Кіріспе

Роджер Корманның 1961 жылғы фильмі Роджер Корман режиссерлік жасаған, Винсент Прайс, Барбара Стил, Джон Керр және Луана Андерс ойнаған 1961 жылғы қорқынышты фильм. Ричард Мэтисонның сценариі Эдгар Аллан Поның 1842 жылы шыққан сол атты әңгімесіне негізделген. ХVІ ғасырдағы Испанияда оқиғалар орын алған бұл оқиғада жас ағылшын жігіті әпкесі құпиялы түрде қайтыс болған оқиғаны анықтау үшін қорғансыз қамалға барады. Бірқатар қорқынышты аяндардан кейін, көрініспен жындылар және зорлық-зомбылық өлімдер, жас жігіт фильмнің кульминациялық кезеңінде өзінің ақылдан адасқан күйеуінің азаптау құрылғысына байланады. Фильм American International Pictures шығарған Поэ адаптацияларының танымал сериясындағы екінші фильм болды, біріншісі Корманның Үшкер үйі өткен жылы жарық көрді. "Хаус" секілді фильмде Флойд Кросбидің кең экранды кинематографиясы, көркемдік режиссер Дэниел Халлер жасаған сахналық сценарийлер және Лес Бакстер жазған музыка бар. Пітс фильмінің табысы АИП пен Корманды Поның әңгімелерін тағы алты фильмге бейімдеуді жалғастыруға көндірді, оның бесеуінде Прайс басты рөлді ойнады. Серия 1964 жылы "Лигеяның қабірі" деген кітаппен аяқталды. Фильм сыншысы Тим Лукас және жазушы Эрнесто Гастальди екеуі де фильмнің көптеген кейінгі итальяндық триллерге, Марио Баваның "Жәбір мен дене" (1963) фильмінен бастап Дарио Аржентоның "Құрқық қызыл" (1975) фильміне дейін күшті әсерін атап өтті. Стивен Кинг Питтің шок сериясының бірі 1960 жылдан кейінгі қорқынышты фильмдердегі ең маңызды сәттердің бірі деп сипаттады. Роджер Корманның "Ашердің үйі" 1960 жылы маусымда жарық көрген кезде, оның кассалық табысы AIP-тің Джеймс Х. Николсон мен Сэмюэл З. Аркоффты таң қалдырды. Корман: "Біз фильм жақсы болады деп күттік, бірақ жартылай емес". Ричард Мэтисонның айтуынша, "Бірінші фильм сәтті шыққан кезде, олар По сериясын жасауды әлі де ойламады. Олар тек Поның атымен тағы бір фильм түсіруді қалаған". Алайда Сэмюэл З. Аркофф өзінің және Джеймс Х. Николсонның "Пит" фильмін екінші По фильм ретінде жасау туралы шешім қабылдағанын айтты, өйткені ол әлдеқайда көркем және екінші кезекте Қызыл өлімнің бетпердесі би труппасына қажет болар еді, бұл өте қымбат болар еді. Поның алғашқы фильмдерінде актерлер аз болды, сондықтан біз "Қызыл өлімнің бетпердесін" түсіргенде, оны түсіру арзан болатын Ұлыбританияға бардық".

Ықпал

"Құдық пен маятниктің" сыншыл және танымал табысы AIP-тің Аркофф пен Николсонды Эдгар Аллан Поға негізделген қорқынышты фильмдерді үнемі шығаруға көндірді. Кейінгі фильмдердің барлығы Корманның режиссерлігімен түсірілген: "Елден бұрын жерлеу" (1962), "Террор туралы әңгімелер" (1962), "Қараға" (1963), "Тұзаққа түскен сарай" (1963, шын мәнінде Х. П. Лавкрафттың "Чарльз Декстер Уордтың ісі" повесі негізінде), "Қызыл өлімнің бет-әлпеті" (1964) және "Лигеяның қабірі" (1964). Тим Лукас фильмнің көптеген итальяндық қорқынышты фильмдерге үлкен әсер еткенін дәлелдеді. Лукас: "Бұл Николастың күйзелісінің тұқымын отырғызатын, әсіресе итальяндық қорқыныштың болашақ бағытына әсер ететін, тіпті 1970 (Deep Red) және 1980 (A Blade in the Dark) жылдардағы өндірістерде де көрінетін әсерді алып келеді". Сценарист Эрнесто Гастальди Марио Баваның "Жәбір мен дене" (1963) фильмінің продюсерлері Уго Гера мен Элио Скардамаглиа "Маған "Құдық пен маятниктің" итальянша нұсқасын көрсетті, мен оны жаза бастағанға дейін: "Бізге осындай нәрсе беріңіз" деді. Оның тағы бір фильмі - "Өлімнің ұзын шашы" (1964) Корманның фильміне сүйенді ме деп сұрағанда, Гастальди: "Иә, әрине! "Құдық пен маятник" итальяндық қорқынышты фильмдерге үлкен әсер етті. Барлығы одан қарыз алды". Кейінірек Кинг: "Бұл, менің ойымша, 1960 жылдан кейінгі қорқынышты фильмдердегі ең маңызды сәт болып табылады, бұл көрермендерді қорқытуға және оны жүзеге асыру үшін кез-келген құралдарды қолдануға дайындықты білдіреді" деп жазды.

Теледидарлық нұсқасы

1968 жылы фильмді теледидар эфирі үшін ABC телеарнасына салғанда, желі фильмнің екі сағаттық уақытты толтыруға тым қысқа екенін атап өтті. Олар AIP-тен фильмнің түсірілім мерзімін ұзартуды өтінді. Шамамен бес минут қосымша кадрларды кейіннен Корманның продюсерлік көмекшісі Тамара Асеев түсірді.