Кіріспе
Антарктиданың мұздық шапанының астындағы болжамды соққы кратерлері Уилкс жері кратері - бұл ресми емес термин, ол Шығыс Антарктиданың Уилкс жерінің мұздық шапанының астындағы жасырын алып соққы кратерлерінің екі бөлек жағдайына қатысты болуы мүмкін. Олар төмендегі Wilkes Land аномалиясы және Wilkes Land mascon (массалық шоғырлану) деген тақырыпта, олардың басты жарияланған анықтамалық көздерінде қолданылатын терминдерге негізделген.
Wilkes Land crater is an informal term that may apply to two separate cases of conjectured giant impact craters hidden beneath the ice cap of Wilkes Land, East Antarctica. These are separated below under the heading Wilkes Land anomaly and Wilkes Land mascon (mass concentration), based on terms used in their principal published reference sources.
Уилкс жерінің аномалиясы
Уилкс Ленд мұздықтарының астындағы алып соққы кратерін алғаш рет Ричард А. Шмидт 1962 жылы АҚШ-тың Виктория Ленд Траверсі (VLT) 1959-60 жылдары жасаған сейсмикалық және гравитациялық зерттеу негізінде ұсынды. Шмидтке VLT геофизигі Джон Г. Вейхаупт ұсынған деректер (Виктория Лендтегі геофизикалық зерттеулер, Антарктида, No. 1, Висконсин университеті, Геофизикалық және полярлық зерттеу орталығы, 1123). Шмидт бұл тек 790 000 жыл бұрынғы Австралиялық танапталған тектиттердің көзін табу мүмкіндігін қарастырды. Гипотеза 1976 жылы Вейхаупттің мақаласында егжей-тегжейлі баяндалған. Айтылған дәлелдерге үлкен теріс ауырлық аномалиясы кірді, ол мұз асты топографиялық депрессиямен сәйкес келеді және ең аз тереңдігі бар 1979 жылы Чарльз Р. Бентли бұл талаптарға қарсы шықты. 2010 жылы Weihaupt және басқалардың мақаласы негізінде Бентлидің талабы дұрыс емес екені дәлелденді, ал Жер әсері туралы деректер қоры (Rajmon 2011) қазір Уилкс жер аномалиясын "мүмкін әсер кратерінен" "әдеттегі әсер кратеріне" қайта жіктеді. - деп жазды. Басқа зерттеушілер қазір Росс теңізінде, Батыс Антарктидада және Уэдделл теңізінде басқа да бірнеше ықтимал соққы кратерлері ұсынылды.
The claims were challenged by Charles R. Bentley in 1979. On the basis of a 2010 paper by Weihaupt et al., Bentley's challenge was proven to be incorrect, and the Earth Impact Database (Rajmon 2011) has now reclassified the Wilkes Land Anomaly from a "possible impact crater" to a "probable impact crater" on the basis of Weihaupt et al. 's paper. Several other potential impact crater sites have now been proposed by other investigators in the Ross Sea, West Antarctica, and the Weddell Sea.
Массалық концентрация
Уилкс Лэнд массалық шоғырлануы (немесе маскон) 2006 жылдың мамыр айында Огайо штатының университеті Ральф фон Фрезе мен Ларами Поттс бастаған зерттеушілер тобының конференциясында алғаш рет баяндалды. Команда NASA-ның GRACE спутниктерінің гравитациялық өлшеулерін кең көлемді массалық концентрацияны анықтау үшін қолданды және бұл массалық аномалия Антарктика мұздықтарының астындағы жер бетінің радарлық суреттерінде көрінетін үлкен сақина тәрізді құрылыстың ішінде орналасқандығын атап өтті. Бұл үйлесім оларға бұл белгі мұз астында көмілген кең соққы кратерінің орнын белгілеуі мүмкін екенін және Чиксулуб кратерінен 2,5 есе үлкен екенін білдірді. Антарктика мұздықтарының астында орналасқандықтан, соққыға қатысты дәлелдерді тексеру үшін тікелей үлгілер жоқ. Бұл массалық шоғырланудың басқа да түсіндірмелері бар, мысалы мантиялық қалыңдықтың пайда болуы немесе басқа да кең ауқымды жанартаулық белсенділік, бірақ әртүрлі зерттеу әдістері әсер ету гипотезасын қолдайды. Егер соққы кратері гипотезасы дұрыс болса, сақина құрылымының көлеміне сүйене отырып, Фрезе тобы соққылаушы Чиксулуб соққылаушысынан төрт немесе бес есе кең болуы мүмкін деп болжады, бұл Кредалық-Палеогендік жойылу оқиғасына себеп болды деп есептеледі. Алайда, Батыс Австралияның солтүстік жағалауындағы Бедут сияқты Перм-Триас шекарасында алып әсерлерге үміткер басқа да кандидаттар бар, бірақ олардың барлығы бірдей даулы және қазіргі уақытта әсердің осы жойылуда қандай да бір рөл атқарғаны немесе атқармағаны талқылануда. Виктория жері мен орталық Трансантарктикалық таулардағы оның шығыңқы жерлерінде Пермь-Триас шекарасымен байланысты жақсы анықталған әсер етудің ластану қабатының толық болмауы Антарктидадағы Пермь-Триас шекарасында болжамды Уилкс жері әсер ету кратерінің көлемінде кратер жасауға қабілетті кез-келген әсердің болғанын дәлелдейді. Дегенмен, Фрезеге сәйкес, 2018 жылғы соңғы зерттеулер кратердің әсер ету шығу тегі болып көрінеді және бұл оқиға Шығыс Антарктиданың оңтүстік Австралиядан бөлінуіне байланысты болуы мүмкін.