Кіріспе

Microsoft Excel — Microsoft Windows, macOS, Android, iOS және iPadOS жүйелері үшін Microsoft компаниясы әзірлеген электрондық кесте редакторы. Ол есептеу мүмкіндіктері, график құру құралдары, жиынтық кестелер және Visual Basic for Applications (VBA) деп аталатын макробағдарламалау тілін қамтиды. Excel – Microsoft 365 бағдарламалық пакетінің бір бөлігі.

Негізгі жұмыс

Microsoft Excel барлық электрондық кестелердің негізгі мүмкіндіктерін қамтиды, деректерді өңдеу үшін нөмірленген қатарлар мен әріптермен белгіленген бағандарда орналасқан ұяшықтардың торларын пайдаланады. Ол статистикалық, инженерлік және қаржылық қажеттіліктерге жауап беретін көптеген кіріктірілген функцияларды ұсынады. Бұдан өзге, ол деректерді сызықтық графиктер, гистограммалар мен диаграммалар түрінде көрсетуге қабілетті, сондай-ақ өте шектеулі үш өлшемді графикалық бейнелеу мүмкіндігіне ие. Excel деректерді бөлімдерге бөліп, олардың әртүрлі факторларға тәуелділігін әртүрлі көзқарастардан қарауға мүмкіндік береді (пивоттық кестелер мен сценарий менеджерін қолдану арқылы). Пивоттық кесте – деректерді талдауға арналған құрал. Ол ірі деректер жиынтығын пивоттық кестелердің өрістері арқылы жеңілдету арқылы жұмыс істейді. Excel-де Visual Basic for Applications бағдарламалау мүмкіндігі бар, ол пайдаланушыға сандық әдістердің кең ауқымын қолдануға мүмкіндік береді, мысалы, математикалық физиканың дифференциалдық теңдеулерін шешуге және нәтижелерді электрондық кестеге қайтаруға болады. Сонымен қатар, ол пайдаланушы интерфейсі арқылы электрондық кестені пайдаланушыдан толық жасыра алатын интерактивті мүмкіндіктерге ие, сондықтан электрондық кесте өзін қолданба немесе шешімді қолдау жүйесі (DSS) ретінде көрсетеді, мысалы, акция талдаушысы немесе жалпы алғанда, пайдаланушыға сұрақтар қойып, жауаптар мен есептер ұсынатын жобалау құралы ретінде. Excel қолданбасының күрделі нұсқасы сыртқы деректер базалары мен өлшеу құралдарынан автоматты түрде жаңарту кестесін пайдаланып деректерді алуға, нәтижелерді талдап, Word есебі немесе PowerPoint слайд-шоуы жасап, осы презентацияларды қатысушылар тізіміне электрондық пошта арқылы жүйелі түрде жіберуге болады. Excel деректер базасы ретінде пайдалануға арналмаған. Microsoft Excel-дің іске қосылу әдісін басқару үшін бірнеше опциялық командалық қатарлық ауыстырғыштарға рұқсат береді.

Функциялар

Excel 2016 бағдарламасында 484 функция бар. Олардың 360-ы Excel 2010 бағдарламасына дейін болған. Microsoft осы функцияларды 14 категорияға жіктемелейді. Қазіргі 484 функцияның 386-сын VBA-дан "WorksheetFunction" нысанының әдістері ретінде шақыруға болады, ал 44-і VBA функцияларымен бірдей атауға ие. LAMBDA енгізілуімен Excel толық Тьюринг машинасы болды.

VBA бағдарламалау

Windows-тағы Excel нұсқасы Microsoft-тың Visual Basic for Applications (VBA) арқылы бағдарламалауды қолдайды, ол Visual Basic-тің бір түрі болып табылады. VBA-мен бағдарламалау стандартты электрондық кесте әдістерімен қиын немесе мүмкін емес электрондық кестелерді өңдеуге мүмкіндік береді. Бағдарламашылар кодты тікелей Visual Basic Editor (VBE) арқылы жаза алады, онда код жазуға, түзетуге және код модульдерін ұйымдастыруға арналған орта бар. Пайдаланушы VBA-да сандық әдістерді жүзеге асыруға, сондай-ақ форматтау немесе деректерді ұйымдастыру сияқты тапсырмаларды автоматтандыруға және электрондық кестеге қайтарылған кез келген аралық нәтижелерді пайдалану арқылы есептеуді басқаруға болады. VBA, Mac Excel 2008 нұсқасынан алынып тасталды, себебі әзірлеушілер VBA қозғалтқышын Mac OS X-ке уақтылы түрде көшіруге болатынына сенбеді. VBA келесі нұсқада, Mac Excel 2011 нұсқасында қайта қалпына келтірілді, бірақ құрастыруда ActiveX объектілерін қолдау болмады, бұл кейбір жоғары деңгейдегі әзірлеуші құралдарына әсер етті. VBA кодын жасаудың оңай және кең таралған жолы – макро жазу құралын пайдалану. Макро жазу құралы пайдаланушының әрекеттерін жазып алып, макро түрінде VBA кодын жасайды. Бұл әрекеттерді макроны орындау арқылы автоматты түрде қайталауға болады. Макроларды пернетақтаның ықшам түймелері, команда түймесі немесе графикалық элементтер сияқты әртүрлі оқиғаларға байланыстыруға болады. Макродағы әрекеттерді осы оқиғалар арқылы немесе жалпы құралдар панелі опцияларынан орындауға болады. Макроның VBA кодын VBE-де өңдеуге де болады. Циклдық функциялар және экрандық хабарламалар сияқты кейбір мүмкіндіктерді, сондай-ақ кейбір графикалық элементтерді жазу мүмкін емес, оларды бағдарламашы тікелей VBA модуліне енгізуі керек. Күрделі пайдаланушылар пайдаланушыға сұрақтар қою арқылы интерактивті бағдарлама жасауға немесе электрондық кестелер жүктелгенде немесе өзгертілгенде болатын оқиғаларға ден қоюға болады. Макро жазу құралымен жасалған код Excel нұсқаларымен үйлесімсіз болуы мүмкін. Excel 2010 нұсқасында қолданылатын кейбір код Excel 2003 нұсқасында қолданылмауы мүмкін. Түс ауыстыратын макро жасау және жасушалардың басқа аспектілерін өзгерту кері үйлесімді болмауы мүмкін. VBA коды Excel Object Model арқылы электрондық кестемен өзара әрекеттеседі, ол электрондық кесте объектілерін анықтайтын терминология және электрондық кестеге мәліметтерді оқу және жазу және оның пайдаланушыларымен өзара әрекеттесуді қамтамасыз ететін функциялар немесе әдістер жиынтығын қамтиды (мысалы, бейімделген құралдар немесе командалар панельдері және хабарлама терезелері арқылы). Пайдаланушы жасаған VBA процедуралары осы әрекеттерді орындайды және макро жазу құралымен жасалған макролар сияқты жұмыс істейді, бірақ олар көбірек икемді және тиімді.

