Стефан Куртуа: Француз тарихшысы және коммунизм тарихы зерттеушісі
Stéphane Courtois
Стефан Куртуа – француздық тарихшы, «Коммунизмнің қара кітабы» авторы. Коммунизм мен нацизмді салыстырды, 20 ғ-да 100 млн адамның қазасына кінәлі деп санайды. Тарих, коммунизм, саясат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз тарихшысы (туған 1947)
French historian (born 1947)
Стефан Куртуа (; туған 25 қараша 1947) – француз тарихшысы және университет профессоры, Франция Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығының (CNRS) зерттеу директоры, Ла-Рош-сюр-Йондағы Католик жоғары оқу орнының (ICES) профессоры және коммунистік қозғалыстар мен коммунистік мемлекеттер тарихына арналған жинақтың директоры. Куртуа редакциялаған «Коммунизмнің қара кітабы» көптеген тілдерге аударылып, миллиондаған данада сатылды және 20 ғасырдағы коммунизм мен мемлекеттік социалистік режимдер тарихы туралы жазылған ең ықпалды және даулы кітаптардың бірі саналады. Кітаптың бірінші тарауында Куртуа коммунизм мен нацизмнің ұқсас тоталитарлық жүйелер екенін және коммунизмнің 20 ғасырда шамамен 100 миллион адамның өліміне жауапты екенін айтты. Куртуаның екеуін теңестіру әрекеті poleмикалық тұрғыдан тиімді болғанымен, оның көрсеткен сандары, қай елдер мен оқиғаларды салыстыруды таңдауы, сондай-ақ ревизионистік көзқарасы дау тудырды. Куртуа Франция Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығындағы зерттеу директоры, Париж Батыс Университетінің Нантер Ла Дефенс Геоде (демократияны зерттеу және бақылау тобы) бөлімшесінде жұмыс істейді. Ол сонымен қатар Католик жоғары оқу орнының профессоры. 1982 жылы Энни Кригельмен бірге құрған Communisme журналының редакторы және Cercle de l'Oratoire саяси-талдау орталығының мүшесі. Студент кезінде, 1968-1971 жылдары Куртуа маоист болған, бірақ кейін демократия, плюрализм, адам құқықтары және заң үстемдігінің жақтаушысы атанды.
Stéphane Courtois (; born 25 November 1947) is a French historian and university professor, a director of research at the French National Centre for Scientific Research (CNRS), professor at the Catholic Institute of Higher Studies (ICES) in La Roche sur Yon, and director of a collection specialized in the history of communist movements and communist states. The Black Book of Communism, a book edited by Courtois, has been translated into numerous languages, sold millions of copies, and is considered one of the most influential and controversial books written about the history of communism in the 20th century and state socialist regimes. In the first chapter of the book, Courtois argued that Communism and Nazism are similar totalitarian systems and that Communism was responsible for the murder of around 100 million people in the 20th century. Courtois' attempt to equate the two has been polemically effective, but controversial due to his numbers and his choice of which countries and events to compare, as well as being revisionist. Courtois is a research director at the French National Centre for Scientific Research, in the Géode (group of study and observation of democracy) at Paris West University Nanterre La Défense. He is also a professor at the Catholic Institute of Higher Studies – ICES. He is editor of the journal Communisme, which he cofounded with Annie Kriegel in 1982, and part of the Cercle de l'Oratoire think tank. As a student, from 1968 to 1971, Courtois was a Maoist, but he later became a strong supporter of democracy, pluralism, human rights, and the rule of law.
Маошыл белсенділік (1968-1971)
Куртуа 1968-1971 жылдары маоистік марксистік-лениндік "Ұзақ өмір коммунизм" ұйымының белсендісі болды, 1969 жылы Роланд Кастромен бірге ұйымның атауы "Ұзақ өмір революция" деп өзгертілді. Осы кезеңде ол Париждегі Джефруа Сент-Илаир көшесіндегі ұйымның кітап дүкеніне жетекшілік етті. Ол өзін "анархо-маоист" деп сипаттайды, бірақ көптеген адамдар солшыл радикализмнен "қайта оралды" және кейін демократия мен көппартиялық демократияны қолдаушыларға, сондай-ақ антикоммунистерге айналды.
Courtois was an activist in the Maoist Marxist–Leninist organization Vive communism from 1968 to 1971, which changed its name in 1969 to Vive la Revolution with Roland Castro. At this time he directed the organisation's bookstore at rue Geoffroy Saint Hilaire in Paris. He describes himself as having been "anarcho Maoist," but many "repented" of the extreme left and later became supporters of democracy and multi party democracy and often anti communists.
