Кіріспе

2006 жылғы Чилидегі студенттік наразылық (оқушылардың киім-кешегіне байланысты Пингвиндер революциясы немесе Пингвиндер науқаны деп те аталады) Чилидегі жоғары мектеп оқушыларының (сәуір айының соңында маусым айының басында) Чилидің білім беру жүйесін жекешелендіруге қарсы жүргізілген студенттік наразылықтарының бірі болды. Шара 30 мамырда шықты, онда 790 мың студент бүкіл ел бойынша шабуылға шығып, наразылық білдірді. Бұл Чилидегі соңғы 30 жылдағы ең үлкен студенттік демонстрация және президент Мишель Бачелеттің бірінші саяси дағдарысы болды. 400-ден астам оқу орны наразылық акциясына қосылып, барлық сыныптар мен сабақтан тыс іс-шараларды тоқтатты. Шара 26 мамыр күні басталған 100 оқу орнының ұйымдасқан қолдауымен басталды. Студенттердің қысқа мерзімді талаптары арасында автобустарда тегін жүру және университеттерге түсу үшін емтихан ақысын төлеуден бас тарту болды, ал ұзақ мерзімді талаптарға оқытудың конституциялық органикалық актісін (LOCE) жою, субсидияланған білім беруді муниципализациялауды тоқтату, толық күндізгі оқу күні саясатын реформалау және сапалы білім беру кіреді. 1 маусымда Бачелет теледидардан халыққа арнап сөйлеп, оқушылардың көпшілігінің талабына сай білім берудің бірнеше жаңа шараларын жариялады. 7 маусымда президент 73 адамнан тұратын президенттік кеңесші комитет құру туралы мәлімдеді. Бачелет өзінің сөзінде студенттердің ұзақ мерзімді талаптары туралы талқылау туралы уәде берді. Бастапқыда комитетке кіруге асыққан студент қауымы 9 маусымда шақыруды қабылдады және шабуылдарды және мектептерді басып алуды дереу тоқтатуды талап етті. 23 тамызда Сантьягода және елдің басқа қалаларында реформалардың баяу жүруіне наразылық білдіріп, 2000 студенттер шеруге шықты. Ақырында, митингке қатыгездік туды, өйткені шағын топтар бейбіт демонстрациялардан бас тартып, полицияға тас лақтыра бастады. Полиция жас ағызушы газ бен су айдаушы мылтықпен жауап берді. 200-ден астам демонстрант тұтқындалып, оннан астам адам жарақат алды.