Тарих

Excel өзінің алғашқы нұсқасынан бастап макростарды (қайталанатын тапсырмаларды автоматтандыру) және пайдаланушы анықтаған функцияларды (Excel-дің кіріктірілген функциялар кітапханасын кеңейту) соңғы пайдаланушы бағдарламалауды қолдады. Excel-дің ерте нұсқаларында бұл бағдарламалар макро тілінде жазылған, олардың операторлары формула синтаксисіне ие және арнайы мақсаттағы макро парақтарының жасушаларында сақталған (Windows жүйесінде XLM файлдық кеңейтіммен). XLM Excel 4.0 нұсқасына дейін Excel үшін стандартты макро тілі болды. 5.0 нұсқасынан бастап Excel VBA-да макростарды жазуды әдепкі бойынша жүзеге асырды, бірақ 5.0 нұсқасында XLM жазу опциясы ретінде сақталды. 5.0 нұсқасынан кейін бұл опция жойылды. Excel 2021-ді қоса алғанда, Excel-дің барлық нұсқалары XLM макросын іске қоса алады, бірақ Microsoft оларды пайдаланудан бас салады.

Python бағдарламалау

2023 жылы Microsoft Excel Python бағдарламалау тілін тікелей қолдайтынын хабарлады. 2024 жылғы қаңтардан бастап Python in Excel Microsoft 365 Insider бағдарламасына қатысушыларға қолжетімді.

Файл пішімдері

2007 жылға дейін Microsoft Excel негізгі формат ретінде Excel бинарлық файл пішімін (.XLS) пайдаланды. Excel 2007 Office Open XML-ді негізгі файл пішімі ретінде қолданады, бұл XML негізіндегі формат, ол Excel 2002-де алғаш рет енгізілген «XML Spreadsheet» («XMLSS») деп аталатын бұрынғы XML негізіндегі форматтан кейін пайда болды. Жаңа XML негізіндегі форматтарды қолдауға және оларды алмастыруға ұмтылса да, Excel 2007 дәстүрлі бинарлық форматтармен кері үйлесімділігін сақтап қалды. Сонымен қатар, Microsoft Excel-дің көптеген нұсқалары CSV, DBF, SYLK, DIF және басқа да ескі форматтарды оқи алады. Excel 2007 бағдарламасында кейбір ескі файл форматтарына қолдау тоқтатылды. Бұл файл форматтары негізінен DOS негізіндегі бағдарламалардан шыққан.

Бинарлық

OpenOffice.org Excel форматының құжаттамасын жасады. Форматтың екі кезеңі бар: 97-2003 OLE форматы және одан бұрынғы ағын форматы. Microsoft Excel бинарлық форматының сипаттамасын тегін жүктеуге қолжетімді етіп берді.

Ескі файл кеңейтулері

FormatExtensionDescriptionSpreadsheetНегізгі электрондық кесте форматы, деректерді жұмыс парақтарында, диаграммаларда және макростарда сақтайды. VBA-дағы қосымша; арнайы функционалдылықты қосады; VBA-да жазылған. ToolbarMicrosoft Excel-дің арнайы құралдар панелі параметрлерін сақтайтын файл кеңейтімі. Диаграмма Microsoft Excel электрондық кестесінен алынған деректермен жасалған диаграмма, тек диаграмманы сақтайды. Диаграмманы және электрондық кестені XLS форматында сақтау керек. XLC Excel 2007 және Excel-дің кез келген жаңа нұсқаларында қолдау көрсетілмейді. Диалог Excel-дің ескі нұсқаларында қолданылады. Архив Excel электрондық кестесінің резервтік көшірмесі. Add in (DLL) Арнайы функционалдылықты қосады; C++/C, Fortran және т.б. тілдерінде жазылған және арнайы динамикалық байланыс кітапханасына компиляцияланған. MacroМакрос пайдаланушымен жасалады немесе Excel-мен алдын ала орнатылады. Үлгі. xlt Пайдаланушы немесе Microsoft Excel жасаған алдын ала форматталған электрондық кесте. МодульМодуль Microsoft Excel үшін VBA (Visual Basic for Applications) тілінде жазылған. КітапханаVBA-да жазылған код DLL-дегі функцияларды пайдалана алады, әдетте бұл Windows API-ге қол жеткізу үшін қолданылады. Жұмыс кеңістігіБірнеше жұмыс кітаптарының терезелерінің орналасуы.