Соғыстағы коммунистік партия және Communisme журналы
Заң және тарих пәндерін оқыған ол 1980 жылы «Энни Кригельдің жетекшілігімен ПКФ соғыста» атты диссертациясын жариялағаннан кейін танымал болды. 1982 жылы француз коммунизміне қарсы мамандарды біріктіру үшін ол «Communisme» журналын құрды. Кригель қайтыс болғаннан кейін ол журналдың басты ұйымдастырушысы болды. Ол Франция Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығының (CNRS) ғылыми жетекшісі болып тағайындалды, онда ол «Демократияны бақылау және зерттеу тобы» (GEODE) жұмысына жауапты болды. «Communisme» журналындағы осы кезең зерттеулердің барлық түрлері үшін өте құнды кезең ретінде қарастырылды, ол 1980 жылдары жарияланған маңызды еңбектердің негізі болды. Куртуа 1985 жылы даулы «Des terroristes à la retraite» деректі фильмінің тарихи кеңесшісі болды. Бұл фильмде 1943 жылы ПКФ басшылығының ФТП МОИ қарсылық тобын француз полициясына сату үшін құпия келісім жасағаны туралы айтылды. Фильмде Борис Холбан Миссак Манукянды арнайы бригадаларға сатқан деп айыпталады. Фильмдегі сұхбатында Куртуа былай деді: «1943 жылдың жазынан бастап Коммунистік партия қарсылық қозғалысындағы үстемдігін нығайтуға ұмтылды. Осы мақсатта, және беделін арттыру үшін, жариялау үшін бомбалаулар мен басқа да қарулы шабуылдар қажет болды. Парижде мұндай шабуылдарды жүзеге асыруға тек бір ғана топ бар еді: шетелдік жауынгерлер. Партия басшылығы оларды қауіпсіз сақтауға немесе күресте ұстауға мүмкіндігі болды. Осылай болды, және біз олар партияның жоғары мүдделеріне қызмет ету үшін құрбандыққа шалынды деп сенімді түрде айта аламыз». Бұл деректі фильм Францияда «Манукян ісі» деп белгілі болған қызу пікірталасқа себеп болды. Аталған іс барысында Куртуа өз ұстанымын өзгертті. 1989 жылы Адам Рейски мен Денис Пешанскимен бірлесіп жазылған «Le sang de l'étranger les immigrés de la MOI dans la Résistance» кітабында Куртуа Холбанды полиция хабаршысы деген айыптан ақтап, 1943 жылдың қарашасында ФТП МОИ мүшелерін жаппай ұстауға арнайы бригадалардың «тиімді полиция жұмысы» себеп болғанын тұжырымдады. «Шетелдіктің қаны» француз қарсыласының тарихнамасына үлкен әсер етті, себебі кітапта 1942 жылдың сәуірінен 1944 жылдың тамызына дейінгі аралықта Париж аймағындағы неміс күштеріне жасалған шабуылдардың көпшілігі ФТП МОИ-нің еңбегі екендігі анықталды, бұл қарсылықты француз тілінде көрсету үшін тарихшылар бұрын назардан тыс қалдырған.
Having taken legal studies and history, he became known in 1980 with the publication of his thesis, the PCF at war under the direction of Annie Kriegel. It was with her that he founded in 1982 the journal Communisme to bring together anticommunist specialists on French communism. After the death of Kriegel, he became the main organiser of the magazine. He was appointed director of research at the French National Centre for Scientific Research (CNRS), where he was responsible for the "Group observations and studies of democracy" (GEODE). That period at Communisme was seen as an extremely rich period for research of all kinds, the crucible of important work published in the 1980s. Courtois served as the historical consultant on the controversial 1985 documentary Des terroristes à la retraite, which alleged a conspiracy by the PCF leadership to betray the FTP MOI resistance group to the French police in 1943. The film accused Boris Holban of betraying Missak Manouchian to the Brigades spéciales. In his interview in the film, Courtois stated: "From summer 1943 on, the Communist Party clearly sought to affirm its superiority within the resistance. To that end, and to reinforce its prestige, it had to have bombings and other armed attacks to publicize. In Paris there was only one group available to carry out such attacks: the foreign combatants. The party leadership had the option of keeping them safe or keeping them in the fight. That was what happened, and we can safely say that they were sacrificed to serve the higher interests of the party". The documentary set off an intense debate in France known as L’Affaire Manouchian. During the affaire, Courtois reversed his position. In the 1989 book Le sang de l'étranger les immigrés de la MOI dans la Résistance co written with Adam Rayski and Denis Peschanski, Courtois cleared Holban of the allegation that he was a police informer and concluded that it was "brutally efficient police work" by the Brigades spéciales that led to the mass arrests of the FTP MOI members in November 1943. ''Le sang de l'étranger had a major impact on the historiography of the French resistance as the book established the majority of the attacks on German forces in the Paris area between April 1942 August 1944 were the work of the FTP MOI, which had ignored by historians until then in order the make the Resistance appear more French.
