Кіріспе

Преквел – бұрынғы туындыдан бұрынғы оқиғаларды баяндайтын әдеби, драмалық немесе кино шығармасы. Преквел – түпкілікті туындының тарихына кіретін туынды. "Преквел" термині – "pre" (латын тілінен "prae" – "алдында") және "sequel" префикстерінен құралған 20-шы ғасырдың неологизмі. Бұл термин 1970 және 1980 жылдары кеңінен қолданысқа енді. "Butch and Sundance: The Early Days" (1979) фильмі "преквел" терминін көпке таныстырған болуы мүмкін. Бұл термин "Жұлдызды соғыстар" трилогиясының (1999–2005) преквелі арқылы танымал болды. Мысал ретінде К.С. Льюистің 1955 жылы жарық көрген "Сиқыршының немере інісі" балалар кітабын келтіруге болады, ол Льюистің 1950 жылы жарық көрген "Арыстан, сиқыршы және киім шкафы" кітабынан басталатын "Нарния жылнамалары" сериясының тақырыбы – Нарнияның құрылуын түсіндіреді. Р.Ф. Дельдерфилдтің 1956 жылы жазылған "Бен Ганнның оқиғалары" романы "Асыл қазына аралы" романының преквелі болып табылады.

Қолданылуы

Келесі бөлімнен ерекшеленетін түсінік емес, преквел ішкі хронологиясы мен жариялану ретімен анықталатын сериалдастырудың жалпы қағидасын сақтайды. Мысалы, "Жұлдыздық соғыстар: І эпизод – Құпия қатер" (1999) – "Жұлдыздық соғыстар: VI эпизод – Жедайдың оралуы" (1983) фильмінің преквелі, бірақ "Жұлдыздық соғыстар: II эпизод – Клондардың шабуылы" (2002) фильміне шығу реті бойынша алдын-ала түсірілген фильм болып табылады. Сол сияқты, 1984 жылғы "Индиана Джонс және апат ғибадатханасы" 1981 жылғы "Жоғалған сандықтың іздеушілері" фильмінің преквелі, себебі ол 1935 жылы, алғашқы фильмге бір жыл бұрынғы оқиғаны көрсетеді. Кейбір жағдайларда, осы мысал сияқты, сюжеттік желілердің салыстырмалы орналасуының әсері шамалы. Егер бүкіл сабақтастық жаңадан басталса, яғни "қайта іске қосылса" (ребут), мысалы, "Казино Рояль" немесе "Бэтмен басталады" фильмінде болғандай, ол әдетте преквел ретінде қарастырылмайды, бірақ кейіпкерлердің ортақ хронологиясында ертерек оқиғаны бейнелейді және екі уақыт шебіне ортақ сюжеттік бөлшектерді аша алады.

Асқынулар

Кейде "prequel" атауы тек мәтіндік байланыс арқылы анықталатын белгілерді қолдану мүмкін болмайтын жалғастарды сипаттау үшін қолданылады. Уақыт саяхаты көбінесе туындының преквел және сиквел екеніне немесе преквел және "жұмсақ" қайта жүктелуге айналуына себеп болады, бұл тарихтың қаншалықты өзгергеніне байланысты. "Жұлдыз жолы", "Х-адамдар: Болашақ өткен күндері" және "Терминатор: Жаратылысы" фильмдері жұмсақ қайта жүктелу преквелдерінің мысалдары болып табылады. Уақыт саяхатының сиквел-преквелін "Маймылдар планетасы" түпнұсқа сериясында кездестіруге болады. Соңғы үш фильмде оқиғалар бірінші екі фильмге қарағанда ертерек хронологиялық тәртіппен көрсетілсе де, басты кейіпкерлер үшін әңгіме үздірілмейді, өйткені алғашқы екі фильмдегі үш маймыл уақытқа кері оралады. "Маймылдар планетасынан қашу" кейінгі фильм бір уақытта сиквел және преквел ретінде де қызмет етті. "Transformers: Beast Wars" – уақыт саяхатын пайдаланып, басқа серияның (осы жағдайда, түпнұсқа "Transformers" мультфильмі) сиквелі және преквелі болатын телесериалдың мысалы. "Преквел" термині кейде дұрыс емес, мысалы, "Маймылдар планетасының пайда болуы", "Бэтмен басталады" және "Казино Рояль" сияқты түпнұсқалық оқиғаларды қайта жасау үшін қолданылады. "Бэтмен басталады" және "Маймылдар планетасының пайда болуы" фильмдерінің авторлары бұрынғы фильмдердің байланысын үзуге ниеттенгендерін, осылайша олар жеке туындылар ретінде қалатынын айтты, ал "Бэтмен басталады" режиссері Кристофер Нолан оны преквел деп санамайтынын нақты айтты. Бұл жерде "prequel" атауы "(ішкі тұйықтанған) баяндау циклында алдыңғы бөлімге қарағанда ертерек оқиғаларды көрсететін "франшизаны жаңартушы түпнұсқа" мәртебесін білдіреді. Дегенмен, мұндай қолданыс преквелдің жалғау түрі екендігі туралы фактіге қайшы келеді.