Кіріспе

Эдо дәуірінде оңтүстік-батыс Жапониядағы әкімшілік бөлініс (1600-1871) Чошу домені (長州藩), Хаги домені (藩) деп те аталады, 1600-1871 жылдардағы Эдо дәуірінде Жапонияның Токугава шогунатының домені (хан) болды. Чошю доменінің негізі Нагато провинциясындағы Хаги қасабасында, Хонсю аралының Чугоку аймағында орналасқан қазіргі Хаги қаласында орналасқан. Чошю доменін Моридің тозама даймиосы өз өмір сүруіне дейін басқарды, оның тармақтары көршілес Чёфу мен Киёсу домендерін де басқарды және 369 000 кокудың ең жоғары бағасы бар Кокудака жүйесі бойынша бағаланды. Чошю домені Токугаваға қарсы ең көрнекті домен болды және Мейдзи қалпына келтіру кезінде бәсекелес Сацума доменімен Сачо альянсын құрды, Жапония империясы мен Мейдзи олигархиясын құруда маңызды рөл атқарды. Чошю домені 1871 жылы Мэйдзи үкіметі хан жүйесін жойған кезде таратылды және оның аумағы Ямагучи префектурасына қосылды.

Тарих

Чошу билеушілері Сенгокуның ұлы майданбасы Мори Мотонаридің ұрпақтары болды. Мотонари өзінің билігін Жапонияның барлық Чугоку аймағына дейін кеңейтіп, 1,200,000 кукуға тең аумақты иеленді. Ол қайтыс болғаннан кейін оның немересі және мұрагері Мори Терумото даймио болды және Тоётоми Хидэёсимен одақтасу стратегиясын жүзеге асырды. Бұл кейін үлкен қателік болып шықты. Хидэёшидің өлімінен кейін, дамио Токугава Иэясу Тойотоми билігіне қарсы шығып, Хидеёшидің сенімді кеңесшісі Ишида Мицунаримен Секигахара шайқасында шайқасты. Мори Терумото Тойотомидің ең күшті одақтасы болды және Тойотомидің адал адамдарының кеңесі оны Тойотоми күшінің титулярлық басшысы етіп сайлады. Алайда, Тойотоми күштері Мори Терумотоға байланысты бірнеше факторларға байланысты шайқаста жеңілді: Оның туысы Киккава Хирои Токугава Иэясумен жасырын келісім жасады, нәтижесінде шайқаста 15 000 Мори сарбазы әрекетсіз қалды. Оның асырап алған туысы Кобаякава Хидеаки және оның 15 600 сарбазы Ишидаға опасыздық жасап, Токугава жағына қосылды. Токугава Иэясудың уәдесін орындағаннан кейін, Терумото Осаканың қорқынышты қамалынан күресусіз бас тартты. Мори кланы белсенділіксіз болғанына қарамастан, Акидегі ата-бабаларының үйінен Нагато провинциясына (шу деп те аталады) шығарылды және оның иелігі 1,200,000-дан 369,000-ға дейін қысқарды. Мұны Мори кланына үлкен сатқындық деп қарастырды, ал Чошу кейіннен Токугаваға қарсы іс-әрекеттердің ошағына айналды. Бұл дәстүрдің бастауы тайпаның Жаңа жыл кездесуі дәстүрінде көрінеді. Жыл сайын жиналыста ақсақалдар мен әкімшілер даймиодан шогунды құлату уақыты келді ме деп сұрайды, оған даймио: "Бірақ әлі емес, шогун әлі де күшті". Бұл арман 260 жылдан кейін, Сацума домені мен оған жанашыр болған сарай әміршілерімен бірігіп, Токугава шогунатын құлату үшін жүзеге асты. 1865 жылы домен Сацума доменінің атынан Нагасакиде құрылған Джардин Мэтисонның агенттіктері Гловер мен Ко компаниясынан соғыс кемесі Юнионды (ja) сатып алды. Олар Бошин соғысы кезінде Оуэцу Реппан Домей, Айзу және Эзо Республикасы кіретін бұрынғы сёгун әскерлеріне қарсы күресті басқарды. 1867-1869 жылдар аралығындағы домендердің әскери күштері Жапон императорлық армиясының негізін қалады. Осы одақтың арқасында Чошу мен Сацума тумалары Мейдзи және тіпті Тайшо дәуірлеріне дейін саяси және әлеуметтік беделге ие болды.