Мәскеудегі Коминтерн мұрағатына бару (1992-1994)
1989 жылы Берлин қабырғасының құлауынан және "темір перденің" жойылуынан кейін, 1991 жылдың желтоқсанында Кеңес Одағы тарағаннан соң Коминтерннің мұрағаттары орыс тарихшылары ғана емес, сонымен қатар батыс зерттеушілеріне де ашылды. Бұл оған Коминтерн мен оған бағынышты коммунистік партиялардың тарихын жаңадан жазу үшін бұрын жарияланбаған дереккөздерге қол жеткізуге мүмкіндік берді. Осыған дейін Коминтерн туралы белгілі болған мәліметтер Кеңес басшылығы көрсеткенімен ғана шектеліп, қарсыластарының растамауға болатын айыптауларымен қана қарсы тұрды. Куртуа бұл тарихи-тарихнамалық өзгерісті "нағыз құжаттамалық революция" деп сипаттады. Мысалы, Франция Коммунистік партиясының (PCF) тарихын зерттеу ондаған жылдар бойы нақты мұрағаттық құжаттарға емес, PCF мүшелерінің, соның ішінде Жак Дюклостың естеліктері сияқты әңгімелерге негізделген. PCF-ның түпнұсқа құжаттары Париж штаб-пәтерінде емес, Коминтернге қатысу шарттарына сәйкес Мәскеуде сақталды. 2006 жылы Куртуа "Франциядағы коммунизм: құжаттамалық революция және жаңартылған тарихнама" атты кітап жазды. Ол 1992 жылдың қыркүйегінде алғаш рет Мәскеудегі Коминтерн мұрағатына барды. Кейіннен ол тағы үш рет барды, соңғы рет 1994 жылдың желтоқсанында. 2009 жылы конференцияда Стефан Куртуа: "Мен Ресейде "Коммунизмнің қара кітабын" насихаттау үшін бармадым. Шындығында, жақын арада қайта баруға жоспарым жоқ. Мен мұрағатта үнемі бақылауда екенімді тез байқадым". Моральдық және саяси ғылымдар академиясына жолдаған хатында Куртуа Сталиннің Ленин басқарған 1917 жылғы революцияда орнатылған кеңестік жүйенің толық бейнесі екенін дәлелдеді, былай деді: "Жүйенің қалыптасу кезеңінде, 1917 жылдан 1953 жылға дейін, Лениннің, содан кейін Сталиннің мінез-құлқына идеология бағыт берді. Сталин – нағыз большевик, Ленинизм мектебінің шәкірті. Сталин – Троцкий сипаттаған белгісіз бюрократ емес, Лениннің тікелей серігі және басшының берілгендігі, тәртіп сезімі, сабырлылығы мен ерекше қатаңдығы, шешімділігі және іс-әрекеттерінде адалдық пен қайырымдылықтың жоқтығы үшін ең бағаланғандарының бірі болды". Эуген Фридтің басылымынан кейін Куртуа көптеген бірлескен редакциялық жобаларды жетекшілік етті, мысалы, "Өткенді тазалау! Еуропадағы коммунизмнің тарихы мен естелігі" (2002), ол "Коммунизмнің қара кітабына" қосымша ретінде жазылған, көбінесе шетелдік авторлар жазған материалдарды қамтыды, сондай-ақ "Коммунизм сөздігі" (2007). 2008 жылы ол француз революциясының қара кітабына, якобиндік пен большевизм арасындағы қарым-қатынасқа арналған тарауға үлес қосты. 2009 жылы ол "Коммунизм және тоталитаризм" кітабымен коммунизм мәселесіне қайта оралды, ол осы тақырыптағы мақалалар жинағынан тұрды. Ол өз жұмысын барлық тоталитарлық режимдерді қамтуға дейін кеңейтті. Ол осы тақырыпта көптеген халықаралық конференцияларды ұйымдастырады және Éditions du Seuil және Éditions du Rocher жинақтарын сақтайды.
Following the fall of the Berlin Wall in 1989 and of the "Iron Curtain", the Soviet Union broke up in December 1991, the archives of the Comintern were opened not only to Russian historians but also to western researchers. The opening represented an opportunity for him to access unpublished sources to rewrite the history of the Comintern and of the Communist parties afflicted to it. Until that time, what was known of the Comintern was only what the Soviet leadership wished to be known, countered only by unverifiable assertions of their opponents. Courtois described the historiographical turning point as a "true revolution in documentation". For example, a historical study of the PCF had been made for decades not on genuine archival documents but on the basis of stories, such as memoirs published by PCF members, including Jacques Duclos, because the original PCF records were kept not at party headquarters in Paris, but in Moscow, in accordance with the central clauses governing their admission to the Comintern (conditions of admission to the Third International). In 2006, Courtois wrote a book entitled Communism in France: The revolution in documentation and revised historiography. He made his first visit to the archives of the Comintern in Moscow in September 1992. Later he made three more visits, the last in December 1994. In 2009, at a conference, Stéphane Courtois said: "I did not go to promote The Black Book of Communism in Russia In any case, I do not go back again for quite some time I quickly became aware that I was under constant surveillance in the archives". In a communication to the Academy of Moral and Political Sciences, Courtois defended the thesis that Stalin was perfectly representative of the Soviet regime introduced in the 1917 Revolution led by Lenin, stating: "The fact remains that in the foundation phase of the system, from 1917 to 1953, it was the ideology that dictated the conduct of Lenin and then of Stalin Stalin was an authentic Bolshevik — pupil of the school of Leninism Stalin was not the obscure apparatchik described by Trotsky, but one of the direct collaborators of Lenin and among the most appreciated for his unwavering support of the leader, his sense of discipline, his composure and exceptional firmness of character, his determination, and his total lack of scruples or compassion in his actions". After the publication of Eugen Fried, Courtois led many joint editorial projects, such as A clean sweep From the past! History and Memory of Communism in Europe (2002), which came at the end of the Black Book of Communism and provided additions to the book, mostly written by foreign authors, and the Dictionary of Communism (2007). In 2008, he contributed to the Black Book of the French Revolution, in a chapter devoted to the relationship between Jacobinism and Bolshevism. In 2009, he returned again to the question of communism with the book Communism and totalitarianism, which was a collection of a series of his articles on the subject. He has also expanded his work to include all totalitarian regimes. He organises many international conferences on this theme and maintains a collection of the Éditions du Seuil and the Éditions du Rocher.
Әдістемелік әсерлері
Кригельдің түлегі Куртуа өзінің "Коммунизм және тоталитаризм" (2009) атты кітабы оның бірнеше еңбегінің үлгісімен жазылғанын айтты, соның ішінде "Нан мен раушан гүлдер: социализм тарихының негіздері" (1968) және "Француз коммунизмі көзбен көру арқылы" (1974). "Коммунизм жасаған қылмыстар тарихи немесе моральдық тұрғыдан әділ және қалыпты бағаланған емес. Бұл, әрине, коммунизмнің қылмыстылығы оның өмір сүруінің орталық және жаһандық екендігін сұрап қарастыруға жасалған алғашқы тырастардың бірі боларлықтай". Кітап Эрнст Нольте ұсынған коммунизмнің мәні қылмыстық сипатқа ие деген тұжырымның бір бөлігі болып табылады.