Өмірбаян

Оқытудың органикалық конституциялық актісі немесе LOCE (No 18,962 заң) 1990 жылы 7 наурызда қабылданған және 10 наурызда, Пиночеттің 161/2 жылдық диктатурасының соңғы күні күшіне енді. Студенттер мен мұғалімдер, сондай-ақ биліктегі коалиция (Concertación) тарапынан кеңінен сынға алынғанына қарамастан, демократия қалпына келтірілгеннен бері ол негізінен өзгертілмеген. LOCE сыншылары білім берудегі мемлекеттің қатысуын тек реттеуші және қорғаушы рөлге дейін азайтатынын, ал білім берудің шынайы жауапкершілігі жеке және мемлекеттік корпорацияларға (мемлекеттік мектептерді жергілікті үкіметтер басқарады) беріліп отырғанын атап көрсетеді. Осылайша, оқушылар, ата-аналар, мұғалімдер және академиялық емес қызметкерлер бұрын өз мектептерінде пайдаланған қатысуды азайтады. 1990 жылдары Концертация әкімшілігінің басты мақсаттарының бірі - білім беру реформасы болды. Эдуардо Фрей Руис Тагле әкімшілігі кезінде басталған бұл реформаның негізгі тіректерінің бірі - Jornada Escolar Completa, JEC (Толық күндізгі мектеп күні саясаты) - орта мектеп оқушыларының сыныптарда өткізетін уақытын ұлғайту жоспары (көп жағдайда қосымша сыныптар мен басқа да инфрақұрылымдардың санын арттырмайды). Алайда, көпшілік мемлекеттік білімге жұмсалатын қаржының көптігіне қарамастан, білім сапасы алаңдататын деңгейге төмендеп кетті деп санайды. Зерттеулер ЖЭК әлі де дұрыс іске асырылмаған және ол күтілетін нәтижелерге қол жеткізбегенін көрсетті. 2000 жылдан бастап көлік жүйесінің мектеп картасы мен жаңа университеттерді іріктеу тестісіне қатысты жаңа талап пайда болды және кейбір салаларда үлкен жетістіктерге қол жеткізілгенімен, студенттердің негізгі талаптары 2006 жылға дейін шешілмеген. Пингвиндер қозғалысы жаңа құбылыс емес: оның тамыры он тоғызыншы ғасырда жатыр. Қазіргі Чилиде теңсіздіктің деңгейі әлемдегі ең жоғары деңгейлердің бірі. Дегенмен, 1990 жылы демократияға оралғаннан бері елде саяси тұрақтылық едәуір дамыды. 2019 жылдың қазан айында Латын Америкасындағы оазис болып көрінген жағдай Чилидің соңғы тарихындағы ең қарқынды және күрт әлеуметтік тәртіпсіздікке айналды. Әлеуметтік теңсіздік осы әлеуметтік жер сілкінісінің түпкі себебі болып отыр. Президент пен оның кеңесшілері таңғалғандай болды: олар теңсіздіктің әл-ауқатқа тигізетін жағымсыз салдары чилиліктердің орташа табысының жоғары болуымен теңестірілді деп ойлады. Егер Чили жоғары табысты елдердің үлгісіне сәйкес адам капиталына негізделген дамуды жалғастырғысы келсе, салық жүйесінде теңсіздікті азайту үшін қайта бөлу элементтерін күшейту қажет.

Алғашқы көрсетілімдер

24 сәуірде PSU-ның ақысын жаңадан көтеру туралы хабарланғаннан кейін (шамамен 28 000 чилилік песо немесе шамамен 50 АҚШ доллары) және студенттердің көлік картасына (Pase Escolar) жаңа шектеу енгізу туралы хабарлар тарағаннан кейін, автобустың төменгі бағасы күніне екі жол жүруге ғана шектеледі, Сантьягоның бірнеше мемлекеттік мектептері Аламида даңғылында (Сантьягоның басты көшесі) демонстрация ұйымдастырды. Бұл демонстрациялар зорлық-зомбылықпен аяқталды. 26 сәуірде полиция қызметкерлері 47 орта мектеп оқушысын тұтқындады. Келесі күндері аймақтық биліктің рұқсатысыз жаңа демонстрациялар өтті. Білім министрлігі кішігірім талаптарға келісе де, студенттер қанағаттанбады. 1 мамыр күні Сантьягоның орта мектеп оқушылары Сантьягоның орталығына жақын орналасқан Альмагро саябағында үлкен демонстрацияға қатысты. Зорлық-зомбылық тағы да жанданып, 1024 оқушы Сантьягода және елдің басқа қалаларында полициямен тұтқындалды. Сондықтан да үкімет бұл зорлық-зомбылықты айыптап отыр. Еш нәрсе зорлық-зомбылықты ақтамайды, зорлық-зомбылық жол емес, үкімет полицияның іс-әрекетін қолдайды. Студенттер ештеңеге қол жеткізбеді Félipe Harboe, Ішкі істер министрінің орынбасары, 2006 жылғы 10 мамыр