Басқа Windows қолданбаларын қолдану

Microsoft Access және Microsoft Word сияқты Windows қолданбалары, сондай-ақ Excel бір-бірімен байланыса алады және бір-бірінің мүмкіндіктерін пайдалана алады. Ең көп таралған әдіс – динамикалық дерек алмасу. Microsoft бұл әдісті қолдануды ұсынбаса да, Windows жүйесінде жұмыс істейтін қолданбалар арасында дерек жіберудің кең таралған тәсілі болып табылады. Ресми MS жарияланымдары оны «тозақтан шыққан хаттама» деп сипаттайды.

Сыртқы деректерді пайдалану

Excel пайдаланушылары Microsoft Office мүмкіндіктері арқылы, мысалы, Office Data Connection файл пішімімен құрылған қосылымдар арқылы сыртқы дерек көздеріне қол жеткізе алады. Excel файлдары Microsoft ұсынған ODBC драйверін пайдаланып жаңартылуы мүмкін. Excel бірнеше бағдарламалау интерфейстері арқылы деректерді нақты уақытта қабылдай алады, бұл оған Bloomberg және Reuters сияқты көптеген дерек көздерімен (Power Plus Pro сияқты қосымшалар арқылы) байланыс жасауға мүмкіндік береді. DDE: "Динамикалық деректер алмасуы" Excel және басқа қолданбалар арасында дерек ағынына мүмкіндік беру үшін Windows-тағы хабар алмасу механизмін пайдаланады. Пайдаланушылар үшін мұндай байланыстарды құру оңай болғанымен, оларды сенімді түрде бағдарламалау өте қиын, сондықтан жүйенің жасаушысы Microsoft оны ресми түрде "тозақтан келген протокол" деп атайды. Көптеген кемшіліктеріне қарамастан, DDE қаржы нарықтарындағы саудагерлерге дерек жеткізудің ең көп таралған тәсілі болып қалады. Желілік DDE протоколды кеңейтіп, әртүрлі компьютерлердегі электрондық кестелерге дерек алмасуға мүмкіндік берді. Windows Vista нұсқасынан бастап Microsoft бұл мүмкіндікті қолдауды тоқтатты. Нақты уақыт деректері: RTD, көп жағынан ДДЕ-ден техникалық тұрғысынан артық болғанымен, қабылдануы баяу болды, себебі ол маңызды емес бағдарламалау дағдыларын талап етеді және алғашқы шығарылымда жеткілікті түрде құжатталмаған және ірі дерек жеткізушілермен қолдау көрсетілмеген. Балама ретінде, Microsoft Query Microsoft Excel ішінде ODBC негізіндегі шолуды қамтамасыз етеді.

Электрондық кестелерді экспорттау және көшіру

Бағдарламашылар Microsoft Excel-ден өзге де түрлі қолданбалар мен орталарда Excel электрондық кестелерін ашуға арналған API-лер жасады. Бұған ActiveX басқару элементтерін немесе Adobe Flash Player сияқты қосымшаларды пайдаланып, Excel құжаттарын вебте ашу да кіреді. Apache POI ашық кодты жобасы Excel кестелік файлдарын оқу және жазу үшін Java кітапханаларын қамтамасыз етеді.

Мобильді Excel

Excel Mobile - XLSX файлдарын өңдеуге мүмкіндік беретін электрондық кесте бағдарламасы. Ол ұяшықтардағы мәтінді өңдеуге және форматтауға, формулаларды есептеуге, электрондық кестеде іздеуге, жолдар мен бағандарды сұрыптауға, панельдерді тоқтатуға, бағандарды сүзгілеуге, түсініктемелер қосуға және диаграммалар жасауға мүмкіндік береді. Құжаттың шетінен басқа бағаналар мен жолдарды қосуға, бағаналар мен жолдарды қайта орналастыруға, жолдар мен бағандарды жоюға немесе электрондық кестелердің жаңа беттерін қосуға болмайды. 2007 жылғы нұсқасы шектеулі экран ажыратымдылығымен жұмыс істеу үшін толық экран режимін, сондай-ақ бір уақытта жұмыс парағының әртүрлі бөліктерін көру үшін панельдерді бөлу мүмкіндігін ұсынады.

Веб үшін Excel

Веб-үшін Excel – Microsoft Excel-дің жеңілдетілген, тегін нұсқасы, ол Office веб-версиясының бір бөлігі болып табылады, соған қоса Microsoft Word және Microsoft PowerPoint-тің веб-нұсқалары да кіреді. Веб-үшін Excel Excel-дің десктоптық нұсқаларындағы мүмкіндіктердің көп бөлігін көрсетуге қабілетті, бірақ оларды қосу немесе өңдеу мүмкін болмайды. Кейбір деректер байланыстары веб-үшін Excel-де қолжетімсіз, оның ішінде осы сыртқы байланыстарды пайдаланатын кестелер де. Веб-үшін Excel Excel 4.0 макростары немесе Excel 5.0 диалог терезелері сияқты ескі мүмкіндіктерді көрсетпейді. Сондай-ақ, кейбір Excel функцияларының жұмыс істеу әдістерінде шағын айырмашылықтар бар.