Alumnus of Kriegel, Courtois said that his book Communism and Totalitarianism (2009) is built on the model of several books by her, including The Bread and the Roses: foundations for a history of socialism (1968) and French communism in the mirror (1974). "The crimes of communism have not been subject to a legitimate and normal assessment from a historical or a moral point of view. Without doubt this is here one of the first times that we try an approach to communism in questioning whether its criminality is both central and global to its existence". The book is part of an essentialist vision of communism developed by Ernst Nolte that it would have as its essence a general criminal nature.
Құрбандар саны туралы дау
Қара кітаптың авторларының бірі Николя Верт, Куртуаның кіріспесінде КСРО-да социализмнің экономикалық немесе саяси құрбандары 20 миллионға жетеді деп көрсеткеніне сын айтты, ал шындығында олардың саны 15 миллионнан аспады. Тағы бір автор Жан Луи Марголин, Куртуа мәтінінде айтылғандай, Вьетнамда 1 миллион адам қаза тапқаны туралы ешқашан айтпағанын мәлімдеді. Сонымен қатар, бес құрлықтағы азамат соғыстары, экономикалық дағдарыстар немесе тіпті қарапайым қылмыскерлер салдарынан 70 жылдан астам уақыт бойы түрлі режимдердің құрбаны болған адамдардың санын бейтарап түрде қалай есептеу керектігі талқыланды. Клод Пеннетье басқаратын "Коммунизм ғасыры" (2000) кітабының авторлары "Қара кітапта" негізделген коммунизмнің ерекшелігіне қарсы шықты. "Егер осы кітаптың мақсаты сөзсіз күмәндану болса, сондай-ақ, бұл алдын ала пікірлерге негізделген болса да, онда оның ішінде шындық бар. Бұл – "20 ғасырдың коммунизмі" деп аталатын құбылыстың ерекшелігі. "Өткеннің иллюзиясы" және "Коммунизм қылмыстары" кітаптарынан алынған мәліметтерге сүйенсек, бірінші қателік – жалғыз мақаланы сынсыз пайдалану, нәтижесінде коммунизм "бір" ғана негізгі қасиетке дейін кемітіледі. Бұл кітаптың авторлары Янош Кадардың Венгриясымен және Пол Поттың Камбоджасымен көп ортақ емес еді.
One of the contributors to the Black Book, Nicolas Werth criticised Courtois for having, in his preface, the figure of 20 million economic or political victims of socialism in the USSR while they did not number more than 15 million victims. Another contributor, Jean Louis Margolin noted that he had never talked about 1 million deaths in Vietnam contrary to what was claimed by Courtois in his text. How to calculate in an unbiased fashion the numbers of disparate victims who died in civil wars, economic crises or even common criminals on five continents by various regimes for more than 70 years, was also discussed. The authors of the Century of Communism (2000), led by Claude Pennetier, challenged the uniqueness of communism underpinned by the Black Book "If it is a presupposition that this book would definitely wish to call in question, as well as prejudice, it contains some truth. It is the uniqueness of what is called the "communism of the 20th century. From "Past of an Illusion, "Crimes of Communism, the first error is the non critical use of a single article and will consequently reduce Communism to "one" fundamental property. "The authors of this book did not have much in common with the Hungary of János Kádár and the Cambodia of Pol Pot.
Нацизммен салыстыру туралы дау
Франциядағы дауға себеп болған, коммунистік деп мәлімдеген диктатуралардың құрбандықтарының саны емес, нацизммен салыстыру болды. Бұл, 1980-жылдардың ортасында Германияны Эрнст Нольте мақаласы арқылы ұстап тұрған танымал "тарихшылардың пікір таласына" өте ұқсас терминдерді қамтиды. Кейбір жазушылар мен сарапшылар Куртуаның салыстыруды кіріспе бөлігінің тақырыбы еткеніне таң қалды, себебі ешбір автор бұл мәселеге тоқталған жоқ. Куртуа нацизм мен коммунизмді салыстыруды тарихшылар шешетін мәселе деп көтерді және жауапты коммунистерді соттау үшін Нюрнберг трибуналы сияқты орган құруды ұсынды. Ол екі қозғалыстың ұйымдастырылуын, сондай-ақ коммунизмге байланысты құрбандар санын нацизмнен болған өлімдер санымен салыстырды. Ол Эрнст Нольтеге сүйене отырып, нацистік "расалық геноцид" пен "сыныптық геноцид" деп атаған құбылыс арасында параллель жүргізді. Оның қолдаушылары үшін коммунизм – нацизмнен өзгеше, гуманистік және теңдік идеологиясы болды. Көптеген тарихшылар, кітаптың авторларының бірі болғандардың арасында, Куртуамен келіспеді. Атап айтқанда, Николас Верт: «Коммунизм мен нацизмді неғұрлым көп салыстырсаңыз, айырмашылықтар соғұрлым анық көрінеді» деді. CNRS зерттеу директоры Аннет Вийвиорканың сөзіне қарағанда, «Стефан Куртуа еврей геноцидіне қатысты терең сезім мен коммунизмге қатысты жалғандықтар мен жуықтаулардың арасындағы салыстыруды көрсетіп, Холокост 1970 жылдарға дейін тарихи зерттеулердің басым нысаны болмағанын және 1980 жылдарда ғана ұжымдық естелікке енгенін атап өтті». Ол сондай-ақ, ерте қайтыс болғандықтан кіріспе сөзді жаза алмаған Франсуа Фюретің «Яһудилер геноцидінің өзіндік мақсатқа ие болуының қорқынышты ерекшелігі бар» деген сөзін келтірді. Мүдделердің қақтығысы туралы бірнеше мәлімдемелерге қарамастан, кейбіреулер бұл салыстыруды қарапайым ассимиляция деп қарады және оны айыптауды жөн санады. Журналист Бенуа Рэйски Стефан Куртуа, Ален Бесансон, Эрнст Нольте және Жан Франсуа Ревель сияқты зиялыларды нацизм мәселесі бойынша Батысты жаңылыстыруға тырысып, өздерінің антикоммунизмдік көзқарастарын насихаттауды көздеді деп айыптады.
