Кіріспе

Сланце өндіру және өңдеу өнеркәсібі Сланце өндіру және өңдеумен байланысты өнеркәсіп. Қалдықтар шикізат кен орнында немесе шикізат кен орнында түзеу арқылы алынады. Шифердің жалпы қолданылу түрлері: шатырлар, еден, ескерткіш тақташалар, электр оқшаулау. Тақтатасты кен орындары әлемнің әр түкпірінде бар. Еуропадағы шатырларға пайдаланылатын табиғи шифердің 90% Испаниядағы шифер өндірісінен шығады. Ұлыбританиядағы негізгі шифер өндіру аймағы - көл ауданы, Хонистер шифер шахтасы - соңғы жұмыс істейтін шифер шахтасы, әлемге әйгілі Вестморланд шиферінің жалғыз өндірушісі. Континенттік Еуропаның қалған бөлігінде және Америкада Португалия, Италия, Германия, Бразилия, Ньюфаундлендтің шығыс жағалауы, Вермонттың Слайд алқабы, Нью-Йорк, Пенсильвания және Вирджиния маңызды өндіруші аймақтар болып табылады. Нью-Йорк штатындағы Гранвилл қалашығын ортаға алған Слайд Доли аймағы әлемдегі түсті шифер (яғни сұр немесе көк емес шифер) алынатын жерлердің бірі болып табылады. (Толықрақ мәлімет "Слатус: сланцевый металл өндіру" деген мақалада берілген.)

Өмірбаян

Өткен ғасырларда шиферді экспорттаумен айналысқан, бұл жақында Менай бұғазында 16-ғасырлық ағаш кеменің кемесі табылғанымен расталды. Солтүстік Уэльстегі ірі көлемдегі коммерциялық шифер өндіру 1782 жылы Огвен аңғарындағы Бефесда маңындағы Пенрхин карьеріне айналған Кей Брайх и Кафн карьерінің ашылуымен басталды. Уэльстің өндірісі басқа аймақтардан алда болды және 1882 жылы Ұлыбританияның 92% өндірісі Уэльстен (451 000 т) болды: Пенрин мен Динорвиктегі карьерлер осылардың жартысын өндірді. Ерлер шиферді төрт, алты немесе сегіз серіктестікпен жұмыс істеді және олар "Баргад банктер" деп аталды. "Баргандар" белгілі бір тау жынысы аймағына баға келісілген кезде "Баргандар хаты" арқылы жалға берілді. Бұл ретте шифердің сапасына және "жаман" тау жыныстарының үлесіне қарай түзетулер жасалды. Әр айдың бірінші дүйсенбісі "Баргенд Лейтинг Дэй" болды, онда бұл келісімдер ерлер мен басшылар арасында жасалды. Жартысы карьердің бетінде жұмыс істеді, қалғандары дайын шиферлерді шығаратын киім кигізу үйінде болды. Моэль-Фернадағы Глиндифредви кенішінде әр шахта 10х15 метрлік көлденең жерді өңдейді. Герцогинялар, маркизалар, графтар, виконтессалар, ханымдар, кішкентай ханымдар, қос және кездейсоқ барлық мөлшердегі тақталар шығарылды. Қаптамалар бөлмелерді қалдықтардан тазартуға көмектесті: бір тонна сатылатын шиферден 30 тоннаға дейін қалдықтар шығады. Осы таудағы қалдықтар қазіргі уақытта ескі аймақтарға барған адамды таңғалдырады. Олар арқан мен шынжырлар, құрал-саймандар мен қайрау мен жөндеу сияқты қызметтерді өздері төлеуі керек еді. Апта сайын ақша төленеді, бәрі "Үлкен күнгі жалақы" күні төленеді. Егер жағдай жақсы болмаса, олар басқарушылардан қарыздар болар еді. Моэль-Фернада бір топ аптасына 35 тоннаға дейін шифер шығара алатын. 1877 жылы олар осы үшін тоннасына 7 шиллинг алған. Компания менеджердің, кеңсе қызметкерлерінің және "траммерлердің" жалақысын төлегеннен кейін осы соманың екі еселенген мөлшерінде нақты пайда таба алады. Бұл жүйе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана жойылған.