Microsoft Excel қарау құралы

Microsoft Excel Viewer – Microsoft Windows үшін Excel бағдарламасында жасалған электрондық кесте құжаттарын қарау және басып шығаруға арналған тегін бағдарлама. Microsoft 2018 жылдың сәуірінде бұл бағдарламаны тоқтатты, ал Excel Viewer 2007 (SP3) үшін соңғы қауіпсіздік жаңартуы 2019 жылдың ақпан айында шығарылды. Microsoft шығарған алғашқы нұсқасы Excel 97 Viewer болды. Excel 97 Viewer Windows CE қолмен ұсталатын компьютерлерде қолдау тапты. 2004 жылдың қазан айында Microsoft Excel Viewer 2003 бағдарламасын шығарды. 2007 жылдың қыркүйегінде Microsoft Excel Viewer 2003 Service Pack 3 (SP3) бағдарламасын шығарды. 2008 жылдың қаңтарында Microsoft Excel Viewer 2007 (жинақтала бермейтін лента интерфейсі бар) бағдарламасын шығарды. 2009 жылдың сәуірінде Microsoft Excel Viewer 2007 Service Pack 2 (SP2) бағдарламасын шығарды. 2011 жылдың қазан айында Microsoft Excel Viewer 2007 Service Pack 3 (SP3) бағдарламасын шығарды. Microsoft Excel файлдарын тегін қарау және басып шығару үшін Windows 10, Windows 7 және Windows 8 пайдаланушыларына Excel Mobile қосымшасын пайдалануға, немесе файлды OneDrive-ға жүктеп, Microsoft тіркелгісі арқылы Excel веб-нұсқасында браузерде ашуға кеңес береді.

Қалыптылықтары

Жалпы электрондық кестелердегі мәселелерден өзге, Excel-ге тән арнайы проблемаларға сандық дәлдік, қате көрінетін статистикалық функциялар, mod функциясының қателіктері, күндерге қойылған шектеулер және тағы да басқалары жатады.

Сандық дәлдік

15 цифрлік дәлдікті пайдаланғанына қарамастан, Excel пайдаланушы сұрауы бойынша көптеген цифрларды (отызға дейін) көрсетуге мүмкін. Бірақ көрсетілген цифрлар нақты есептеулерде қолданылмайды, сондықтан, мысалы, екі санның айырмасы олардың көрсетілген мәндерінің айырмасынан өзгеше болуы мүмкін. Мұндай ауытқулар көбінесе 15-ші ондықтан аспаса да, ерекше жағдайлар болады, әсіресе өте үлкен немесе өте кішкентай сандар үшін. Сандарды автоматты түрде салыстыру негізінде (мысалы, Excel-дің If функциясын пайдаланып) шешім қабылдағанда, екі санның теңдігі болжамсыз болғандықтан, қателер туындауы мүмкін. Суретте 1/9000 бөлшегі Excel-де көрсетілген. Бұл санның ондық өрнегі шексіз бірліктер тізбегі болғанымен, Excel тек алғашқы 15 цифрды ғана көрсетеді. Екінші жолда бөлшекке 1 саны қосылады, және Excel қайтадан тек 15 цифрды көрсетеді. Үшінші жолда Excel арқылы қосындыдан 1 алынады. Екінші жолдағы қосындыда ондықтан кейін тек он бір 1 болғандықтан, осы көрсетілген мәннен 1-ді шығарғандағы айырмашылық үш 0-ден және он бір 1-нің тізбесінен тұрады. Дегенмен, Excel үшінші жолда көрсеткен айырмашылық үш 0-ден, содан кейін он үш 1-нің тізбесінен және екі қате цифрдан тұрады. Бұл Excel есептеу кезінде көрсеткеннен жарты цифрға жуық дәлдікпен жұмыс істейтініне байланысты. Excel IEEE 754 спецификациясының 1985 жылғы өңделген нұсқасын қолданады. Excel-дің іске асырылуы екілік және ондық форматтар арасындағы түрлендірулерді қамтиды, бұл орташа алғанда, қарапайым он бес цифрлік дәлдіктен күтілетінге қарағанда жақсырақ нәтиже береді, бірақ нашарлауы да мүмкін. Толық мәліметтер үшін мақалаға жүгініңіз. Пайдаланушы есептеулеріндегі дәлдікке қоса, Excel-де ұсынылған функциялардың дәлдігі туралы сұрақ туындауы мүмкін. Әсіресе статистикалық функциялар саласында, Excel есептеу жылдамдығы үшін дәлдікті құрбан еткені үшін сынға ұшырады. Excel-де көптеген есептеулер VBA арқылы орындалғандықтан, қосымша мәселе – VBA-ның дәлдігі, ол айнымалының типіне және пайдаланушының сұраған дәлдігіне байланысты өзгереді.

Статистикалық функциялар

Excel-дегі статистикалық құралдардың дәлдігі мен қолайлылығы сынға түсті, себебі деректердің жоқтығына байланысты жағдайларды дұрыс өңдемеуі, дөңгелектеу және үлкен сандарды тиімсіз басқару нәтижесінде қате мәндер беруі, электрондық кестедегі кейбір ұяшықтардың мәні өзгергенде есептеулерді тек ішінен таңдап жаңартуы және статистикалық құралдардың шектеулі жиынтығымен жұмыс істеуі. Microsoft компаниясы Excel 2010 бағдарламасында осы мәселелердің кейбірі шешілгенін хабарлады.