It is less the number of deaths caused by dictatorships who claim to be communist as the comparison with Nazism that has caused controversy in France, which has very similar terms to the famous "quarrel of historians" who tied up Germany in the mid 1980s because of an article by Ernst Nolte. Some writers and commentators were surprised that Courtois made the comparison with Nazism a theme of part of the preface, when no contributions referred to the question. Courtois raised the comparison between Nazism and Communism as an issue to be dealt with by historians and called for the establishment of an equivalent of the Nuremberg tribunal to try those Communists responsible. He compared the organisation of the two movements, and the number of victims attributed to communism to the number of deaths from Nazism. He draws a parallel between Nazi "race genocide" and what he calls, following Ernst Nolte, "class genocide". For its supporters, Communism was a humanist and egalitarian ideology unlike Nazism and many historians, starting with some authors of the book, expressed their disagreement with Courtois. In particular, Nicolas Werth said that "the more you compare communism and Nazism, the more obvious are the differences". According to Annette Wieviorka, director of research at CNRS, "Stéphane Courtois shows the comparison between the acute awareness of the Jewish genocide and that of Communism which is a tissue of falsehoods and approximations", highlightened that the Holocaust was not to become a privileged object of historical research until the 1970s and imposed itself on the collective memory only in the 1980s. He also cites François Furet, who would have written the foreword had he not died prematurely, who said that the Genocide of Jews had "the awful distinction of being an end in itself". Despite repeated denials of a conflict of interest, some saw this comparison as assimilation pure and simple and as such have seen fit to denounce it. The journalist Benoît Rayski accused some intellectuals, including Stéphane Courtois, Alain Besançon, Ernst Nolte and Jean François Revel, of wanting to confound the West about the issue of Nazism to promote their own anticommunism.
Тарихи-тарихтық әсерлері
Куртуаның еңбектері, әсіресе "Коммунизмнің қара кітабы", 1995 жылы бұрынғы коммунист белсенді тарихшы және 1947-1959 жылдар аралығында Коммунистік партияның мүшесі болған Франсуа Фюренің "коммунистік иллюзия" тақырыбындағы және "20 ғасырдағы коммунистік идея туралы. Иллюзияның өткені" атты эссесінің жариялануымен басталған тарихнамадағы "бұрылыстың" жалғасы болды. Фюрет "Коммунизмнің қара кітабына" алғы сөз жазуға келіскен, бірақ ол 1997 жылдың шілдесінде қайтыс болды.
Courtois's works, especially The Black Book of Communism, were a continuation of the "turn" in historiography begun in 1995 with the publication of the essay by the excommunist activist historian and member of the Communist Party from 1947 to 1959, François Furet dealing with the "communist illusion" and entitled The Past of an Illusion. Essay on the Communist idea in the 20th century. Furet had also agreed to write the preface to the Black Book of Communism but he died in July 1997.
"Ленин тоталитаризмнің негізін қалаушы еді"
Куртуа бұл тезисті негізінен өзінің өмірбаянында сипаттады: Ленин, тоталитаризмнің ойлап тапқышы (Перрин, 2007). Бұл тезис коммунизм және тоталитаризм тақырыбындағы бір тарауда келтірілген (Перрин, 2009).
Courtois mainly described this thesis in his biography: Lenin, the inventor of totalitarianism (Perrin, 2007). It is included in a chapter on Communism and totalitarianism (Perrin, 2009).
