Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Гронинген теологиясы - XIX ғасырдың ортасында Голландия реформаторлық шіркеуінде теологиялық рационализм мен ортодоксалды кальвинизм арасындағы орта жолды іздеген теологиялық қозғалыс. Гронинген теологиясының жаңашыл өкілдері - Петрус Хофстед де Грот (1802-1886), Йохан Фредерик ван Оордт (1794-1852), Луи Герлах Парео (1800-1866) - Гронинген Корольдік университетінің профессорлары болды. Олар 1835 жылдан бастап апта сайын достармен және пасторлармен Жаңа келісімді зерттеу үшін кездесті. Профессор Виллем Мюрлинг (1805-1882) 1839 жылы Ван Оордт Лейденде кафедраны қабылдағаннан кейін қоғамға қосылды. Гронинген діни қызметкерлері ең алдымен 1837 жылдан 1872 жылға дейін шыққан "Wärheid in Liefde" (Сүйіспеншіліктегі ақиқат) атты журналы арқылы бүкіл ел назарын аударды. Гронинген мектебінің теологиясында практикалық христиандық тәрбие туралы түсінік басты орынға ие болды. "Барлығын басқаратын негізгі ой формасы мынау, - деп жазды Хофстед де Грот, - христиандық туралы ең басты нәрсе - Құдайдың Иса Мәсіхте бізге берген аян және білім, бізді Құдаймен көбірек сәйкестікке келтіру үшін. - Олар Платониялыққа сүйенді, әсіресе философ Филип Виллем ван Хьюсте (1778-1839) арқылы, христиандық қалыптасу туралы түсінігін түсіну үшін; Хофстед де Грот шіркеуді Платон өз Республикасындағы мемлекетке қате тағайындаған міндетпен, атап айтқанда, оның азаматтарын қалыптастырумен айыптады. Т. ретінде. Л.Хайтжема атап өткендей, Гронинген мектебінің шіркеуді қалыптасу орнына баса назар аударғаны оны он сегізінші ғасырдағы теологиялық рационализмнен ерекшелендірді. Грониген мектебінің теологиясында ұлтшылдық ұстаным қалыптасты. Гронинген діни қызметкерлері Мартин Лютер мен Джон Кальвинді құрметтегенмен, француз тілді босқындарды Дордт Синодында (1619 ж.) доктриналық төзімділік туралы жергілікті дәстүрлерді құрметтемейтін қатал кальвинизмді әкелуде кінәлады. Гронинген діни қызметкерлері Томас Кемписке, Вессел Гансфортқа, Дезидериус Эразмға, Корнелиус Янсенге және Йоханнес Коксейге, тағы басқаларға рухани алдыңғы қатар ретінде қарады. Олар Фридрих Шлейермахер сияқты қазіргі неміс теологтарының ықпалына қатысты көбірек алаңдаушылық танытты, бірақ соған қарамастан көптеген адамдар оларды салыстырды. Грониген мектебі теологияға деген көзқарасында толығымен христоцентрикалық болды, бірақ дәстүрлі ілімдік тұжырымдамаларға қатысты жиі ревизионисттік болды. Грониген мектебінің классикалық христологиялық және үчилтіктік ілімдерді қайта қарауы оларды Голландия реформаторлық шіркеуіндегі православиелік топтармен қайшылыққа әкелді. 1826-1829 жылдары Гронинген провинциясындағы Ульрумда пастор болып қызмет еткен Хофстед де Грот 1833 жылы өзінің мұрагері Хендрик де Кокпен 1834 жылы мемлекеттік шіркеуден бөлініп шыққан. Кейбіреулер Гроньен мектебінің ілімдерін бұл мұрагерлік үшін ішінара жауапты деп санайды, бұл айыптауды Хофстед де Грот әділетсіз деп санайды. 1842 жылы Ревильмен байланысты және Гийом Грен ван Принстерер бастаған православиелік миландар тобы Голландия реформаторлық шіркеуінің синодына Гронинген мектебін конфессиялық нормаларына қайшы деп жариялауға шақырды. Синод бұл өтінішті техникалық себептермен қабылдамағандан кейін, "Гаагадан келген жеті мырза" деп аталатын бұл адамдар шіркеу мүшелеріне тікелей үндеу жасап, оларды Гронинген мектебінің ықпалына қарсы тұруға шақырды. Гронингендегі шіркеу басшылары Гронинген діни қызметкерлерін қолдағанын ашық айтқаннан кейін дау басылды. Гронинген мектебі он тоғызыншы ғасырдағы Голландия реформаторлық шіркеуінде үлкен ықпал жасаса да, ол тұрып жатқан орталық тұрақсыз болып шықты және модернисттік және ортодоксальды топтар арасындағы өсіп келе жатқан ажырымды ұстай алмады.
