Кіріспе
1948 жылы Чарльз Бартон режиссерлік еткен америкалық қорқыныш комедиясы «Эбботт пен Костелло Франкенштейнмен кездеседі». Фильмде граф Дракула (Бела Лугози) доктор Сандра Морнеймен (Ленор Обер) бірлесіп жұмыс істейді, себебі Дракула Франкенштейннің монстрына (Гленн Стрэндж) жаңа өмір беру үшін «қарапайым, икемді» ми қажет етеді. Дракула «идеалды» ми Уилбур Грейге (Лу Костелло) тиесілі екенін біледі, ал Морней оны операциялық үстелге сүйкімдеу арқылы әкеледі, Лоуренс Талботтың (Лон Чейни) ескертулеріне қарамастан. Фильм Эбботт пен Костеллоның тілегіне қарсы әзірленді және түсірілімге кірісті, әсіресе Костеллоға сценарий ұнаған жоқ. Режиссер Бартонның айтуынша, фильмді түсіру қиындықтармен өтті, себебі Эбботт пен Костелло жиі түсірілім алаңында болмады немесе жұмыс істеуден бас тартты. Фильм шыққан кезде ол Universal International компаниясының сол жылғы ең табысты фильмдерінің бірі болды және Эбботт пен Костеллоның басқа қорқыныш фильмдерінің актерлерімен және жаратылыстарымен кездесетін бірнеше фильмге жол ашты. Фильмді сауда қағаздары мен АҚШ-тың Батыс жағалауындағы сыншылар жақсы қарсы алды, бірақ Нью-Йоркте сын теріс болды. 2001 жылы АҚШ Конгресінің кітапханасы бұл фильмді «мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды» деп танып, Ұлттық кино тізіліміне енгізді және кейіннен Америка кино институтының «100 ең күлкілі американдық фильмдер» тізімінде 56-шы орынға қойды.
Abbott and Costello Meet Frankenstein is a 1948 American horror comedy film directed by Charles Barton. The film features Count Dracula (Bela Lugosi) who has become partners with Dr. Sandra Mornay (Lenore Aubert), as Dracula requires a "simple, pliable" brain to reactivate Frankenstein's monster (Glenn Strange). Dracula discovers that the "ideal" brain belongs to Wilbur Grey (Lou Costello) who is wooed by Mornay to the operating table, despite the warnings of Lawrence Talbot (Lon Chaney Jr.). The film was developed and began being made against the wishes of Abbott and Costello, with Costello specifically not liking the script. The film was made under difficulty according to director Barton who found Abbott and Costello often absent or not working on the set. On the film's release, it was one of Universal Internationals' biggest films of the year and led to several follow up films involving Abbott and Costello meeting other horror film actors and creatures. The film was well received by trade papers and West Coast American critics on its release but received poor reviews in New York. In 2001, the United States Library of Congress deemed this film "culturally, historically, or aesthetically significant" and selected it for preservation in the National Film Registry and later placed in at number 56 on the list of the American Film Institute's "100 Funniest American Movies".