Еуропадағы коммунизмнің "тақуалы ес-түс" және "трагикалық ес-түс"
Куртуаның пікірінше, коммунизм тарихында Батыс Еуропадағы (Франция, Италия, Испания және т.б.) коммунизм туралы «позитивті естелік» пен Шығыс Еуропадағы (Польша, Румыния, Балтық елдері және т.б.) «трагикалық естелік» арасында нақты айырмашылық бар. Францияда «позитивті естелік» Халық майданының әлеуметтік табыстары, Испаниядағы Азамат соғысы кезінде коммунистердің Халықаралық бригадаларға қатысуы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс оккупациясына қарсы күрес және нацизмге қарсы кеңестік жеңісте көрініс береді. Куртуа оны «Сталинградтың жалпыға ортақ қызығушылығы» деп атады (Сталинградтағы кеңестік жеңісі одақтастардың пайдасына «соғыстың шешуші нүктесі» болды). Ол мұнда Фюреттің «Қазан революциясының жалпыға ортақ үндеуі» деген тұжырымын, Қазан революциясы төңірегіндегі мақтауларға сілтеме жасап алды. Осыған қарсы «трагикалық естелік» Польшада нацистік-советтік келісімнен кейін және Катынь қырғынынан, Балтық елдерінде 1944 жылдан 1990 жылға дейін Кеңес Одағының аннексиясынан, ал Румынияда Кеңес Одағының Бессарабия және Солтүстік Буковина аймақтарын аннексиялауынан және 45 жылдық ұзақ диктатура орнатуынан туындады. 1991 жылғы Комиссияның Румыния жөніндегі тарихи есебіне сәйкес, шамамен екі миллион адам қаза тауып, 300 мыңға жуық адам Румынияның өзінде немесе Сібір мен Қазақстанға еңбек лагерлеріне жер аударылды. Бұл терең жарақат Румынияда 1993 жылы румын коммунистік режимі пайдаланған Сигет түрмесінде, өзінің бірегей түріндегі естелік орталығын (зерттеу институты, кітапхана, мұражай және жазғы университет) – «Коммунизм және қарсылық құрбандарына арналған мемориалды» (Memorialul Victimelor Comunismului şi al Rezistenţei) құруға әкелді. Степан Куртуаның мемориалға және Бухарест зерттеулер орталығына жасаған төрт сапары кезінде өткен конференция материалдары мен талқылаулар 2003 жылғы қарашада «Куртуа. Сигет» (Fundatia Academia Civica) деген атпен жарияланды және 2006 жылы қайта жарияланды (Liternet). Сигеттегі жазғы университеттің «Еуропалық солшылдардың жоғалған ар-намысы» атты сессиясында сөйлеген сөзінде Куртуа 2007 жылғы 25 қаңтарда Еуропа Кеңесі Парламенттік Ассамблеясының «Тоталитарлық коммунистік режимдер жасаған қылмыстарды айыптау туралы резолюция» мен «Ұсынысты» қабылдамағанын сынады. Куртуаның пікірінше, бұл бас тарту 1997 жылы Ален Бесансон «тарихи амнезия және гипермнезия» деп сипаттаған құбылыстың көрінісі болды (нацистік емес қылмыстарды ұмыту, нацистік қылмыстарды еске алу) және кейбір Батыс Еуропа елдерінде «нацистік емес басқа режимдердің құрбандарының естелігін» жоққа шығаруға әкелді. Бұл сондай-ақ, оның «біріктірілген мемориалды» құруға кедерілді, онда еске алу және білім беру шаралары ортақ түрде өткізілуі мүмкін.
According to Courtois, there is a clear dichotomy in the history of communism between a "positive memory" of communism in Western Europe (France, Italy, Spain, etc ) and a "tragic memory" in Eastern Europe (Poland, Romania, the Baltic States, etc.). In France, the "positive memory" would be echoed in the social conquests of the Popular Front, the participation of the communists in the International Brigades during the Spanish Civil War, the resistance to the German occupation during World War II, and the Soviet victory over Nazism, which Courtois called "the universal appeal of Stalingrad" (the Soviet victory at Stalingrad marked the "turning point of the war" in favour of the Allies). He took here the concept coined by Furet the "Universal appeal of October" in reference to the acclaim around the October Revolution. To oppose this was a "tragic memory", which, in Poland, comes from its annexation after the Nazi Soviet pact and the Katyn massacre, in the Baltic countries, from annexations by the Soviet Union from 1944 to 1990, and in Romania, from annexation by the Soviet Union of the regions of Bessarabia and Northern Bukovina and the establishment of a long dictatorship (45 years). According to the historical Commissions report in 1991 on Roumania, nearly two million people were killed and nearly 300,000 people were deported to labour camps either within Romania itself, or to Siberia or Kazakhstan. This deep trauma resulted in Romania, by the creation in 1993 at Sighet, a prison used by the Romanian communist regime, a place of memory (research institute, library, museum and summer university) unique of its kind: the "Memorial to the Victims of Communism and of the Resistance" (Memorial to the Victims of Communism and of the Resistance) (Memorialul Victimelor Comunismului şi al Rezistenţei). Conference proceedings and discussions supported by Stéphane Courtois during four visits made to the memorial, and the Centre for Studies of Bucharest, were published in November 2003 under the title Courtois The Sighet(Fundatia Academia Civica) and republished in 2006 (Liternet). In his speech at the Summer University at Sighet entitled "The Lost Honour of the European Left," Courtois denounced the rejection by more than two thirds of the Parliamentary Assembly of the Council of Europe of a Resolution and a "Recommendation concerning the condemnation of crimes committed by totalitarian communist regimes", 25 January 2007. According to Courtois, the rejection was representative of the phenomenon that Alain Besançon described in 1997 as "historical amnesia and hypermnesia" (amnesia for non Nazi crimes, hypermnesia for Nazi crimes) resulting in a denial of the "memory of the victims of other regimes other than Nazi" in some Western European states. It also prevents the emergence of what he calls a "reunification memorial", which could exist, with commemorations and educational activities taking place in common.
Ауғанстан мен Ирактағы әскери интервенцияға қолдау көрсету
Ол Оратория клубының мүшесі және "Жаңа әлем" журналының редакциялық алқасында қызмет етеді. Ол 2001 жылғы Ауған соғысына, "ислам фундаментализміне" қарсы, қоғамдық қолдау көрсеткен. "Ирак және мен. Соғыстағы әлемге тағы бір қарапайым көзқарас" кітабында Стефан Куртуа коммунистік өткен мен бүгінгі исламизм арасындағы параллельдіктерді салады. Ақыл-ойымен Америкаға жақын тұратын ол, Доминик де Вильпеннің БҰҰ-дағы танымал сөзінде Франциядағы кеңестік үгіт-насихаттың құрбаны болғанын айтады. "АҚШ үйге қайтсын" деген ұранды елу жыл бойы артық басаңстау салдарынан, ол өз іздерін қалдырды. Ирак соғысынан кейін ол Абу-Грейб түрмесінде американдық әскерлер жасаған зұлсалықтарды "соғыстың қажетсіз қосымша салдары" деп бағалады.
