Кіріспе

Ресурс экономикасындағы теория Бакастоп ресурстар теориясы, көп пайдаланылатын шектеулі ресурс қымбатқа түсіп, салыстырғанда баламалы ресурстар арзанға түседі, сондықтан баламаларды экономикалық тұрғыдан тиімді таңдау жасайды. Ұзақ мерзімді перспективада теория технологиялық прогресс резервтік ресурстарды негізінен шексіз болуға мүмкіндік береді деген сенімді білдіреді (осыған қоса, Cornucopian қараңыз) және бұл қажеттілік жаңа технологияларды әзірлеуді тиімді етеді. Бұл идеяны экономист Роберт Солоу қолдайды, ол АҚШ-тың экономикалық өсуінің бестен төртеуі технологиялық дамуға (басқа бестен бірі еңбек пен капиталдың кеңеюіне) байланысты болуы мүмкін деп мәлімдеді.

Мұнай шыңының әсері

Мұнай шыңы Хабберт шыңы теориясынан алынған, ол кез келген шекті ресурстың өндірісі уақыт өте келе ресурстың өндірісінің шыңынан бұрын және кейін шамамен кері қисық болады деп болжайды (шаңғыр формасындағы қисықты жасайды). Хабберт теориясы ресурстың өндіріс шыңына жеткенін болжау үшін, ресурстарды зерттеу және өндіріс үрдістерін зерттеу арқылы қолданылады. Мұнай шыңының жақтаушылары көбінесе 2005 жылы әлемдік шыңға жеткен шикі мұнай өндірісін ғана көрсетеді. Қорғау ресурс теориясы қажеттілік болған кезде баламалар әзірленеді деп санайды.

Тарихи мысалдар

Куба, Кеңес Одағының ыдырауынан кейінгі ерекше кезең кезінде, Совет Одағынан шикі мұнайдың жоғалған импортын өтеу үшін қант құмырынан этанол өндіруді арттырды. Канада АҚШ-тың мұнай импортының ең ірі бір көзі болып табылады. 1979 жылы энергетикалық дағдарыстан кейін мұнай бағасы көтерілген кезде Канада битум деп те аталатын битум құмынан алынған мұнайды едәуір өндіруді бастады. АҚШ Энергетика министрлігінің Энергиялық ақпарат басқармасы (EIA) Канаданың тарихи қыш құмы өндірісі 1980 жылдан 2004 жылға дейін өсті деп мәлімдейді. EIA-ның 2007 жылғы Халықаралық Энергиялық Болжамдарында 2015 жылы және 2030 жылы газ құмы өндірісі Оңтүстік Африка апартеидке қарсы ембаргоға жауап ретінде импортталған шикі мұнайдан көмір сұйыту жүйесіне ауысып, Fischer Tropsch синтезін қолдана отырып, көмір мен табиғи газдан бензин мен дизельді тиімді өндірді. EIA-ның бағалауы бойынша, 2015 жылы және 2030 жылы көмірден сұйықтыққа дейін өндіріс өседі.

Сын

Экологиялық экономистер мен жаһандалған капитализмді сынға алушылар бұл теорияға бірнеше себеппен қарсылық білдіреді. Экологтар технологияның рөлі туралы Солоудың тұжырымдамасымен келіспейді, өйткені ол технологияға жатқызылатын өсімнің көп бөлігі үшін жауапты болуы мүмкін табиғи ресурстарды пайдаланудың өсуін ескермейді. Антиглобалистер де осыған ұқсас пікір айтады, бірақ қоршаған ортаға емес, үшінші әлемде өмір сүретін қоғамдарды пайдалану мәселесіне баса назар аударады. Теория сондай-ақ осы ресурстардың кейбір қажетті қасиеттерін және қажетті инфрақұрылымды дамытуды ескермейді. Сутектен жүретін машинаны жасау мүмкін, бірақ сутектен тұратын инфрақұрылымды кең ауқымды салу әлдеқайда күрделі мәселе, әсіресе негізгі ресурс таусылып бара жатқан жағдайда.