Сюжет
Ларри Талбот Флоридадағы теміржол станциясына шұғыл телефон арқылы хабарласады, онда Чик Янг пен Уилбур Грей жүк кеңсесінде жұмыс істейді. Талбот Уилбурды "Макдугалдың қорқынышты үйіне" келетін жүк туралы ескертуге тырысады. Алайда, ол аяқтамай-ақ, ай шығып, Талбот құртқа айналады, бұл Уилбурды шақыруды әзіл деп ойлауға мәжбүр етеді. Осы арада Макдугал қораптарды өзінің балауыз музейіне жеке жеткізуді талап етеді. Чик пен Уилбур қораптарды жұмыс уақытынан кейін жеткізеді. Олар біріншісін ашып, Дракуланың табытын табады. Чик екінші жәшікті алуға бөлмеден шыққанда, Уилбур Дракула туралы аңызды оқиды, және табут кенеттен ашылады, ал Дракула сыртқа шығады. Уилбур қорқып, көмек сұрағанда, сөзін қимай-ақ айта алады. Чик қайтып келгенде, ол бұл әңгімені сенуден бас тартады. Балалар екінші жәшікті ашады да, Чик Макдугалға сәлем береді. Дракула Уилбурды гипноздайды, екінші жәшіктегі Франкенштейннің монстрынан тауып, оны қайта тірілтеді. Екеуі де кетеді, ал Макдугал жәшіктерді бос табады және Уилбур мен Чикті тұтқындатады. Сол түні доктор Сандра Морней Дракула мен Монстрді өзінің арал сарайына шақырады. Сандра Уилбурды Дракуланың монстрдің миын мойынсұнуға бейімдеу жоспарының бір бөлігі ретінде азғырып жіберді. Осы арада Уилбур мен Чикті сақтандыру тергеушісі Джоан Реймонд кепілдікпен құтқарады. Ол Уилбурға деген махаббатын жалғандай етіп, ақпарат алуға үміттеніп отыр. Уилбур Джоанды сол күні кешке маскарадқа шақырады. Талбот Уилбур мен Чикке қарама-қарсы орналасқан пәтерді алып, оларға Дракула мен Монстрді тауып, жоюға көмектесуді сұрайды. Уилбур келіседі, бірақ Чик күмәнмен қарайды. Уилбур, Чик және Джоан Сандраның қасына барып, оны балаға алып кетеді. Уилбур Талботтың телефон қоңырауына жауап береді, ол оларға "Дракула үйінде" екендерін айтады. Уилбур қас-қағым түрде қаланы іздестіруге келіседі және көп ұзамай жертөледегі баспалдаққа тап болады, онда ол монстрлармен бірнеше рет кездеседі. Осы арада Джоан Сандраның үстелінен доктор Франкенштейннің жазбаларын табады, ал Сандра Джоанның әмияннан сақтандыру тергеушісінің куәлігін табады. Доктор Лайос деген атпен Дракула Джоан мен балаларға танысады. Сондай-ақ, қалада жұмыс істеп, балды тамашалайтын нағыз профессор Стивенс, келген арнайы жабдықтардың кейбірін сұрап алады. Уилбур жертөледе болғанын айтқаннан кейін Сандра бас ауырып жатқандай етіп, басқаларға өзісіз-ақ балды тамашалауға шақырады. Сандра Дракулаға жеке түрде, олар тәжірибе жүргізу үшін қауіпсіз емес деп санайтынын мойындайды. Содан кейін Дракула оны вампирге айналдырады. Маскарадтық балда Талбот Лайосты Дракула деп айыптайды, бірақ оны ешкім шын мәнінде қабылдамайды. Джоан тез жоғалады. Сандра Уилбурды орманға шақырып, оны шауып өлтіруге тырысады, бірақ сәтсіз. Джоанды іздеп жүргенде Талбот Қасқыр адамға айналып, Макдугалға шабуыл жасайды. Чиктің костюмі қасқыр болғандықтан, Макдугал Чикті айыптайды, ол қашып кетеді және Вилберді гипноздайтын Дракуланың куәгері болады. Чик де гипнозданғаннан кейін, Драккула мен Сандра Уилберді, Стивенс пен Джоанды қамалға алып кетеді. Келесі күні таңертең Чик пен Талбот баюға жиналып, Уилбур мен Джоанды құтқару үшін жолға шығады. Уилбур тез босатылады, бірақ Дракула оны кері шақыру үшін гипноздық тәсілдерді қолданады. Сандра Уилбурдың миын кесуге дайындалғанда, Талбот пен Чик кіріп кетеді. Чик Сандраны кресломен ұрып салады, ал Талбот Уилбурды босатуға тырысады, бірақ қайтадан Қасқыр адамға айналады. Франкенштейннің Монстры өзінің байлауларынан босайды. Сандра оны басқаруға тырысады, бірақ ол оны терезеден лақтырады. Чик, Уилбур және Монстр арасындағы үйді қуып шыққаннан кейін және Дракула мен Қасқыр адам арасындағы бетпе-бет болғаннан кейін, Дракула жарғаққа айналады, бірақ оларды қасқыр адам өлтіреді. Чик пен Уилбур қайықтармен қашып кетеді; Джоан мен Стивенс мойынтұғын жағады, ал Монстр оның үстінде тұр, ол жалындарда қаза табады. Уилбур Чикті бұрынғы күмәні үшін сөгіп, Чик енді қорқатын ештеңе жоқ деп ескертеді. Көрінбейтін адам оларға қайықтың тұғырынан сөйлейді, олар қайықтан қорқып қашады.