Бірінші жалпыұлттық ереуіл

ACES мәліметінше, 2006 жылдың 30 мамырында 250-ден астам мектеп тоқтап қалды. Бұл күн бейбіт демонстрацияларға шақыруларға қарамастан, түрлі зорлық-зомбылық әрекеттерімен сипатталды. Орта мектеп оқушыларының ереуілге шақыруына Чили университеті, Католик университеті және Сантьяго университеті студенттері қосылды. Шабуылға шыққан студенттердің нақты саны 600 000 мен 1 миллионға дейін деп есептелген. Сол күні таңертең президент Бачелет өзінің саяси командасын шақырды Ішкі істер, Қаржы министрлері, генерал-сек. мемлекеттік басқару және Бас хатшы Президент және министр Зилич Ла Монедада арнайы кездесуге қатысты. Зилич түстен кейін Чилидің басты қоғамдық кітапханасы болу символикасы үшін таңдалған бейтарап орын - Ұлттық кітапханада 23 студенттік басшылармен тікелей кездесуге жіберілді. Елдің басқа аймақтарында бірқатар демонстрациялар өтті, олардың көпшілігін полиция тарқатты. Негізгі оқиғалар Майпу, Пуэнте-Альто, Ла Флорида (Сантьягоның барлық ірі орта таптық аудандары) және Сантьягоның өзінде, Лицео де Апликасьон және Чили университетінің бас кеңсесі айналасында болды. Полиция Ұлттық кітапхананың сыртында жиналған халыққа көз жасыңдыратын газды атқандығы үшін көп сынға түсті. Баспасөзде полиция қызметкерлерінің автобустар мен жеке үйлерде студенттерді және көрермендерді тұтқындап, тіпті полиция арнайы күштері басқыншылыққа ұшыраған журналистердің бейнелері көрсетілді. Түн бойы соғыс жүріп, 725 адам тұтқындалып, 26 адам жарақат алды. Полицияның әрекеті жұртшылықтың қатты наразылығын тудырды. Баспасөз және Президент тарапынан ең күшті реакция болды: Біздің үкімет үшін сөз бостандығы мен еңбек ету құқығы өте маңызды, сондықтан біз соңғы оқиғаларға наразылығымызды білдірдік, журналистер мен операторлар, сондай-ақ студенттер де төбелеске түсті, қорлық көрді, айыпты, ақталмайтын зорлық-зомбылық болды. Біз полицияның қауіпсіздігімізді қамтамасыз етуін қалаймыз, бірақ біз өткен күні куә болған оқиғаларды қабылдай алмаймыз. Президент Мишель Бачелет полицияға бастапқыда қолдау көрсеткенмен, аймақтық үкімет пен Ішкі істер министрі Андрес Зальдивар кейіннен оларды қатты сынға алды. Өз өкілеттілігіме сәйкес мен арнайы әскер префектісін жұмыстан босатуды бұйырдым. Бұл менің, осы лауазымға келген кезде айтқандай, ешқандай артықшылықтарға төзбейді деген белгі. Мен заңға сәйкес барлық шараларды қолданамын, бірақ бұл мұндай жағдай емес генералы Алехандро Берналес Темуко мен Вальпараисода бейбіт демонстрациялар өтті, Сантьягоның Италия алаңында тәртіпсіздіктер болды, нәтижесінде 31 мамырда 54 адам қамауға алынды.

