Кіріспе

27 қаңтар - нацистік геноцид құрбандарын еске алудың халықаралық күні Халықаралық Холокост еске алу күні немесе Холокост құрбандарын еске алудың халықаралық күні - 27 қаңтарда Холокост құрбандарын еске алу күні. Бұл күн 1933-1945 жылдар аралығында нацистік Германияның еврей мәселесіне "түпкілікті шешімді" жүзеге асыру әрекетімен яһуди халқының үштен бір бөлігін және басқа да азшылықтардың сансыз мүшелерін геноцидке ұшыратты. 27 қаңтар 1945 жылы Аушвиц концентрациялық лагерін Қызыл Армия азат еткен күнді еске алу үшін таңдалды. Бұл күн алты миллион яһудиді, яғни Еуропаның яһуди халқының үштен екісін және миллиондаған басқа адамдарды нацистік режим мен оның серіктестері өлтіргенін еске алады. Ол 2005 жылғы 1 қарашада Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының 60/7 қарарымен белгіленген. Бұл қаулы сол жылдың басында, яғни 24 қаңтарда нацистік концлагерьлердің азат етілуінің және Холокосттың аяқталуының 60 жылдығына орай арнайы сессия өткізілгеннен кейін қабылданды. Көптеген елдер Холокостты еске алу күндерін белгіледі. Ұлыбританиядағы Холокост еске алу күні сияқты көптеген мерекелер 27 қаңтарда өтеді, ал басқалары, мысалы Израильдің Йом ХаШоа күні, жылдың басқа кездерінде атап өтіледі.

Бас Ассамблеяның 60/7 қарары

Бас Ассамблеяның 2005 жылғы 1 қарашада қабылданған 60/7 қарарымен 27 қаңтар Халықаралық Холокостты еске алу күні деп белгіленді. Резолюция БҰҰ-ның әрбір мүшесі елдерін Холокост құрбандарын, алты миллион яһудилерді, "яһуди халқының үштен бір бөлігін, басқа да азшылықтардың сансыз мүшелерін" құрметтеуге шақырады және болашақта геноцидтің алдын алу үшін Холокост тарихы туралы білім беру бағдарламаларын әзірлеуге шақырады. Ол Холокостты оқиға ретінде жоққа шығаруды және этникалық шығу тегіне немесе діни наным-сенімге негізделген адамдарға немесе қауымдарға қарсы діни төзімсіздіктің, қоздырудың, қорлаудың немесе зорлық-зомбылықтың барлық көріністерін айыптайды. Сонымен қатар, ол нацистік өлім лагерлері, концлагерьлер, мәжбүрлі еңбек лагерлері және түрмелер ретінде қызмет еткен Холокост жерлерін белсенді түрде сақтауға, сондай-ақ Холокостты еске алу және білім беру үшін қоғамды жұмылдыру және қоғамды жұмылдыру жөніндегі БҰҰ бағдарламасын құруға шақырады. Мәтіннің мәні екі жақты тәсілде жатыр: бірі - Холокост кезінде қаза тапқандарды еске алу және еске алу, екіншісі - болашақ ұрпақтарды оның қорқыныштары туралы білім беру. Сондықтан да Холокост құрбандарын еске алудың халықаралық күні - адам құқықтарына деген көзқарасымызды қайтадан нығайту күні. Біз есте сақтаудан тыс, жаңа ұрпақтардың осы тарихын білгеніне көз жеткізуіміз керек. Біз Холокост сабақтарын бүгінгі әлемге қолдануымыз керек. Біз барлық халықтар Біріккен Ұлттар Ұйымының қорғауы мен құқықтарымен қамтамасыз етілуі үшін бар күшімізді салуымыз керек. Бас хатшы Пан Ги Мунның Холокост құрбандарын еске алу күнін екінші рет атап өтуімен байланысты 2008 жылғы 19 қаңтардағы хабары

Біріккен Ұлттар Ұйымында өткен еске алу шаралары

2006, 2007 және 2008 жылдары Холокостты еске алу апталары Холокост және Біріккен Ұлттар Ұйымының аутсайч бағдарламасымен ұйымдастырылды. Бұл бағдарлама Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоғамдық ақпарат департаментінің аутрич бөлімінің құрамына кіреді және Бас Ассамблеяның 60/7 қарарымен құрылған.

