Кіріспе
Гвиненд қалашығы, Солтүстік Уэльс.
Blaenau Ffestiniog – Уэльстің Гвиненд аймағындағы қала. Бұрын тарихи Мерионширдегі тақта тас өндірісінің орталығы болған, қазір туристерге көп тәуелді, мысалы, Фестиниог темір жолы мен Ллехведд тақта тас үңгірлеріне қызығушылар келеді. Тақта тас өнеркәсібінің ең дамыған кезеңінде халық саны 12 000-ға жеткен, бірақ тақта тасқа деген сұраныс азайғаннан кейін азайды. 2011 жылғы халық санауы бойынша, қауымдастықтың халқы, соның ішінде жақын орналасқан Ллан Ффестиниог ауылымен бірге, 4875 адамды құрады: бұл Гвинендте Бангор, Кернарфон және Лландениоленнен кейін төртінші ең көп халқы бар аймақ. Ллан Ффестиниогты есептемегенде, қазіргі халық саны шамамен 4000 адамды құрайды.
Этимологиясы мен айтылуы
Бленау Ффестиниогтың мағынасы – "Ффестиниогтың жоталары". Уэльс тіліндегі blaenau сөзі blaen сөзінің көпше түрі, ол "жота, шалғай аймақ" дегенді білдіреді. Ffestiniog бұл жерде "Ффестин жері" (Ффестин – жеке есім) болуы мүмкін, немесе "қорғаныш орны" дегенді де білдіруі ғажап емес. BBC британдық есімдердің айтылу сөздігінде Blaenau Ffestiniog ағылшын тілінде /b/ /l/ /aɪ/ /n/ /aɪ/ /f/ /ɛ/ /s/ /t/ /ɪ/ /n/ /j/ /ɒ/ /ɡ/ деп айтылады, бірақ бұл сөздің бірінші бөлігі аймақта жергілікті уэльс диалектісінің ерекшеліктерін көрсететінше айтылады.
Ауыл шаруашылығы (1750 жылға дейін)
Шифер өнеркәсібі дамығанға дейін, қазіргі Бленау Ффестиниог аймағы егіншілікпен айналысатын жер болды, Dolgaregddu және Nyth y Gigfran тік жарларының төменгі жағында шашыраңқы шаруашылықтар орналасқан. Тарихи шаруа үйлерінің бір бөлігі Cwm Bowydd, Neuadd Ddu, Gelli, Pen y Bryn және Cefn Bychan елді мекендерінде сақталған. Жердің көп бөлігі ірі меншіктерге тиесілі болды. 1765 жылы Нантле маңындағы Cilgwyn карьерінен екі адам қазіргі қаланың солтүстік-шығысында орналасқан Ceunant y Diphwys карьерін қазуды бастады. Бұл аңғар ұзақ жылдар бойы шағын көлемде өңделген шифер кен орындарымен белгілі болды. Алғашқы карьер кейінгі қазба жұмыстарынан жойылған, бірақ ол Diphwys Casson карьерінің жанында немесе сол жерде болған болуы мүмкін. Метузелем Джонс басқаруымен, сегіз Cilgwyn серіктесі карьерлері үшін Gelli фермасын жалға алды. 1800 жылы көл аймағынан келген Уильям Тернер мен Уильям Кассон жалға алып, өндірісті кеңейтті. Тернер сонымен қатар Cilgwyn-ге жақын Нантле аңғарындағы Доротеа карьеріне де ие болды. 1819 жылы Tan y Bwlch-тан Оукли отбасының меншігіндегі жерлерде, Ривбрифдир фермасының жанындағы Allt fawr беткейлерінде карьер қазу басталды. Он жыл ішінде Allt fawr-да үш шифер карьері жұмыс істеді. Олар бірігіп, Оукли карьерін құрды, ол әлемдегі ең ірі жер асты шифер кенішіне айналды. 19-шы ғасырдың басында шифер өндірісі тез өркендеді. Llechwedd, Maenofferen және Votty & Bowydd сияқты маңызды карьерлер ашылды, ал Тернер мен Кассонның Diphwys Casson карьері гүлденді. 1881 жылы халық саны 11 274-ке жетті. Шифер өркендеуінен кейін күрт құлдырау орын алды. 1890-жылдары бірнеше карьерлер алғаш рет зиянға ұшырады, ал Cwmorthin және Nyth y Gigfran сияқты бірнешеуі толығымен жабылды. Бленау Ффестиниог 1898 жылы Ұлттық Эстеддфодты қабылдады.