Жұмыс әдістері

Алғашқы кезде жер үстіндегі шұңқырларда жұмыс істеді, бірақ жұмыс төмен қарай жылжыған сайын жер астындағы жұмыс қажет болды. Бұл көбінесе бір немесе бірнеше адаттың бір деңгейге тікелей кіру үшін жүргізуімен бірге жүреді. Кейбір сирек жағдайларда, мысалы, Moel Fferna, жер үсті жұмыстарының іздері жоқ және жұмыстар толығымен жер астында болды. Камералар әдетте төменнен "қабаттандырылған шахта" арқылы жүргізілетін, содан кейін камераның ені бойынша жалғастырылатын: камера содан кейін төмен қарай жұмыс істейтін. Скрипканы тау жынысына қазылған (содан кейін бұрғыланған) тесіктер арқылы жарылып, тау жынысынан босату үшін пайдаланылған. Қазандықтан үлкен тақташа түрінде жиналып, оны жүк көлігімен диірменге апарып, сонда бөлініп, стандартты мөлшердегі шатыр тақташаларына кесілген. Сланцевый шахталар әдетте камераларда жұмыс істеді, олар сланцевый тамырды ұстанады, олар бір қатар көлденең "Қоймалар" (немесе "Жетістіктер") арқылы байланысады. Шахталардың бөлмелері әртүрлі мөлшерде болды және оларды "бағаналар" немесе шатырды көтеріп тұрған қабырғалар бөліп тұрды. Қабаттар жер асты "Inclines" арқылы қосылған, олар жүк көліктерін деңгейлер арасында жылжыту үшін клиноподобные троллейбустарды қолданған. Кейбір шахталарда, негізгі жүк тасу еденінен төменгі шифер жұмыс істеген жерде, жол жоғарыдағы шатырға бекітілген шынжырлардан қолдау табатын камера арқылы ағаш көпір салу арқылы сақталды. Бұл көпірлер төменгі қабаттан 30 метр биіктікте болуы мүмкін.

Қалдықтар

Солтүстік Уэльстегі жер асты шифер шахталарының көпшілігі 1960 жылдары жабылды, бірақ кейбір ашық карьерлер ашық қалды, соның ішінде Penrhyn Quarry және Blaenau Ffestiniog-тағы Oakeley-дегі топыраққа толы жұмыстар. Сонымен қатар Лланголеннен жақын орналасқан Бервин қаласында да жұмыстар жалғасуда. 1999 жылы жабылатын соңғы кең ауқымды жер асты қазбасы - Maenofferen Quarry (ол Llechwedd туристік кенішіне тиесілі), бірақ бұл жерде ашық қазба жұмыстары жалғасуда. Көптеген шахталар қазір едәуір күйде, ал қолжетімділерге кіруге болмайды, өйткені олар жеке меншікте және көптеген жасырын қауіптер бар. Тарихи және бақсылық жер асты турлары бірнеше шахтада, соның ішінде Ривбахта (Go Below), Ллехвейдте (Zip World және Llechwedd / Quarry Tours Ltd) және Кумортинде (Go Below) ұсынылады. Көптеген шахталардың төменгі деңгейлері су астында қалды және құлаулар жиі болады; мысалы, Rhosydd жұмыс орнынан жоғарыдағы төбе беткейінде төменгі камералардың төбелері құлаған көптеген шұңқырлар бар.

