметтік ортада. Ол Парижде, Расин лицейінде, кейіннен Фенелон лицейінде гипохагняда оқыды. Сорбонна университетінде Клод Леви Штраустың "Фиджидегі әзіл-оспақ қарым-қатынасы" туралы айтқан семинары кезінде ол "аян" алды және этнологияны оқып шығуға шешім қабылдады. 1957 жылы ол француздық Жоғарғы Вольтаға (қазіргі Буркина-Фасо) миссионерлік сапарға атанды. Франсуа Эритье структурализм қозғалысының бір бөлігі болды. Ол одақтар теориясы мен қоғамдағы әйелдердің айналымы туралы түсінікке негізделген инцестке тыйым салу бойынша еңбектерімен танымал. Ол Клод Леви Штраус пен Альфред Радклифф Браунның тәсілдерінің сабақтастығында "бірдей" және оның "үркітуші ұнжырғасыздығы" туралы түсініктерді енгізеді. Қоғам туралы түсінігінде ол "табиғат" және "орталық" ұғымдарына ерекше назар аударады. Клод Леви Штраус және оның мұрагері Филипп Декола сияқты Франсуаза Эритье алдымен EHESS-те зерттеу директоры болды, ал 1982 жылы Collège de France-те антропология кафедрасына сайланды (Клод Леви Штраустың мұрагері). 1998 жылдан 2001 жылға дейін CNRS этика комитетінің мүшесі болды. Өзінің "Masculin/Féminin" кітабында ол әйел мен еркектің арасындағы айырмашылықтың әмбебап екенін және ол барлық жерде бар екенін және еркек әрқашан әйелден жоғары деп саналатынын атап өтті. Алайда ол өзінің "Masculin/Féminin I et II, De la Violence" атты кітабында көптеген мысалдар арқылы ерлер мен әйелдерге қатысты иерархиялық ойлаудың мәдени құрылым екенін және сондықтан оны қайта қарастыру керектігін көрсетті. Ол бұл ұғымды "жыныстардың әртүрлілігі" деп атады (la valence différentielle des sexes), ол Пьер Бурдье немесе Морис Годелье қолданған еркек үстемдігі ұғымына артықшылық берді. Ол өзінің туған күні, 2017 жылдың 15 қарашасында, Париждегі Питие-Сальпетриер ауруханасында қайтыс болды. Ол 84 жаста еді.

Françoise Héritier came from Loire, in a social background that she described as a “small and reasonable bourgeoisie that came out of the peasantry”. She studied in Paris, in the Lycée Racine, and later in hypokhâgne in the lycée Fénelon. During a seminar given by Claude Lévi Strauss at the Sorbonne University, where he talked about the “joking relationship in Fiji”, she had a “revelation” and decided to study ethnology. In 1957, she went on a mission in French Upper Volta (actual Burkina Faso) with the anthropologue Michel Izard, whom she would marry later. Françoise Héritier was part of the structuralism movement. She is well known for her works in the theory of alliances and the prohibition of incest based on the notion of the circulation of women in the society. She brings the concepts of the “identical” and its “repulsive frustration”, in the continuity of the approaches of Claude Lévi Strauss and Alfred Radcliffe Brown. In her conception of the societies, she especially focuses on the concepts of “nature” and “environment”. Like Claude Lévi Strauss and his successor Philippe Descola, Françoise Héritier was first a study director at the EHESS, and was in 1982 elected at the Collège de France at the Chair of Anthropology (successor to Claude Lévi Strauss). From 1998 to 2001, she was a member of the CNRS ethics committee. In her book Masculin/Féminin, she noted that the distinction between the feminine and the masculine is universal and that exists everywhere; and that the male is always considered superior to the women. However, she showed in her book, Masculin/Féminin I et II, De la Violence, through numerous examples, the hierarchical thinking regarding men and women is a cultural construct—and therefore to be revisited. She called this concept "the differential valence of the sexes" (la valence différentielle des sexes) that she preferred to the concept of the masculine domination used by Pierre Bourdieu or Maurice Godelier. She died the day of her birthday, 15 November 2017, in the Pitié Salpêtrière Hospital in Paris. She was 84 years old.