He is a member of the Circle of Oratory and is on the editorial board of the journal Brave New World. It is a source of public support for the Afghan war of 2001, against "Islamic fundamentalism". In the book Iraq, and me. Another look at a world at war, Stéphane Courtois drew a parallel between the communist past and the Islamism of today. Intellectually pro American, he believes in his famous speech to the UN, Dominique de Villepin was a victim of reactions from Soviet propaganda in France. Having overemphasised "U. S. go home" for fifty years, it leaves its traces. Following the war in Iraq, he found that the abuses committed by American soldiers in Abu Ghraib prison was an "inevitable sideline of war".
Жерар Шовиге қолдау көрсету
Стефан Куртуа француз қарсылық қозғалысының көшбасшылары Реймонд пен Люси Обрак туралы өмірбаянының бір бөлігін жария түрде қаралау деп танылған сот процесінде жазушы Жерар Шовиді қолдады. Франсуа Дельпла бұл іс аясында Куртуаның "коммунизмді жеңуге деген ниеті" жоғалып, ол қарсылықтың сапасын сауалдаған науқан кезінде Обракқа қарсы қасқырлармен бірге шапқындады деп есептеді.
Stéphane Courtois supported the author Gerard Chauvy in the trial that determined part of a biography of the French Resistance leaders Raymond and Lucie Aubrac was public defamation. François Delpla believed that in the context of this case, "the desire to finish with communism" had been lost on Courtois to the extent that he was running with the wolves against Aubrac, during a campaign questioning the quality of the resistance.
Француз тарихшыларымен келіспеушіліктер
Францияда, Француз Коммунистік партиясы ұзақ жылдар бойы "Францияның бірінші партиясы" атанған елде, оның еңбектерінің антикоммунистік бағыты оны әріптестерінің маргиналды тобының қарсылығына ұшыратты, соның салдарынан бірнеше дау-дамайлар немесе "тарихи пікір қақтығыстары" туды.
The anticommunist nature of his works, in France, where the French Communist Party has long been "the first party of France", made him be a historian challenged by a fringe of his colleagues, where the appearance of a number of controversies or "historian quarrels".
Генри Руссо
Тарихшы Генри Руссо (Vichy, өткенге толы өткен, 1996) оны барлық жақтастарды немесе коммунистерге көңіл білдіргендерді сталинизм қылмыстарына қатысқандар деп қарапайымдастырғаны үшін сынады, сондай-ақ баршасын коммунистік күштермен немесе кеңестік режиммен шартты түрде біріккен Сталиннің соқыр қолдаушылары деп есептеді.
The historian Henry Rousso (Vichy, a past that does not pass, 1996) criticized him for simplifying all militant or communist sympathizers as accomplices of the crimes of Stalinism and, by extension, considered all to be conditionally allied with communist forces or with the Soviets as blind accomplices of Stalin.
Жан-Жак Бекер
Тарихшы Жан Жак Беккер өзінің зерттеулері сенсациялық сипатта екенін айтты: "Бұл тарихты әсерлі етуді көздейтін күрескер, яғни тарихтың өзіне қарама-қарсы нәрсені жасауды қалайтын адам."
The historian Jean Jacques Becker believed that his research was sensationalist in nature: "This is a fighter who wants to make history effective, that is to say exactly the opposite of history ."
Энни Лакруа-Риз және Жан-Жак Мари
2006 жылы «Жаңа әлем» журналында «Украинадағы ашаршылық (Голодомор): «Жоққа шығарасыз ба?» (тарихи журнал «Arkheia» сайтында қайта жарияланды) деген мақаласында ол француз троцкиші тарихшы Энни Лакруа Ризді 1932–1933 жылдары Украинадағы Голодоморды жоққа шығарды деп ашық айыптады. Аштық туралы Батыс әлеміне 1933 жылы Уэльс журналисі Гарет Джонс, 1935 жылы Борис Суварин, ал көп жылдардан кейін 1973 жылы Александр Солженицын «Гүлаг архипелагы» еңбегінде хабарлады. Алайда, 1933 жылдың жазында Франция премьер-министрі Эдуард Эррионың мұқият дайындалған сапарынан кейін ол аштық жоқ деп мәлімдеді. Бұл мақала Энни Лакруа Риздің «әлемді жетпіс жыл бойы билеген ойсыз өтірікке қарсы әріптестерін жұмылдыруға шақыратын веб-сайт құруына» жауап ретінде жарық көрді: «Жоқ, мырзалар мен ханымдар, 1932–1933 жылдары Украинада ашаршылық болған жоқ, тіпті миллиондаған адамның өліміне әкелген ашаршылық та болған жоқ, әсіресе оны Кеңес үкіметі ұйымдастырған жоқ». 2009 жылы ол троцкиші тарихшы Жан Жак Маридің «Ленин, 1870–1924» (Balland, Париж, 2004) өмірбаянында жарияланған «1922: тыныштық жылы» деген тараудың мазмұнына сын айтты. Куртуа Жан Жак Мариді Ленинге кешірім сұрағаны үшін айыптайды, өйткені 1922 жыл Ленин үшін керісінше «паранойяға көшу жылы» болды. Бұл «паранойя» Социалистер-революционерлеріне қарсы террорда (өлім жазасы, ГУЛАГ және т.б.) және ресейлік зиялылардың елден қууында (немесе кейде ішкі жер аударуда) көрінеді. 1922 жылдың 25 мамырында Ленин Сталинге былай деді: «Осы жүздеген мырзаларды аяусыздықпен қуу керек. Біз Ресейді біржола тазартамыз. Оларды Ресейден шығарып жіберу керек».