Excel MOD функциясының қатесі

Excel модульдік амалдармен мәселелерге тап болады. Егер нәтижелер тым үлкен болса, Excel жауаптың орнына қате туралы ескерту шығарады.

1900 жылы ойдан шығарылған шашу күні

Excel 1900 жылдың 29 ақпанын қамтиды, 1900 жылды қате түрде қабылдап, оны қабыса жыл ретінде қарастырады, тіпті мысалы, 2100 жыл қабыса жыл емес деп дұрыс анықталса да. Бұл қате Lotus 1 2 3 (компьютер жадысын үнемдеу үшін әдейі енгізілген) бағдарламасынан бастау алды, сондай-ақ Excel-де де үйлесімділік мақсатында мақсатты түрде іске асырылды. Бұл ескі қағида кейіннен Office Open XML файл форматына көшті. Осылайша, 61-ге тең немесе одан үлкен (бүтін сан болмауы мүмкін) сан, күндік және уақыттық мән ретінде қарастырылса, ол 1899 жылғы 30 желтоқсаннан кейінгі күндердің (нақты) саны болып табылады, 0:00. 60-тан кіші сан 1899 жылғы 31 желтоқсаннан кейінгі күндердің саны, 0:00, ал бүтін бөлігі 60-қа тең сандар ойдан шығарылған күнді көрсетеді.

Күндер аралығы

Excel 1900–9999 жылдар аралығындағы күндерді қолдайды, бірақ 1899 жылдың 31 желтоқсаны 0 саны ретінде енгізілуі мүмкін және 1900 жылдың 1 қаңтары ретінде көрсетіледі. Күннің бөлшегін сағаттарға, минуттарға және күндерге түрлендіру, егер ол 1900 жылдың 1 қаңтарындағы уақыт ретінде қарастырылса, теріс бөлшек үшін жұмыс істемейді.

Қайта құру проблемалары

Егер мәтін Excel-дің күні ретінде түсіндіретін пішімде келтірілсе, мәтін кездейсоқ стандартты күн пішіміне ауыстырылуы мүмкін. Мәтін санның қозғалмалы нүктелік белгісі түрінде болған кезде ұқсас мәселе туындайды. Мұндай жағдайларда түпнұсқа мәтінді нәтижеден нақты қалпына келтіру мүмкін емес. Ұяшықты TEXT түрінде пішімдеу екіұшты мәтінді енгізуден бұрын Excel-дің оны түрлендіруіне кедергі келтіреді. Бұл мәселе ДНҚ-ны талдауда, мысалы биоинформатикада белгілі бір проблема тудырды. 2004 жылы генетикалық ғалымдар Excel-дің кейбір ген атауларын автоматты түрде және дұрыс емес түрде күндерге айналдыратынын анықтады. 2016 жылы жүргізілген зерттеуде көптеген рецензияланған ғылыми журналдардағы мақалалар зардап шеккені анықталды және "Таңдалған журналдардың ішінде гендік атау қателіктері бар Excel файлдары бар жарияланған мақалалардың үлесі 19,6%-ды құрайды". Excel көшірілген және жапсырылған деректерді талдайды және кейде оларды қандай деп ойлайтынына байланысты өзгертеді. Мысалы, MARCH1 (Membrane Associated Ring CH type finger 1) 1 наурыз (1 Mar) күніне, ал SEPT2 (Septin 2) 2 қыркүйек (2 Sep) күніне айналады. Кейбір ақпарат көздері бұл Excel-дің кінәсі деп хабарлағанмен, 2016 жылғы мақаланың авторлары зерттеушілерді Excel-ді дұрыс пайдаланбағандықтан кінәлады. 2020 жылдың тамызында HUGO гендік номенклатура комитеті (HGNC) "деректерді өңдеуге және алуға әсер ететін символдар" мәселесін болдырмау үшін Nature журналында гендік атауларға қатысты жаңа нұсқауларды жариялады. Осы уақытқа дейін 27 геннің атауы өзгертілді, соның ішінде MARCH1 - MARCHF1 және SEPT1 - SEPTIN1 деп өзгертілді. 2023 жылдың қазанында Microsoft ұзақ жылдар бойына келе жатқан мәселені шешті.

Ерте тарих

Microsoft 1982 жылы Multiplan деп аталатын электрондық кесте бағдарламасын шығарды. Multiplan CP/M жүйелерінде кең таралды, бірақ MS DOS жүйелерінде Lotus 1 2 3-ке қарағанда танымалдылығын жоғалтты. Microsoft Macintosh үшін Excel-дің алғашқы нұсқасын 1985 жылдың 30 қыркүйегінде, ал Windows-тың алғашқы нұсқасын 2.05 (Macintosh нұсқасы 2.2-мен үйлестіру үшін) 1987 жылдың 19 қарашасында шығарды. Lotus 1 2 3-ті Windows-қа енгізуде кешікті, ал 1990 жылдардың басында Excel 1 2 3-ті сату көлемі бойынша озып кетті, бұл Microsoft-қа жетекші дербес компьютерлік бағдарламалық жасақтаманы әзірлеуші ретінде бекінуіне көмектесті. Бұл жетістік Microsoft-ты бәсекеге қабілетті компания ретінде нығайтты және графикалық интерфейсті бағдарламалық жасақтаманы дамытудағы болашағын көрсетті. Microsoft жаңа нұсқаларды екі жылда бір рет шығару арқылы өзінің үстемдігін сақтап келді.

Microsoft Windows-тың жүйелік жүйесі

Excel 2.0 – Intel платформасы үшін Excel-дің алғашқы нұсқасы. 2.0 нұсқасына дейінгі барлық нұсқалар тек Apple Macintosh жүйесінде қолжетімді болды.

