Кіріспе

Майкл Барретт (184126 мамыр 1868) - ирланд белсенді. Ол фениандардың мүшесі болды. Барретт - Англияда 1867 жылдың желтоқсан айында Клеркенвелл жарылысында қатысқандығы үшін, жұрт алдында асылған соңғы адам. Бұл бомбалаудан 12 адам қаза тауып, тағы да көп адам ауыр жарақат алды. Барретт Ирландия республикасы ісіне симпатизаторлар жинаған кең ауқымды іс-шарада бірнеше басқа адамдармен бірге тұтқындалды және жалғыз кінәлі деп табылды.

Өмірбаян

Барретт Ферманнах округінің Эдерни ауданындағы Драмнагрешиал қаласында дүниеге келген. 27 жасында ол фениандарға қосылды, 1860 жылдары бұл саяси қозғалыс Ирландияның республикалық саясатына үстемдік етті және католик шіркеуіне, жұмсақ тәсілдерді жақтаған орта тап ұлтшылдарына және ирландтық унионисттерге қарсы болды. Оның қатарына Ирландия мен Ұлыбританияда он мыңдаған ирландтар қабылданды.

Клеркенвелл жарылысы

Клеркенвелл бомбалауы - фениандардың Ұлыбританиядағы ең қорқынышты әрекеті. Бұл ұзақ уақыт бойы созылып, Британиядағы ирландтарға қарсы күштеудің отын ашты. Бомбалауға әкелген оқиғалар 1867 жылдың қарашасында Манчестердегі бірнеше ай бұрын "түрмеден қашып шығуды" жоспарлаған жоғары тұрған фениандық қару агенті Рикард О'Салливан Берктің тұтқындалуымен басталды. О'Салливан Берк кейіннен Клеркенвеллдегі Миддлсекс қамауда ұстау үйіне қамалды. 13 желтоқсанда түрме қабырғасына тесік қазып, оны құтқару әрекеті жасалды. Жарылыс өте қате бағаланды; ол қабырғаның үлкен бөлігін ғана емес, сонымен қатар Корпорация Лейндегі (қазіргі Корпорация Роу) қарама-қарсы бірнеше тұрғын үйлерді қиратып, 12 адамды өлтіріп, 120-ға жуығын жарақаттады. Бомбалау британдық жұмысшы таптың пікіріне жағымсыз әсер етті. Карл Маркс сол кезде Лондонда өмір сүріп, былай деп байқаған: Лондонның Ирландияға үлкен жанашырлық танытқан көпшілігін айдалаға айналдырып, реакциялық үкімет қолына береді. Лондондық пролетарийлердің фениандық елшілердің құрметіне өздерін жарылтуға жол берері күтілмейді. Радикал Чарльз Брэдлау өзінің "The National Reformer" газетінде бұл оқиғаны "барлық жанашырлықты жоюға және барлық таптардың қарсылығын туғызуға бағытталған" әрекет деп айыптады. Жарылыс орын алудың алдындағы күні премьер-министр Бенджамин Дизраэли Лондондағы барлық саяси демонстрацияларға тыйым салды. Ол тыйым салуға қарсылық білдірілуі мүмкін деп қорықты, бірақ жарылыс қоғамдық пікірді өзіне жақтап айналдырды.

Атқару

Көптеген адамдар, соның ішінде бірқатар радикалды депутаттар кешірімділік сұраған. Ферманаг қаласында Барреттің қарт анасы жергілікті консервативті депутаттың, капитан Арчдейлдің, оны қабылдамаған, қажырлы оранжемецтің өтінішімен бірнеше шақырым жол жүрді. Барретт 1868 жылы 26 мамырда Ньюгейт түрмесінің қабырғасының сыртында екі мың адам алдында өлім жазасына кесілді. Ажал жазалаушы Уильям Калкрафт болды. Майкл Барретттің сүйегі Лондон қаласындағы зиратқа ауыстырылғанға дейін Ньюгейт түрмесінің қабырғаларындағы әк қақпақ қабырғасында 35 жыл бойы жатыр. 1903 жылы түрме қиратылған кезде оның сүйегі қазіргі демалыс орнына жеткізілді. Бүгінде қабір фенийлердің зыярат орны болып табылады және кішкентай тақтамен белгіленеді.

Жарылыстан кейінгі жағдай

Жарылыстан кейін премьер-министр Бенджамин Дизраэли Ұлыбританияда Хабеас Корпус Актінің тоқтатылуын ұсынды, бұл Ирландияда болған жағдай сияқты. Қауіпсіздік шаралары тез арада күшейтілді. Полицияға көмек көрсету үшін мыңдаған арнайы констебльдер тіркелді және Фениандық қауіп-қатерге қарсы тұру үшін Шотландияның ауласында арнайы құпия қызмет бөлімі құрылды. Бірнеше адам тұтқындалып, сотқа тартылса да, өлім жазасына кесілген жалғыз адам Майкл Барретт болды. Жарылыстан кейін бірнеше күн өткен соң либералды партияның жетекшісі Уильям Эварт Гладстон, ол кезде оппозицияда болған, ирландтық ұлтшылдардың наразылықтары туралы алаңдаушылығын білдірді және оларды жою британдықтардың міндеті екенін айтты. Кейіннен ол Клеркенвеллдегі фениандық әрекеттер оның ойларын үй басқаруға бұрғанын айтты. Сол жылы Глэдстон Хаварденде Виктория патшайымның оны үкімет құруға шақырғанын білгенде, ол "міндетім - Ирландияны тыныштыққа келтіру" деп атақты.