In 2006, in the magazine Brave New World, he published an article Famine in Ukraine (Holodomor): you said "denial"? (republished on the website of the historical journal Arkheia) in which he publicly accused the French Trotskyist historian, Annie Lacroix Riz of denying the Holodomor in Ukraine in 1932–1933. The famine was reported in the Western world in 1933 by Welsh journalist Gareth Jones and in 1935 by Boris Souvarine, and many years later by Alexander Solzhenitsyn in 1973 in The Gulag Archipelago. However, after a carefully sanitized visit in the summer of 1933 by Prime Minister of France Édouard Herriot, the latter declared there to be no famine. This article was issued in response to the creation by Annie Lacroix Riz, of "a website to appeal to his colleagues to mobilize against an unspeakable lie that ran the world for seventy years: No, ladies and gentlemen, there was no famine in Ukraine in 1932 1933, much less a famine that would have caused millions of deaths, and especially not a famine organized by the Soviet regime itself". In 2009, he criticized the Trotskyist historian Jean Jacques Marie for the contents of chapter entitled: "1922: the year of serenity", published in his biography Lenin, 1870 1924 (Balland, Paris, 2004). Courtois accuses Jean Jacques Marie for apologising for Lenin for whom 1922, on the contrary, was "the year of transition to paranoia". This "paranoia" is also reflected in the Terror against the Socialist Revolutionaries (death sentences, gulag, etc ) as well as the expulsion (or sometimes internal exile) of the Russian intelligentsia. On 25 May 1922, Lenin addressed himself to Stalin in the following terms: "hundreds of these gentlemen must be expelled without mercy. We are going to clean up Russia once and for all They should all be turned away from Russia".
Шетелдегі ықпалы
Кейде Францияда пікір таласы тудырса да, оның еңбектері шетелде, әсіресе Шығыс Еуропаның бұрынғы коммунистік елдерінде көбінесе жақсырақ қабылданады.
Although sometimes contested in France, his works are generally more favourably received abroad, especially in the former communist regimes of Eastern Europe.
Оның шығармаларының аудармасы
Оның идеологиялық ықпалының дәлелі ретінде, оның еңбегінің маңызды бөлігі румын тіліне аударылды («Коммунизмнің қара кітабы», «Тым ұзақ түн», «Коммунизм сөздігі», «Коммунизм және тоталитаризм», «Еуропа тарихындағы көзге көрінбейтін жайт» және т.б.).
As proof of his ideologic influence, an important part of his work has been translated into Romanian (The Black Book of Communism, Such a long night, Dictionary of communism, Communism and Totalitarianism, The blind spot in European history, etc. ).
Бухаресттегі Сигет мемориалы мен зерттеу орталығы
2001 жылдан бері ол Сигет ескерткіш жазғы мектебінің ректоры болып жұмыс істеп келеді. Румынияға жасалған сапарлар Сыртқы істер министрлігінің жобасы.
Since 2001, he has been the rector of the Summer School of the Sighet Memorial. The visits to Romania are the project of the Ministry of Foreign Affairs.
Мамандандырылған баспа
Тарихшы мамандығынан өзге, ол Эрнст Нольте сияқты авторларды жариялаған мамандандырылған баспагер. Ол сондай-ақ Рейнальд Сехердің кітаптарын да шығарған.
Besides his career as a historian, he is a specialised publisher who has published authors such as Ernst Nolte or Reynald Secher.
Адамның дәуірі және коммунизм (1982)
1995 жылдан бері ол директор (1982 жылдан 1995 жылға дейін одақтас директор) және 1982 жылы Энни Кригельмен бірге Франция университетінің баспасында «Коммунизм» журналын және «Адам заманы» журналын құра отырып, негіс салушысы болды.
Since 1995 he has been Director (co director from 1982 to 1995) and co founder, with Annie Kriegel in 1982, of the journal Communisme at the University Press of France and The Age of Man.
Шектеу: Коммунизм мұрағаты (19951999)
Ол 1995 жылы Николас Вертпен бірлесіп, Seuil баспасынан шыққан "Коммунизм архиві" жинағын құрды.
He was co founder, with Nicolas Werth in 1995, of the collection "Archives of communism" from editions du Seuil.
Рошер: Демократия немесе тоталитаризм (2002-2008)
Ол 2002 жылдан 2008 жылға дейін Éditions du Rocher баспасының "Демократия немесе тоталитаризм" атты жинағының негізін қалыптастырушысы және директоры болды. Бұл жинақ 2010 жылы Éditions du Cerf баспасына өткізілді.
He was founder and director from 2002 to 2008, of the collection "Democracy or totalitarianism" from Éditions du Rocher. This collection was transferred to Éditions du Cerf in 2010.
Елен: Саяси елен (2010)
2010 жылдан бері "Саяси елен" жинағының құрылтайшысы және директоры болып табылады.
He is founder and director since 2010 of the collection "Political Deer" Éditions du Cerf.
Жарияланған еңбектер
Оның көптеген еңбектері француз тілінде жазылған, бірақ кейбіреулері тікелей шетел тілінде (ағылшын, неміс сияқты) жарияланған, ал кейбіреулері шетел тілдеріне аударылған (Коммунизмнің қара кітабының 30-дан астам аудармасы бар).
Most of his works were written in French, but some have been directly published in a foreign language (English, German, etc. ), and some have been translated into foreign languages (The Black Book of Communism has more 30 translations).