Солтүстік Америкадағы шифер өндірісі

Америка Құрама Штаттарында шифер алғаш рет 1734 жылы Пенсильвания мен Мэриленд шекарасында қазылып алынды. Алайда, 1785 жылы Пенсильвания штатының Пич-Боттом қалашығында Уильям Дочердің Америка Құрама Штаттарында алғашқы коммерциялық шифер карьерін ашқан болатын. Өнімді өндіру XIX ғасырдың ортасына дейін жергілікті нарықтарда тұтынуға болатын өніммен шектелген. Америка Құрама Штаттарында шифер өндірісі елдің бірнеше жерлерінде, соның ішінде батыс штаттардағы аймақтарда болды, алайда шифердің көпшілігі Аппалачи тауларының Ұлы аңғарындағы үш негізгі аймақтан келді. Бұл аймақтардан Вермонт пен Нью-Йорктің Таконик таулары аймағында, сондай-ақ Пенсильваниядағы Ланкастер, Лихай және Нортгемптон округтерінде әлі де белсенді карьерлер бар. Пенсильвания тарихи және мұражай комиссиясы Слэйтфорд су ойығы аймағында алғашқы тексерілген карьердің 1808 жылы басталғанын айтады. Пенсильванияның осы аймағындағы өнеркәсіп Лихай және Нортгемптон округтерінің солтүстік шеттеріне тарады, олардың арасында шамамен 400 жеке карьердің қалдықтары бар. Лехай аңғарында карьерлердің пайда болуы қарама-қайшы дәлелдермен жасырылады, дегенмен оны XIX ғасырдың басында Слэйтфорд қаласынан басталып, елу жыл ішінде Бангорға қарай жылжыды деп айту қауіпсіз. 1929 жылы Пенсильваниядағы шифер өндірісінің құны шамамен 5 миллион доллар болды, бұл бүкіл АҚШ-тағы 11 миллион долларлық шифер өндірісінің жартысына жуығын құрады. Еліміздің осы аймағындағы карьерлер 20-ғасырдың бірінші ширегінде белсенді болды, олар төбелерді, электрлік мақсаттар үшін шиферді өндірді, сонымен қатар мектеп шиферлері мен балшық тақталарын өндіруші болды. 1880 жылдың 4 қаңтарындағы "Слатингтон слайд трейд" есебіне сәйкес, тек Слатингтон қаласындағы карьерлер 81 402 шаршы метр шатыр тақталарын, 40 486 қоршау мектеп слайдтарын және 243 қоршау тақтайларды жөнелткен. Слайд Доли (Гранвилл ауданы, Нью-Йорк) слайдқа әйгілі. 1839 жылы Вермонт штатының Фэр-Хейвен қаласында қыш тас қазылған. Солтүстік Уэльстің шифер өндіруші қауымдастықтарынан келген иммигранттардың ағыны 19-ғасырдың соңғы жартысында шыңына жеткен шифер өндірісінің өрлеуін көрді. Бұл аймақтың шифері әр түрлі түстерде, әсіресе жасыл, сұр, қара және қызыл түстерде болады. 2003 жылы 23 кен орнында 348 адам толық жұмыс істейтін өндіріс жалғасты. Сонымен қатар, Америкадағы ең көне карьерлердің бірі Вирджиния штатының Бэкингем округіне қарай шиферді өндіруді жалғастыруда. Олардың сауда белгісі Букингем слайд 18-ші ғасырдан бері үнемі қазылып келеді және ерекше, сарқылмайтын көк / қара түске және Мика жылтырауына ие. Букингем тақташасы Вашингтон, округтердегі көптеген федералды ғимараттарда қолданылады. Монсон қаласының айналасында да ірі масштабтағы шифер карьерлері жүргізілді, Мэн штаты, 1860-шы жылдардан бастап кең қаталар өркендеді. Монсонда шағын көлемдегі карьерлік және кию операциялары 21-ғасырда жалғасуда. Арктикада да кездеседі, оны инуиттер улус үшін қайраткерлер жасаған.

Бразилиядағы шифер өндірісі

Бразилиядағы шифер өндірудің 95%-ы Минас-Жерайстан келеді. Бұл аймақтың шифері дәстүрлі шифер аймақтарынан, мысалы Галисиядан, өзгеше қалыптасады. Мұндай өнімдер - бастапқы төсеу жазықтығында бөлінген шөгінді тау жыныстары, ал шынайы шифер метаморфизмге ұшырады және төсеу бойымен бөлінбейді, керісінше метаморфизм кезінде минералдардың қайта орналасуына байланысты жазықтықпен бірге. Бұл "schistosity" деп аталатын қайта сәйкестендірудің бастапқы көлденең төсеу деңгейлеріне ешқандай қатысы жоқ. Бразилиялық өнімдердің су сіңіру индексі Галисия сияқты басқа аймақтардағы өнімдерге қарағанда жоғары болғандықтан, оларды төбе қақпақтары ретінде қолдануға жарамсыз етеді, өйткені зерттеуде еріту мен мұздату кезінде беріктігі айтарлықтай төмендейді.