2006 жылы

24 қаңтарда Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас кеңсесінде Холокостты еске алу апталығының ашылуы болды. Иерусалимдегі Холокост шейіт-қаһармандарын еске алу ұйымы Яд Вашем ұйымдастырған бұл көшпелі көрме Холокост кезінде өмір сүрген балалардың дүниесіне терезе ашты. Ол ойыншықтар, ойындар, сурет, күнделіктер мен өлеңдерге назар аударды, балалар туралы кейбір жеке оқиғаларды атап өтті және Холокост кезінде олардың өміріне көз жүгіртті. Көрмеде осы балалардың өмір сүру үшін күресі туралы әңгімеледі. 25 қаңтарда Даг Хаммаршёльд аудиториясында Лайос Колтайдың "Құты бар" фильмі көрсетілді. 27 қаңтарда Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоғамдық ақпарат департаменті Біріккен Ұлттар Ұйымының штаб-пәтерінде Халықаралық Холокост еске алу күнін алғаш рет халықаралық түрде атап өтті. Бас Ассамблея залында "Естелік және одан да көп" тақырыбында еске алу рәсімі мен баяндама өтті. Онда бұрынғы байланыс және қоғамдық ақпарат жөніндегі бас хатшының орынбасары Шаши Тарурдың құттықтау сөздері, бұрынғы бас хатшы Кофи Аннанның бейнероликтегі хабары, Израиль мен Бразилияның Біріккен Ұлттар Ұйымындағы тұрақты өкілдерінің және Холокосттан аман қалған, автор және тарихшы Герда мен Курт Кляйн қорының мәлімдемелері, Иерусалимдегі Яд Вашемдегі "Сөздер куәлігінің беттері" атты залдағы Холокост құрбандарының суреттерін баяндау, Бостонның "Замир хоралы" қойылымы, Яд Вашемнің академиялық кеңесшісі профессор Иегуда Бауэрдің және Холокост туралы білім беру, есте сақтау және зерттеу жөніндегі халықаралық ынтымақтастық жөніндегі жұмыс тобының дәріні бар.

2007 жылы

29 қаңтарда Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының ғимаратында Холокост құрбандарын еске алудың халықаралық күні екінші рет өткізілді. Бұрынғы байланыс және қоғамдық ақпарат жөніндегі бас хатшының орынбасары Шаста Тарп, Бас хатшы Пан Ги Мунның бейнехатымен басталған бағдарламаны ұсынды. Содан кейін Бас Ассамблеяның алпыс бірінші сессиясының президенті шейха Хая Рашид Аль Халифа және Израильдің Біріккен Ұлттар Ұйымындағы тұрақты өкілі елші Дэн Гиллерман мәлімдеме жасады. "Есте сақтау және одан әрі" тақырыбында негізгі баяндаманы Холокосттан аман қалған, Холокостты еске алу қоры президенті және Франция Конституциялық кеңесінің мүшесі Симон Вейль ханым айтты. Бұл мерекенің басты тақырыбы - бүгінгі жастарға Холокост сабақтарын үйретудің маңыздылығы, осылайша болашақ ұрпақтар жеккөрушілік, фанатизм, расизм мен бейтараптықтың алдын алу үшін жұмыс істей алады. Сент-Елизавета колледжінің студенті Мари Ноэль Польшадағы бұрынғы концлагерьлерге барған кезінде болған оқиғаларымен бөлісті. Еске алу рәсімі сондай-ақ мүгедектер қауымының нацистік режим құрбандарының бірі екендігіне назар аударды. Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық және әлеуметтік істер департаментінің қызметкері Томас Шиндлмайр, әсіресе, 2006 жылдың 13 желтоқсанында Бас Ассамблеяда мүгедектердің құқықтары туралы Конвенция қабылданғанын ескере отырып, төзімділікті насихаттау және барлық азшылықтарға қатысты кемсітушіліктерді жою үшін білім берудің маңыздылығын атап өтті. Сонымен қатар, музыкалық қойылымды Мэттью Лазар құрған және жетекшілік ететін "Замир" хорлық қорының жобасы "Халықаралық еврей орта мектебінің камералық хоры" ұсынды. Нью-Йорк синагогасының әнші-күйшісі Нетанел Херштик қадис оқыды. Мереке кезінде БҰҰ-ның Қоғамдық ақпарат департаменті БҰҰ-ға мүше мемлекеттер, білім берушілер мен үкіметтік емес ұйымдар үшін жаңа веб-сайтты және ресурсты іске қосты. Ол "Басқалар үшін электрондық жазбалар" деп аталады. Электрондық жазбалар аман қалғандардың куәліктері мен ақпараттық материалдарды ұсынады, олар баяндамашыларға Холокост туралы және одан сабақ алу үшін қажетті құралдармен қамтамасыз етеді. Біріккен Ұлттар Ұйымының кітап дүкені Холокосттан аман қалғандардың он томдық автобиографиялық жазбаларын Холокосттан аман қалғандардың естеліктері жобасы және Яд Вашем (холокост шейіттері мен батырларын еске алу басқармасы) бірлесіп шығарды. Нобель сыйлығының лауреаты Элий Визель бастамасымен "Холокосттан аман қалғандардың естеліктері" жобасы 900-ден астам қолжазбаны жинады. Оның міндеті - Холокост құрбандарына да, аман қалғандарға да тұрақты тарихи қатысу мәртебесін беру, олар тұлғасыз статистика ретінде емес, есімдері, дауыстары және сезімдері бар жеке тұлғалар ретінде. Біріккен Ұлттар Ұйымының кітап дүкенінде Дэниел Мендельсонның "Жоғалғандар: алты миллионнан алтысын іздеу" атты кітабы туралы талқылау өтті. Сонымен қатар, Халыққа ақпарат беру департаменті Холокостты еске алу аптасын БҰҰ қонақтарының фойесінде екі көрмемен атап өтті. Біріншісі "Синтилер мен ромаларға қарсы соғыс және қазіргі кездегі Еуропадағы расизм" деп аталып, ол соғыс кезінде рома мен синтилердің бастан кешкендері жайлы болды. Екінші көрмеде Холокосттан аман қалғандардың жасаған суреттері болды, олар Холокосттың мағынасы мен тәжірибесін зерттеді. 31 қаңтарда Миммо Калопрести режиссері жасаған "Voivo solo Vivere" (Мен тек өмір сүруді қаладым) фильмінің арнайы көрсетілімі өтті. Фильмде Аушвицте өмір сүрген 9 итальяндықтың әсерлі оқиғасы баяндалады. Келесі күні Сергей Буковскийдің "Назвы свои имя" (Сенің атыңды айт) атты фильмі де көрсетілді. Бұл фильм Украинадағы Холокост туралы, қатал жазадан құтылған жергілікті тұрғындардың және Холокост кезінде достары мен көршілерін құтқарғандардың оқиғасын баяндайды. Екі фильм де USC Shoah Foundation Institute for Visual History and Education компаниясының өндірісімен Даг Хаммаршёльд кітапханасының аудиториясында көрсетілді. 2 ақпанда Гитлер, Пол Пот және хутулар билігі туралы Холокост және геноцид сериясының үшінші талқылау қағазы жарияланды.