Үй медиасы
Фильмнің Laserdisc форматында шығуына орай, "The Laser Video Disc Companion" кітабының авторы Дуглас Пратт осы дискіні "көп ізделіс тудыратын" деп сипаттады, себебі ол тек бірнеше жүз дана ғана шығарылды (MCA DiscoVision лейблімен 1978 жылы жасалған алғашқы видеодискілердің бірі). Кейін ол Encore Edition нұсқасы ретінде қайта шығарылды. Алғаш рет DVD форматында 2000 жылдың 29 тамызында жарық көрді және бірнеше рет түрлі Abbott and Costello жинақтарының құрамында қайта шығарылды, соның ішінде "The Best of Abbott and Costello Volume Three" (2004 жылдың 3 тамызы), "Abbott and Costello: The Complete Universal Pictures Collection" (2008 жылдың 28 қазаны) және 2015 жылы "Abbott and Costello Meet the Monsters Collection". Фильмнің Blu-ray дебюті мен DVD-нің қайта шығарылуы 2012 жылдың 4 қыркүйегінде Universal компаниясының 100 жылдық мерекелік сериясы аясында өтті. Ол сондай-ақ "Франкенштейн: Толық мұра жинағы" (2014) жинағына, Universal студиясының тағы жеті Франкенштейн фильмімен бірге енді. Бұл фильмде өздеріне арналған жинақтары бар кейіпкерлер мен тұлғалар бейнеленгендіктен, ол "Франкенштейн", "Дракула", "Қасқыр адам" және "Эбботт пен Костеллоның ең жақсы туындылары" мұралық жинақтарының бір бөлігі болып табылады.
Қабылдау
Қазіргі сын-пикирлерге сәйкес, сауда басылымдары фильмді жоғары бағалады. The Hollywood Reporter журналында фильм "құмарлық пен қызығушылықты қоздыратын шоу" деп сипатталды, сондай-ақ "Роберт Артурдың қойылымы шоумендіктің барлық қырларын көрсетеді, ал Чарльз Т. Бартонның режиссерлігі оқиғаны қарқынды және жанды етуде" деп атап өтілді. Variety журналы да осы пікірге қосылып, Артур мен Бартонның "Абботт пен Костелло үшін жасаған ең жақсы туындыларының бірі" деп мәлімдеді. Los Angeles Times газетінің сыншысы Филип К. Шойер фильмді "табысқа жеткен шеберлікпен жасалған" деп мақтады. Оның комедиялық өнертабысы көбінесе сәттілікке ие, бірақ ол ешқашан оның қарсыластары болып табылатын үш белгілі бір жаратылыстың дәстүрін бұзбайды. Film Daily, Daily Variety, Harrison's Reports және Motion Picture Daily сияқты басқа да индустриялық басылымдардан да оң пікірлер түсті. Алайда, фильм Нью-Йорктегі Lowe's Criterion театрында көрсетілген кезде Манхэттен сыншыларынан көбінесе жағымсыз пікірлер алды. The New York Times газетінің Bosley Crowther жазған рецензиясында фильмнің идеясы қызықты болғанымен, фильмді "конвейерлік комедия" деп сипаттады. The New York Sun газетіндегі рецензияда оқиға "тамаша идея" болғанымен, оның сатиралық сипатқа ие емес, тек пирогтармен әуелетіп күлдіруге қабілетті актерлерге арналғаны өкінішті екені айтылды. New York World Telegram газетінің рецензиясында көрермендердің Эбботт пен Костеллоның комедиясына дайын болмаса, фильм "азапты тәжірибе" болуы мүмкін екені ескертілді. Нью-Йорктегі фильмге жағымсыз жауап The Hollywood Reporter журналында Нью-Йорк сыншыларын "Бродвейдің ызыңдаушылары" деп атауға себеп болды. Нью-Йорктегі бір жағымды пікір New York Star газетінен келді, онда "біздің сүйікті монстрларды қайтадан көру жүректі жылытады, әрқайсысы жеке ерекшеліктерін бір уақытта көрсетеді. Бұл сыныптық кездесуге ұқсайды. Олар енді сәл қартайған және шаршаған сияқты. Дракула енді табынынан шыққанда артриттен қырқырап тұр, бірақ оның тісі бұрынғыдай өткір емес" деп жазылған. Карлос Кларенс "Франкенштейн үйі" (1944) және "Дракула үйі" сияқты монстрлар туралы фильмдерді "қорқынышты