Скрипальдық құлдырау (1901-1950)
Шифер өндірісі 1890 жылдардағы дағдарыстан толыққанды жазыла алмады. Бірінші дүниежүзілік соғыс көптеген тас қазушыларды қарулы күштерге жіберді, нәтижесінде өндіріс төмендеді. Соғыстан кейін қысқа ғана өркендеу болды, бірақ ұзақ мерзімді тенденция Испаниядан импортталатын жаппай өндірілген плиткалар мен арзан шиферге қарай бағытталды. Oakeley Quarry, Cwmorthin, Votty & Bowydd және Diphwys Casson кеніштерін сатып алды, ал Llechwedd Maenofferen кенішін сатып алды. Осы бірігуге қарамастан, құлдырау жалғасты. Екінші дүниежүзілік соғыс жұмыс күшін одан әрі азайтты. 1946 жылы Ффестиниог темір жолы жабылды. Ривбах трамвайымен қызмет көрсететін қалған кеніштер 1950-1960 жылдары жабылды. Oakeley 1970 жылы жабылып, көптеген жергілікті жұмыс орындары жойылды. 1974 жылы ол әлдеқайда кіші масштабта қайта ашылды және 2010 жылға дейін қайта жұмыс істеді. Maenofferen және Llechwedd жұмысын жалғастырды, бірақ Maenofferen 1998 жылы толығымен жабылды. Llechwedd әлі де жұмыс істеп тұрған кеніш, ол Maenofferen-нің Дэвид Джонс бөлігін (екі жарым жазықтығын) өңдейді. Шифер өндірісінің азаюымен бірге Бленау Ффестиниогтың халқы да азайды, 2011 жылы ол 4875 адамды құрады. Туризм қаланың ең ірі жұмыс берушісіне айналды, Оукли кенішіндегі Gloddfa Ganol және Llechwedd кенішіндегі Slate Caverns дамыды. Жаңартылған Ffestiniog темір жолы мен Llechwedd әлі де танымал орындар болып табылады, сондай-ақ Antur Stiniog тау велосипеді орталығы және соңғы кезде Zip World Titan зиплайн кешені, оның ішінде Bounce Below шифер шахтасының ойын-сауық орталығы да бар.
География
Кейбір жергілікті ауылдар, әсіресе Танигризиау және Манод, кейде Бленау Ффестиниогтың құрамына кіретіндей болып есептеледі. Қала Сноудония ұлттық паркінің орталығында орналасқан болса да, шекарасы оны және оның үлкен тақтатас қоқысы үйінділерін қамтымайды. Бленау Ффестиниог Уэльстегі ең көп жауын-шашын жасайтын жерлердің бірі. Онда бірнеше су қоймалары бар, олардың бірі Ффестиниог су электр стансасын сумен жабдықтайды. Стулан тоғаны аймақтағы екі таудың – Моелвин Бах және Моелвин Маурдың – арасында орналасқан. Қаланың төңірегіндегі таулар Лледр өзенінің солтүстікке қарай, ал Двайр өзенінің батысқа қарай ағып, Конви өзеніне қосылатын саласы арасындағы суайырық құрайды.
Білім
Ysgol y Moelwyn – негізгі орта мектеп, ол Blaenau, Manod, Tanygrisiau, Llan Ffestiniog, Trawsfynydd, Gellilydan, Maentwrog елді мекендерін және Ffestiniog аңғары мен Dolwyddelanға дейінгі аумақты қамтиды. 2016 жылы мектепте 309 оқушы оқыды. Кейбір оқушылар көршілес қалаларға оқуға барады. Аймақта бес бастауыш мектеп бар.