Excel 2.0 (1987) -ның нұсқасы

Windows-тың алғашқы нұсқасы Mac нұсқасына сәйкес келу үшін "2" деп аталды. Ол 1987 жылдың 6 қазанында жарияланды және 19 қарашада шығарылды. Бұл Windows-тың жұмыс істеу кезіндегі нұсқасын қамтыды. BYTE журналы 1989 жылы Windows-қа арналған Excel-ді BYTE сыйлығының "Ерекшеленгендер" жеңімпаздарының бірі деп тізімдеді. Журнал Macintosh-тың "керемет" нұсқасының порты "көрінеді", пайдаланушы интерфейсі түпнұсқасымен бірдей немесе одан жақсы деді.

Excel 3.0 (1990)

Құралдар панелі, сурет салу мүмкіндіктері, контурлеу, қосымшаларды қолдау, 3D диаграммалар және көптеген басқа да жаңа мүмкіндіктер қосылды. Сонымен қатар, Excel 4.0 нұсқасында жасырын анимация – «Пасха жұмыртқасы» бар, онда 1, 2 және 3 сандары билейді, бұл Lotus 1 2 3 бағдарламасын бейнелейді, содан кейін Excel логотипімен езіледі.

Excel 5.0 (1993)

5.0 нұсқасымен Excel бағдарламасына Visual Basic for Applications (VBA) енгізілді, бұл Visual Basic негізіндегі бағдарламалау тілі, ол Excel-де тапсырмаларды автоматтандыруға және жұмыс парақтарында пайдалануға болатын пайдаланушы анықтаған функцияларды (UDF) құру мүмкіндігін ұсынады. VBA толыққанды интеграцияланған даму ортасын (IDE) қамтиды. Макростарды жазу пайдаланушының әрекеттерін қайталайтын VBA кодын жасайды, соның арқасында әдеттегі тапсырмаларды оңай автоматтандыруға болады. VBA пайдаланушымен байланысу үшін нысандар мен жұмыс парағындағы басқару элементтерін жасауға мүмкіндік береді. Тіл ActiveX (COM) DLL-дерін пайдалануды қолдайды (бірақ жасамайды); кейінгі нұсқалар негізгі объектіге бағытталған бағдарламалау техникаларын қолдануға мүмкіндік беретін сынып модульдерін қосады. VBA-ның автоматтандыру мүмкіндігі Excel-ді макровирустардың шабуылына ұшыратуға себеп болды. Бұл үлкен мәселелер туғызды, антивирустық бағдарламалар осы вирустарды анықтай бастағанға дейін. Microsoft осының алдын алу үшін макростарды толығымен өшіруге, жұмыс кітапшасын ашқанда макростарды қосуға немесе сенімді сертификатпен қол қойылған барлық макростарға сенуге мүмкіндік беретін шаралар қолданды. Excel-дің 5.0-ден 9.0-ға дейінгі нұсқаларында түрлі «Пасха жұмыртқалары» бар, соның ішінде «Азапталған жандар залы», Doom сияқты мини-ойын, бірақ 10-шы нұсқадан бастап Microsoft өнімдерінен мұндай құжатталмаған мүмкіндіктерді жою шараларын қабылдады. 5.0 нұсқасы Windows 3.1 үшін 16 биттік x86 нұсқасында, ал кейін NT 3.51 (x86/Alpha/PowerPC) үшін 32 биттік нұсқасында шығарылды.

Excel 95 (7.0 нұсқасы)

1995 жылы Microsoft Office for Windows 95-пен бірге шығарылған бұл, Excel 5.0-ден кейінгі алғашқы маңызды нұсқа. Барлық Office қолданбалары бірдей негізгі нөмірге стандартталғандықтан Excel 6.0 болған жоқ. Ішкі құрылымы 32 битке өзгертілді. Сыртқы өзгерістерге келгенде, олар көріне бермейді, бірақ жұмыс жылдамдығы мен тұрақтылығы артты. Excel 95-те "Қайғылы жандар залы" деп аталатын, Doom ойынына ұқсас жасырын, шағын ойын бар еді. Бұл ойында әзірлеушілердің есімдері мен суреттерінен тұратын бірнеше бөлмелер Пасха жұмыртқасы ретінде жасырылған.

Excel 97 (8.0 нұсқасы)

Office 97 құрамына кіреді (x86 және Alpha үшін). Бұл қағаз қыстырғыш кеңсе көмекшісін енгізген және ішкі Excel Basic орнына стандартты VBA қолданған маңызды жаңарту болды. Ол қазір жойылған Табиғи тіл тегтерін енгізді. Excel-дің бұл нұсқасында жасырын сый ретінде ұшу симуляторы бар.

Excel 2000 (9.0 нұсқасы)

Office 2000 бағдарламасына кірді. Бұл шағын жаңарту болды, бірақ бір уақытта бірнеше нысанды сақтай алатын құсқауыз жаңартылды. Excel 97 бағдарламасында жиі көрініп, көптеген қолданушыларды ашуландырған Office Assistant енді бұрынғыдай мазаламайтын болды. "Dev Hunter" (Spy Hunter ойынынан шабыттанған) деген кішкентай 3D ойын құпия сыйлық ретінде қосылды.

Excel 2002 (v10.0)

Office XP-ге кірген. Көріне бермейтін шамалы жетілдірулер.

Excel 2003 (v11.0)

Office 2003 құрамына кіреді. Шағын өзгерістер енгізілді.