фильмдердің суреттелген тарихы" (1967) кітабында талқылап, "осы фильмдердің жалғыз тартымдылығы оларды құрайтын талантты актерлерде" деп жазды. Бірақ Эбботт пен Костеллоның "Франкенштейнмен кездесуі" шыққан кезде фильмнің "көңілсіз пародиасы қасақана пародиаға айналды" және осы кезде "Universal өлі атты айдап жүргендей болды". Кейіннен Empire журналына жазған рецензиясында Ким Ньюман бұл фильмді Эбботт пен Костеллоның жақсы туындыларының бірі деп санамады, олардың "көбінесе шағымданумен және соққылармен айналысатынын" айтты. Chicago Reader газетінің сыншысы Дейв Кехр осыған ұқсас пікір білдірді, Эбботт пен Костеллоның "Universal оларға тапсырған балаларға арналған комедияны ешқашан түсінбегенін" және фильм "олардың көрермендерге ұнайтын соңғы фильмдерінің бірі болғанымен, ең жақсыларынан алыс екенін" атап өтті. 2010 жылы Universal компаниясында Эбботт пен Костеллоның туындыларын қарап шыққан Nick Pinkerton Sight & Sound журналында дуэттің жұмысын "барлығы немесе ештеңе жоқ, сіз қабылдайсыз немесе тастап кетесіз" деп түйіндеді, сондай-ақ олардың жалпы қабылдануын сипаттап, оларды "Лаурэл мен Хардиден төмен, ал Ritz ағайындарынан жоғары тұрған" деп бағалады.
Мұра
Фильмнің табысынан кейін Universal International Эббот пен Костеллоны осы фильмке ұқсас жағдайларда түсірді. Біріншісі – «Эббот пен Костелло қылкөр Борис Карлоффпен кездеседі» (1949). Одан кейін «Эббот пен Костелло көрінбейтін адаммен кездеседі» (1951), «Эббот пен Костелло доктор Джекилл мен мистер Хайдпен кездеседі» (1953) және Universal үшін түсірген соңғы фильмі – «Эббот пен Костелло мумиямен кездеседі» (1955) сияқты басқа фильмдер де жарық көрді. Дуэт Бартон режиссерлік еткен және United Artists үшін түсірілген «Dance with Me, Henry» фильміне ғана қатысты. Лон Чейни кішкентай фильм туралы жағымсыз пікір білдірді, кейіннен ол «ойлау мен сезімталдық болғанда қорқынышты фильмдерді ұнататынын, ал кейін олар комедияға айналып кеткенін» айтты. Эббот пен Костелло қорқынышты фильмдерді бұзды: олар монстрларды күлкіге айналдырды. Ким Ньюман «Эббот пен Костелло Франкенштейнмен кездеседі» фильмінің «Франкенштейн үйі» мен «Дракула үйі» фильмінен өзгеше, бірнеше монстр бар фильмдерде Дракула олардың жетекшісі болатынын көрсететін үрдіс құрғанын мәлімдеді. Бұл сюжеттік элемент кейінірек «Жаратылыстар отряды» (1987), «Криптер» (1997), «Ван Хельсинг» (2004), «Трансильвания қонақ үйі» (2012) және «Жаратылыстар отбасы» (2017) фильмдерінде қайталанды. 2001 жылы АҚШ Конгресінің кітапханасы бұл фильмді «мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды» деп танып, Ұлттық кино тізіліміне енгізді. Фильм Америка кино институтының «100 ең күлкілі американдық фильмдер» тізімінде 56-шы орында тұр.
Kim Newman declared that Abbott and Costello Meet Frankenstein, unlike that of House of Frankenstein and House of Dracula, set a precedent that in films where there are multiple monsters, Dracula will be their leader. This plot element would be replicated in later films such as The Monster Squad (1987), The Creeps (1997), Van Helsing (2004), Hotel Transylvania (2012) and Monster Family (2017). In 2001, the United States Library of Congress deemed this film "culturally, historically, or aesthetically significant" and selected it for preservation in the National Film Registry, The film is number 56 on the list of the American Film Institute's "100 Funniest American Movies".