Екінші жалпыұлттық ереуіл және қозғалыстың құлдырауы

2006 жылдың 3 маусымында Координациялық Ассамблея Internado Nacional Barros Arana стадионында жаңа жиналыс өткізді. Алайда, Ассамблеяның радикалды және орташа топтары арасындағы ажырым туралы болжамдар пайда бола бастады, бұл Сесар Валенсуэланың бас сөзші лауазымынан кетуін түсіндіреді (ол ауру анасына қарау үшін орнынан кеткенін айтты). Провиденсия мен Сантьягоның кейбір дәстүрлі мектептері Зиличпен қатар сөйлесіп отыр деген хабарлар тарай бастады және Ассамблеяның көшбасшыларының бірі, коммунистік өкілі Мария Хесус Санхуэза экстремистік ұстанымдары үшін орнынан алынды. Алайда ACES кейіннен бұл хабарлардың негізсіз екенін және үкімет қозғалысты құлдырату стратегиясының бір бөлігі екенін мәлімдеді. Сонымен қатар, 5 маусымда басталатын ереуілді жүзден астам топтар қолдады, соның ішінде Патриотикалық Мануэль Родригес фронты (FPMR) студенттік көшбасшылардың қалауына қарсы мектептерде бейбіт демонстрация өткізуге шақырды. FPMR шақыруы үкіметте үлкен реніш тудырды (министр Рикардо Лагос Веберді бұл әрекетті айыптауды жариялауға итермеледі); дегенмен студенттік басшылар FPMR-дің өздері қалағандай демонстрация жасауға құқығы бар екенін, бірақ олар өз әрекеттеріне толық жауапкершілік алуы керектігін білдірді. Дүйсенбі күні шабуылға университеттің студенттері, орта мектеп мұғалімдері, жүк көліктерінің жүргізушілері мен жұмысшылар және басқа да кәсіподақтар қосылды. Таңертеңгі уақытта Италия алаңының маңында рұқсатсыз шеру және Аламеда мен Дель Соль тас жолындағы дөңгелектерді өртеу сияқты бірнеше кішігірім оқиғалардан басқа, салыстырмалы тыныштық болды. Бүкіл ел бойынша наразылық шаралары әртүрлі болды: Пунта-Аренаста наразылық шаралары болмады, Био-Био аймағында 140-тан астам мекеме, Икикиде 58, Кохайкиде 9 және Пасха аралындағы жалғыз мектеп басып алынды. Бейбіт шерулер Озорно, Пуэрто Монт, Ла Серена және Вальпараисо қалаларында өтті, онда 12000-нан астам адам жиналды. Сантьягода, басып алынған мектептердің көпшілігі мәдени сипаттағы наразылық акциясына ұшырады, олардың ең үлкені Instituto Nacional және жақын маңдағы Чили университетінің негізгі кампусында өтті. Дегенмен, түстен кейін тәртіпсіздік пен тонаушылықтар орын ала бастады, бұл Carabineros жұмылдыруға әкелді, олар кейін Instituto Nacional-да жиналған адамдарға жас ағызу газы мен су айдаушыларды қолданды, бұл Студенттік орталықтың президенті Герман Вестхоффтың айтуынша "Carabineros тарапынан провокация болды". Жалпы алғанда, бұл күні 240-тан астам адам тұтқындалды. 6 маусымда студенттер ассамблеясы Ішкі істер министріне хат жазып, Бачелеттің 1 маусымдағы сөйлеген сөзінде мәлімдеген президенттік кеңесші комитет құруды оң қадам деп қарастырғанын, оның құрамына студенттер, мұғалімдер, мектеп әкімшілері, білім беру мамандары және басқа да әлеуметтік мүдделі тұлғалар кіруі керектігін және олардың жартысын студенттер ассамблеясы анықтауы керектігін айтты. Бұл өтінішті үкімет шектен тыс деп санап, оны қабылдамады, себебі президент кімді енгізу керектігін өзі шешеді. 7 маусымда президент 73 адамнан тұратын комитет құрғанын жариялады, оның ішінде алты орын орта мектеп оқушыларына арналған. El Mercurio басылымының хабарлауынша, 7 маусымда Сантьягодағы 50 мектеп пен бүкіл елдегі 175 мектеп ереуілді тоқтатып, сабаққа қайтаруға дайын болды. Ла Терсераның мәліметінше, жұмылдыруды тоқтатқан мектептердің саны 500-ге жуық. 9 маусымда студенттер жиналысы комитеттегі жұмыстарға қатысуға келісіп, ереуілдерді және мектептерді басып алуды тоқтатты.