Экономика

Бастапқыда 1,2 миллионнан 369 000 кокуға дейін қысқарту әскери күтіп ұстау мен инфрақұрылымдарды күтіп ұстау жағынан үлкен тапшылыққа әкелді, соған қарамастан, домен шогунаттың бақылауындағы домендерден тыс Жапониядағы жетінші орында қалды. Доменнің қаржысын қарыздан шығару үшін, ұстанушыларға қатаң саясат қолданылды: Барлық ұстанушылардың феодалары күрт қысқартылды. Кейбір жермен төленген қызметшілерге күрішпен төлей бастады. Кейбір қызметкерлері жұмыстан босатылып, ауыл шаруашылығымен айналысуға шақырылды. Бұрын жоғары салықтардың салдарынан шаруалар таулы аймақтарда жеке азық-түлік көзі ретінде жасырын шаруашылықтар құрып отырды. Жерді зерттеу жұмыстары жүргізіліп, көптеген жасырын шаруашылықтар ашылып, оларға салық салынды. Сонымен қатар, саудаға қатысты қатаң саясат басталды. Сонымен қатар, "төрт ақ" пайда әкелетін сауда-саттықты: қағаз, күріш, тұз және балауызды басқаруға арналған заңдар қабылданды. Пайданың бір бөлігі және осы саудадан түскен салықтың көп бөлігі доменнің қазынасына түсті. Бұл саясат доменнің қаржысын күшейтіп, даймиоға өз аумағын тиімдірек басқаруға мүмкіндік берді. Алайда, бұл саясат шаруаларды да, жер аударылған самурайларды да ашуландырып, жиі көтерілістерге әкелді.

Саясат

Доменнің астанасы Хакхи қаласындағы қамал болды, ол Чошюның Хакхи хан (藩) деген баламалы атауының көзі болды. Едо дәуірі бойы бұл аймақ Мори отбасының билігі астында болды. Шогунат жиі иеліктерін тәркілегендіктен, мұрагерлерді шығара алмаған даймиолары Мори даймиосы төрт бағынысты ханды құрды: Ивакуни хан: 60,000 коку, Киккава Хирои ұрпақтары басқарады. Чофу хан: Мори Хидемотоның ұрпақтары басқаратын 50,000 коку. Токуяма хан: Мори Наритаканың ұрпақтары басқаратын 40,000 коку. Киёсуэ хан: Мори Мототомоның ұрпақтары басқаратын 10,000 коку. Эдо дәуірінде 1707 жылы негізгі тармақ жойылып, содан кейін мұрагерлер Чёфу тармағынан қабылданады, ол да 1751 жылы жойылып кетті. Содан соң отбасы Киёсуе филиалы арқылы жол жүрді. Мори даймио, бүкіл Жапониядағы көптеген әріптестері сияқты, өз иелігін басқаруда каро немесе иелік ақсақалдары тобы көмектесті. Чошуда кароның екі түрі болды: тұқым қуалайтын каро (оның отбасылары атақ-дәрежелерін мәңгілікке сақтады) және "өмір бойы каро", оның атағы жеке адамға берілді, бірақ оны ұлы мұра ете алмады. Мұралық каро Мори отбасының кішігірім тармақтарының мүшелері немесе Шисидо және Фукухара сияқты туысқан отбасылардың мүшелері немесе Мори Мотонаридің ең сенімді генералдары мен кеңесшілерінің ұрпақтары болды. Өмір бойына қарау - экономикада немесе саясатта үлкен талантты танытқан және даймиомен қарау дәрежесіне көтерілген орта немесе төменгі самурайлар. Осындайлардың бірі - ұлы реформатор Мурата Сейфу.