The Groningen Theology was a theological movement in the Dutch Reformed Church of the mid nineteenth century that sought a middle way between theological rationalism and orthodox Calvinism. The innovators of the Groningen theology—Petrus Hofstede de Groot (1802 1886), Johan Frederik van Oordt (1794 1852), and Louis Gerlach Pareau (1800 1866)—were professors at the Royal University of Groningen who met weekly with friends and pastors starting in 1835 to study the New Testament. Professor Willem Muurling (1805 1882) joined the society after Van Oordt accepted a chair at Leiden in 1839. The Groningen theologians attracted national attention above all through their journal, Waarheid in Liefde (Truth in Love), which ran from 1837 to 1872. The concept of practical Christian formation was central to the theology of the Groningen School. “The basic thought form that controls everything is this,” wrote Hofstede de Groot, “that the foremost thing about Christianity is the revelation and the education that God grants us in Jesus Christ in order to bring us into greater conformity with God ” They drew upon Platonism, especially as mediated to them by the philosopher Philip Willem van Heusde (1778 1839), to articulate their understanding of Christian formation; Hofstede de Groot charged the church with the task that Plato had mistakenly assigned the state in his Republic, namely, that of forming its citizens. As Th. L. Haitjema pointed out, the emphasis the Groningen School placed on the church as the locus of formation set it apart from the theological rationalism of the eighteenth century. The Groningen School adopted a self consciously nationalistic stance in its theology. Although respectful of Martin Luther and John Calvin, the Groningen theologians blamed French speaking refugees for importing a hardnosed Calvinism at the Synod of Dordt (1619) that did not respect native traditions of doctrinal tolerance. The Groningen theologians looked back to Thomas à Kempis, Wessel Gansfort, Desiderius Erasmus, Cornelius Jansen, and Johannes Coccejus, among others, as spiritual predecessors. They were more standoffish about the influence of contemporary German theologians like Friedrich Schleiermacher, with whom many nevertheless compared them. The Groningen School was thoroughly christocentric in their approach to theology, but also frequently revisionist in regard to traditional doctrinal formulations. The Groningen School's revisions to classic christological and trinitarian doctrines brought them into conflict with more orthodox factions in the Dutch Reformed Church. Hofstede de Groot, who served as pastor at Ulrum in the province of Groningen from 1826 to 1829, entered into a polemical debate in 1833 with his successor, Hendrik de Cock, who later seceded from the state church in 1834. Some held the teachings of the Groningen School partly responsible for this succession, an accusation that Hofstede de Groot considered unfair. In 1842, a circle of orthodox laymen associated with the Réveil and led by Guillaume Groen van Prinsterer called upon the synod of the Dutch Reformed Church to declare the Groningen School in contradiction with its confessional standards. After the synod rejected that petition on technical grounds, these so called “Seven Gentlemen from the Hague” appealed directly to church members, urging them to rise up against the influence of the Groningen School. The controversy settled down after the church authorities in Groningen made clear their support for the Groningen theologians. Although the Groningen School was a major influence in the Dutch Reformed Church of the nineteenth century, the middle ground it occupied proved unstable and unable to holdback the growing split between modernist and orthodox factions.