Уэльс тілі
Бленау Ффестиниог тұрғындарының көпшілігі әдетте уэльс тілінде сөйлейді. 2011 жылғы халық санауы бойынша үш жастан асқандардың 78,6 пайызы осы тілде сөйлей алатынын айтты, ал 2001 жылғы халық санауында бұл көрсеткіш 80,9 пайызды құраған еді. Қаланың бастауыш мектептері Ysgol Maenofferen және Ysgol Y Manod 2016 жылғы соңғы тексерулерде үйде уэльс тілінде сөйлейтін оқушылардың үлесін тиісінше 87 және 85 пайыз деп көрсетті. Қаланың орта мектебі Ysgol y Moelwyn 2014 жылы оқушылардың 82 пайызы уэльс тілінде сөйлейтін отбасылардан келгенін көрсетті, бұл оның уэльс тілінде сөйлейтін оқушыларының саны бұрынғы Мерионнид округінің орта мектептері арасында ең жоғары, ал Гвинед округіндегі орта мектептер арасында төртінші орында.
Туризм
Blaenau Ffestiniog туристік тартымдылықтарына Ffestiniog темір жолы және Llechwedd Slate Caverns, бұрынғы тақта кеніші, кіреді. Llechwedd көбінесе Уэльстің үздік бес туристік орнының қатарында саналады. Blaenau Ffestiniog маңында тасталып қалған карьерлер, өзендер, түрлі көлдер мен жаяу серуендеуге арналған жолдары бар шақырымдаған таулы ландшафт жатыр. Бірнеше тау велосипеді жолдары жасалған, олардың кейбіреулері жарыстарға қолайлы. Велосипедтерді жалдауға болады.
Қайта жаңғырту/ребрендинг
Қала орталығы жақында қайта жаңғыртылды, себебі ұйымдардан, гранттардан және Уэльс үкіметінен түскен 4,5 миллион фунт стерлинг қаражат жұмсалды. Жаңа автобус станциясы салынды, сондай-ақ көршілес тауларға арналған жаңа панорамалық алаңдар да жасалды. Бірнеше шифер құрылыстары орнатылды, оларға өлеңдер мен жергілікті мақалдар жазылған. Бұл құрылыстардың биіктігі шамамен 40 футқа жетеді және олар шиферлі төбелер мен таулармен визуалды үйлесімде болуы тиіс. Қала орталығындағы тротуарларға шифер жолақтары орнатылып, оларға өлеңдер мен жергілікті айтыстар жазылды. Әртүрлі жаяу жолдары салынды, сондай-ақ Antur Stiniog компаниясымен тау велосипедімен жүруге арналған бірнеше төмен түсетін трассалар құрылды. Llechwedd Slate Caverns-те бір шақырымдық зиплайн орнатылды, ол адреналин жанкүйерлерінің арасында үлкен танымалдылыққа ие. Жоспарлар іске асса, Бленау Ффестиниогта Францияда танымал болған Ұлыбританияның алғашқы велорельсі пайда болады.
Өнер
Көптеген суретшілер Бленау Ффестиниогогқа оның төңірегіндегі пейзажға тартылып келеді, бәлкім, тақтатастың үйінділерінің қаталдығы оларға шабыттандырған шығар. Олардың ішінде Киффин Уильямс және Дэвид Нэш бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлттық галерея қаланың кендерінің бірінде өнер туындыларын сақтап, оларды зақымданудан немесе жойылудан қорғады. Үлкен болат есіктер әлі де бой көтеріп тұр, ал картиналарды сақтау жағдайлары үңгірлерде сақталған күйінде.
Музыка
Blaenau Ffestiniog кенішшілік дәуірінен бері қалыптасқан мықты музыкалық дәстүрге ие, оған Caban, ерлер хорлары мен қола духовой оркестрлері, "The New Majestics" сияқты джаз/эстрада тобы, 1980 және 1990 жылдардағы Llwybr Llaethog және Anweledig сияқты танымал рок-топтары, сондай-ақ Gai Toms, Frizbee және Gwibdaith Hen Frân сияқты соңғы жылдары құрылған топтар жатады. Жергілікті баламалы музыканы оқыту мектебі – Гваллгофиаид Парк алаңындағы ескі полиция бөлімшесінде орналасқан, оннан астам топқа қызмет көрсетеді, онда бес репетиция залы, 24 тректік студия және Cwrt өнер орталығы бар.