Excel 2007 (v12.0) нұсқасы

Office 2007 бағдарламасына қосылған. Бұл нұсқа алдыңғы нұсқадан маңызды жаңарту болды. Басқа жаңартылған Office өнімдеріне ұқсас, Excel 2007 жаңа Таспа мәзір жүйесін пайдаланды. Бұл пайдаланушыларға бұрынғыдан өзгеше болды және түрлі реакцияларға ие болды. Бір зерттеуде, өте тәжірибелі пайдаланушылар мен классикалық WIMP интерфейсі бар мәтін өңдеу бағдарламаларын пайдаланушыларды қоспағанда, пайдаланушылардың қабылдауы жақсы болғаны хабарланды, бірақ тиімділік және ұйымдастыру тұрғысынан толық сенімділік болмады. Дегенмен, онлайн сауалнамада респонденттердің көпшілігі өзгеріске жағымсыз пікір білдіргенін, ал озық пайдаланушылар орташа деңгейдегі пайдаланушыларға қарағанда "біршама жағымсыз" пікір білдіргенін және пайдаланушылар өнімділіктің төмендегенін өздері бағалағанын көрсетті. Жаңа мүмкіндіктерге кестелер және өңдеуге болатын бизнес-диаграммалар жиынтығы SmartArt кірді. Сондай-ақ, Атау менеджері арқылы аталатын айнымалыларды басқару жақсартылды, сонымен қатар графиктерді пішімдеудің икемділігі артып, (x, y) координаттарын белгілеуге және кез келген қалыңдықпен сызықтар салуға мүмкіндік болды. Півоттық кестелерге де бірнеше жақсартулар енгізілді. Басқа Office өнімдері сияқты, Office Open XML файл форматтары енгізілді, оның ішінде макростар бар жұмыс кітабы үшін xlsm және макростарсыз жұмыс кітабы үшін xlsx. Атап айтқанда, бұрынғы нұсқалардағы көлемдік шектеулер едәуір арттырылды. Мысалы, қатарлар саны енді 1 048 576 (220) болды, ал бағандар саны 16 384 (214; ең оң баған XFD) құрады. Бұл A1 сілтемесінің және аталатын диапазонның мағынасын өзгертеді. Бұл нұсқа электрондық кестелерді есептеу үшін көп ядролы процессорларды кеңінен пайдаланды; алайда, VBA макростары параллель өңделмейді, ал XLL қосымшалары тек қана егер олар қауіпсіз болса және тіркеу кезінде көрсетілген болса ғана параллель орындалады.

Excel 2019, Excel 2021, Office 365 және одан кейінгі (v16.0)

Microsoft енді Office немесе Excel-ді жеке нұсқаларда шығармайды. Оның орнына, мүмкіндіктер уақыт өте келе Windows Update арқылы автоматты түрде қосылады. Версия нөмірі 16.0 болып қалады. Содан кейін мүмкіндіктердің пайда болу уақытын шамамен беруге болады. Динамикалық массивтер. Бұл, по сути, массивтік формулалар, бірақ олар көрші жасушаларға автоматты түрде "таралады" және оларды жасау үшін Ctrl+Shift+Enter пернелерін басу қажет емес. Сонымен қатар, динамикалық массивтер стандартты формат болып табылады, бұрынғы нұсқалармен үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін жаңа "@" және "#" операторлары енгізілді. Бұл, шамамен, 2007 жылдан бергі ең ірі құрылымдық өзгеріс және Google Sheets-тегі ұқсас мүмкіндікке жауап ретінде жасалды. Динамикалық массивтер 2018 жылғы сынақ нұсқаларда пайда бола бастады, ал 2020 жылдың наурызынан бастап Office 365-тің жарияланған нұсқаларында қолжетімді, егер пайдаланушы "Office Insiders" бағдарламасына қатысса.

Apple Macintosh-тың құрылғысы

1985 Excel 1.0
1988 Excel 1.5
1989 Excel 2.2
1990 Excel 3.0
1992 Excel 4.0
1993 Excel 5.0 (Office 4.x соңғы Motorola 680x0 нұсқасы және алғашқы PowerPC нұсқасының бөлігі)
1998 Excel 8.0 (Office 98)
2000 Excel 9.0 (Office 2001 бөлігі)
2001 Excel 10.0 (Office v. X бөлігі)
2004 Excel 11.0 (Office 2004 бөлігі)
2008 Excel 12.0 (Office 2008 бөлігі)
2010 Excel 14.0 (Office 2011 бөлігі)
2015 Excel 15.0 (Office 2016 бөлігі – Mac үшін Office 2016 Mac нұсқасын Windows нұсқасына жақын деңгейге жеткізеді, көптеген есеп беру және жоғары деңгейдегі әзірлеуші функцияларын үйлестіреді, сондай-ақ лента мен стильді PC нұсқасына сәйкес келтіреді.)