2008 жылы

2008 жылдың 28 қаңтарында БҰҰ-ның Ақпарат департаменті дүниежүзінде Холокост құрбандарын еске алу және адам өмірінің құндылығын атап өту үшін бірқатар шаралар ұйымдастырды. 2008 жылы өткен бұл күннің басты тақырыбы - барлық адамдардың адам құқықтарын қорғауды қамтамасыз ету қажеттілігі болды. Бұл оқиға Адам құқықтары жөніндегі жалпы декларацияның қабылданғандығының 60 жылдығына сәйкес келді. Холокостты еске алу күні алғаш рет Израиль пошта компаниясының ұлттық маркасымен бірге Біріккен Ұлттар Ұйымының Холокостты еске алу пошта маркасының бірлескен шығарылуымен басталды. Екі марка да бір үлгіде. 2008 жылдың 28 қаңтарында Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымының штаб-пәтерінде АҚШ конгрессменінің қызы Том Лантос, өзі Холокосттан аман қалған, Бас Ассамблея залында өткен мемориалдық рәсімде және концертте "Азаматтық жауапкершілік және демократиялық құндылықтарды сақтау" тақырыбында негізгі баяндама жасады. Бас Ассамблеяның алпыс екінші сессиясының төрағасы Сержан Керим (Македония), Израильдің Біріккен Ұлттар Ұйымындағы тұрақты өкілі елші Дэн Гиллерман және Бас хатшының байланыс және қоғамдық ақпарат жөніндегі орынбасары Кио Акасака да сөз сөйледі. 2008 жылдың 30 қаңтарында Холокост пен Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы алғашқы тұрақты көрме ашылды. Ол Холокост және Біріккен Ұлттар Ұйымының ауқымды бағдарламасымен шығарылды, ол Екінші дүниежүзілік соғыс және Біріккен Ұлттар Ұйымының құрылуы жағдайында Холокост туралы жалпы түсінік береді. Оны Біріккен Ұлттар Ұйымының бас кеңсесіне жыл сайын келетін 400 мың адам көреді. Көрме ашылуына дайындалып, Еврей мұрасы мұражайының білім беру бөлімінің директоры Элизабет Эдельштейн Біріккен Ұлттар Ұйымының экскурсиялық нұсқаушыларына Холокост тарихы туралы қысқаша баяндап, осы маңызды оқиға туралы түсініктерін арттырды. Дүние жүзінде БҰҰ кеңселері еске алу күнін атап өту үшін іс-шаралар ұйымдастырды. Бразилияда 25 қаңтарда елдің президенті Хосе Инасио Лула да Силва мен Рио-де-Жанейро қаласының мэрі Сесар Майямен бірге мерекелік шара өткізілді. Мадагаскарда Біріккен Ұлттар Ұйымының Ақпарат орталығында Холокост туралы тұрақты көрме ашылды. Холокост және Біріккен Ұлттар Ұйымының ауқымды бағдарламасы студенттер үшін Антананариводағы (Мадагаскар) және Тогодағы (Ломе) Біріккен Ұлттар Ұйымының ақпараттық орталықтарымен және Париждегі Шоа мемориалдық ғимаратының оқытушыларымен бейнеконференция ұйымдастырды. Біріккен Ұлттар Ұйымының Украинадағы кеңсесінде Білім министрлігі мен Украинаның Холокост зерттеу орталығының серіктестігімен дөңгелек үстел талқылау ұйымдастырылды. 29 қаңтарда Токиода жас студенттерге арналған оқу-әдістемелік семинарда Холокост пен адам құқықтары мәселелерінің байланысы қаралды. Сондай-ақ, Құрама Штаттардағы Холокост мемориалдық мұражайы Біріккен Ұлттар Ұйымының бірқатар ақпараттық орталықтарына өздерінің анықтамалық кітапханаларында пайдалану үшін ағылшын және испан тілдерінде ақпараттық материалдарды ұсынды. Білім беру миссиясын жүзеге асыруға көмектесу үшін Қоғамдық ақпарат департаменті 28 қаңтар күні түстен кейін Біріккен Ұлттар Ұйымы Білім, ғылым және мәдениет ұйымымен (ЮНЕСКО) бірлесіп, "Бай Б'наи Б'рит Интернешнл" ұйымдастырған Холокост туралы білім берудің маңыздылығын атап өту үшін панельдік талқылауға қатысты. Екінші көрме "Карл Лутц және Будапешттегі аңызға айналған шыны үй" Карл Лутц қоры мен Швейцария мен Венгрияның тұрақты миссияларымен бірлесіп ұйымдастырылды. Карл Луц, Швейцарияның Будапешттегі вице-консулы, он мыңдаған еврейлерді Швейцарияның қорғауына беру үшін эмиграция куәліктерін шығарды. Кадаре Біріккен Ұлттар Ұйымында "Холокостты еске алу: адам құқықтарын талап ету және қорғау" атты брифингте сөйледі. Бұл халықаралық Холокостты еске алу күнін атап өту және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде алты миллион еуропалық яһудилердің геноциді туралы ой жүгірту және Албаниядағы Холокост кезінде албандықтардың аз белгілі жазбалары туралы ой жүгірту.

2020 жылы

2020 жылдың қаңтар айында "Челси" футбол клубы Холокост еске алу күнін атап өту үшін Стемфорд Бридж стадионының Батыс трибунасының сыртқы қабырғасында Соломон Сузаның қабырға суретімен таныстырды. Қабырғалық кескіндеме "Челсидің" "Антисемитизмге "Жоқ" деңіз" кампаниясының бөлігі болып табылады, оны клуб иесі Роман Абрамович қаржыландырады. Қабырға кескіндемесіне Аушвиц концентрациялық лагерінде қаза тапқан футболшылар Юлиус Хирш пен Арпад Вайс және "Аушвиц қақпашысы" деп аталатын британдық әскери тұтқын Рон Джонс бейнеленген.

Біріккен Ұлттар Ұйымынан тыс мерекелер

Еске алу шаралары Вашингтондағы АҚШ-тың Холокост мемориалдық мұражайында және Иерусалимдегі Яд Вашемде өткізіледі. Австрияда 2012 жылдан бастап еске алу күні Венадағы Хельденплацта өткізіледі. Кең платформа Jetzt Zeichen setzen! азаматтық қоғамның қатысуын талап етеді. Баяндамашылар арасында Холокосттан аман қалғандар, фашизмге қарсы белсенділер және саяси топтардың өкілдері бар. Израильде Халықаралық Холокост еске алу күні үкімет өкілдері, дипломаттар мен елшілер Яд Вашемге барады және бүкіл елде салтанаттар өтеді. Жыл сайын диаспора істері министрлігі үкіметтік отырыста әлемдік антисемитизмнің жай-күйіне баға береді. Есепте антисемитизм мен антисемитизмге қарсы күресте өткен жылдың негізгі үрдістері мен оқиғалары қарастырылған. Алайда, Израильдің ең басты ұлттық Холокост еске алу күні, Йом ХаШоа деп аталады, еврей күнтізбесіндегі нисан айының 27-ші күні.