OS/2

1989 Excel 2.2
1990 Excel 2.3
1991 Excel 3.0

Қорытынды

+ Microsoft Excel for Windows релиз тарихы Жыл Атауы Нұсқасы Түсініктемелер1987Excel 2 Заманауи Macintosh нұсқасына сәйкес 2 ретіне қайта нөмірленді. Макростар қолдауында (кейін Excel 4 макростары деп аталды).1990Excel 3 3D графикалық мүмкіндіктер қосылды.1992Excel 4 Автотолтыру мүмкіндігі енгізілді.1993Excel 5 Қолданбаларға арналған Visual Basic (VBA) және әртүрлі объектіге бағытталған опциялар қосылды.1995Excel 95 Заманауи Word нұсқасына қайта нөмірленді. Осы кезде екі бағдарлама да Microsoft Office жинағына енді. 1997Excel 972000Excel 2000Microsoft Office 2000 құрамында.2002Excel 20022003Excel 2003 Microsoft Office-тің қалған бөлігімен (Word, PowerPoint және т.б.) жақсырақ сәйкес келу үшін 1 жылдан кейін ғана шығарылды.2007Excel 20072010Excel 2010 13 санына байланысты сенімсіздіктерге байланысты Excel 13 нұсқасы өткізіліп қалды.2013Excel 2013 50-ден астам математикалық функциялар енгізілді (формуланы қолмен терудің орнына, алдын ала жинақталған командалар ретінде қолжетімді). 2016Excel 2016Microsoft Office 2016 құрамында. + Microsoft Excel for Macintosh шығарылымдар тарихы Жыл Аты Нұсқасы Түсініктемелер1985Excel 1 Excel-дің бастапқы нұсқасы. Макростар қолдауында (кейіннен Excel 4 макростары деп аталды).1988Excel 1.51989Excel 21990Excel 31992Excel 41993Excel 5 Тек PowerPC негізіндегі Mac компьютерлерінде қолжетімді. PowerPC-нің алғашқы нұсқасы. 1998Excel 98Excel 6 және Excel 7 сол кездегі Microsoft Office-тің қалған бөлігімен сәйкес келу үшін өткізілді. 2000Excel 20002001Excel 20012004Excel 20042008Excel 20082011Excel 2011Windows нұсқасындағыдай, 13-ші нұсқа ырымшыл себептермен өткізіліп тасталды.2016Excel 2016Microsoft Office-тің қалған бөлігі сияқты, Excel-де де: Macintosh нұсқасының болашақ шығарылу күндері Windows нұсқасының 2016 жылдан бастап жақсырақ сәйкес келеді. + Microsoft Excel for OS/2 релиз тарихы Жыл Атауы Нұсқасы Түсініктемелер1989Excel 2.2 Сол кездегі Windows нұсқалары арасында нөмірленген.1990Excel 2.31991Excel 3 Соңғы OS/2 нұсқасы. Microsoft Excel-дің тоқтатылған кіші сериясы, бұл әлі де белсенді түрде әзірленіп жатқан бағдарлама.

Әсері

Excel ең алғашқы электрондық кестелерге қарағанда пайдаланушы интерфейсінде көптеген өзгерістер ұсынады; алайда, мәні VisiCalc сияқты бастапқы кесте бағдарламасындағыдай қалады: бағдарлама қатарлар мен бағандарда ұйымдастырылған ұяшықтарды көрсетеді, әр ұяшықта басқа ұяшықтарға салыстырмалы немесе абсолютті сілтемелермен дерек немесе формула болуы мүмкін. Windows үшін Excel 2.0 Mac GUI негізіндегі нұсқасынан үлгіленді, бұл сол кезде жаңа пайда бола бастаған Windows ортасының орнатылған базасын жанама түрде кеңейтті. Excel 2.0 Windows 2.0-дан бір ай бұрын шығарылды, ал 1987 жылы Windows-тың орнатылған базасы соншалықты төмен болды, Microsoft Excel 2.0-мен бірге Windows 1.0-дың жұмыс уақытындағы нұсқасын қосуға мәжбүр болды. Microsoft Word-тен айырмашылығы, Excel-дің DOS нұсқасы ешқашан шығарылмады. Excel кестелердің сыртқы түрін (шрифттер, символ атрибуттары және ұяшықтардың көрінісі) пайдаланушыға анықтауға мүмкіндік берген алғашқы электрондық кесте болды. Ол сонымен қатар интеллектуалды ұяшықтарды қайта есептеуді енгізді, онда тек өзгертілген ұяшыққа тәуелді ұяшықтар ғана жаңартылады (алдыңғы электрондық кесте бағдарламалары әрдайым барлығын қайта есептейтін немесе нақты пайдаланушының командасын күтетін). Excel автоматты толтыруды енгізді, яғни таңдау тіктөртбұрышын сүйреп, кеңейту арқылы ұяшық немесе қатардың мазмұнын жақын жатқан ұяшықтарға немесе қатарларға автоматты түрде көшіруге болады, көшірмелерді ұяшық сілтемелерін немесе мазмұнын автоматты түрде арттыру арқылы интеллектуалды түрде реттеуге болады. Excel сонымен қатар кеңейтілген графикалық мүмкіндіктерді ұсынды.

Қауіпсіздік

Excel кеңінен қолданылғандықтан, хакерлердің шабуылына ұшырады. Excel тікелей интернетке қосылмаса да, егер шабуылшы құрбанды Excel файлымен ашуға көндіре алса және Excel-де қауіпсіздікке қатысты осал тұс болса, шабуылшы құрбанның компьютерін бақылауға алады. Ұлыбританияның GCHQ мекемесі осы мақсатта "Торнадо аллеясы" деп аталатын құралға ие.

Ойындар

Пасхалық жұмыртқалардан басқа, Excel-де көптеген ойындар жасалған немесе қайта жасалған, мысалы, Тетрис, 2048, Скраббл, Яхтзи, Angry Birds, Пак-Мэн, Цивилизация, Монополия, Battleship, Блэкджек, Space Invaders және тағы да басқалары. 2020 жылы Excel қаржылық модельдеу әлем кубогінің тууымен киберспортқа айналды.