Кіріспе

Proteaceae өсімдігі Батыс Австралия Banksia petiolaris - Proteaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктердің Батыстық Австралияда өсетін сирек түрі, ол Оңтүстік жағалау аймақтарында құмды топырақтарда кездеседі. Оны алғаш рет 1864 жылы Виктория штатының ботаник Фердинанд фон Мюллер сипаттады, ал ешқандай тұқым түрі танылмаған. B. petiolaris - бұл бірнеше жақын туысқан түрлердің бірі, олардың барлығы көлденең сабақтары мен қалың, былғары тәрізді тік жапырақтары бар, жайқалып өсетін бұталар. Бұл өсімдіктің гүлдері 13 жылға дейін өмір сүре алады. Көктемде гүлденуші деп аталатын сары түсті цилиндрлі гүлдер жоғары көтеріледі. Бұталар қартайған сайын сұр түске айналып, әрқайсысында 20 - ға жуық сүрек тұқымшалары пайда болады. Бал арасы, құйрық құйрығы, тіпті құмырсқалар сияқты жәндіктер гүлдерді тозаңдатады. B. petiolaris лигнотуберлі емес, яғни ол орман өрті болғаннан кейін тұқым арқылы қалпына келеді. B. petiolaris күн сәулесі мол жерлерде құмды топыраққа тез бейімделеді. Ол тас қазбаларға және жер астына арналған.

Сипаттама

Banksia petiolaris - бұл диаметрі 1,5 м дейін жететін, қалың сабақтары жерге көлденең өсіп, жұқа түкпен қапталған, жайқалып өсетін бұта. Жаңа өскен жері қалың түсті, ал жапырағы қызғылт сары түске боялған. Үлкен, тері тәрізді, тік жапырақтары тік тұрып, биікке дейін өседі. Жоғарғы бет солтүстікке қарай бұрылады және тік жағынан шамамен 15 градусқа ауысады. Жапырақтың қақпақтары ұзындығы мен еніне жетеді. Олар көк түсті, шеттері тісті, асты ақ түсті. Өлі жапырақтар өсімдікте қалады. Гүлдеу көктемнің соңында болады. Цилиндр тәрізді гүл шоғыры жалпы түсі сары және биік. Гүлдің тікенектері қартайған сайын сұр түсті болады, ал ескі гүлдер сақталады. Әр тікенекте 20 - ға жуық сүрек тұқымшалары пайда болады. Олар ұзындықта да, енінде де өлшемі бар эллипстік пішінді, ақшыл сұр түкті жүнмен қапталған. Ұзын, біршама жалпақ, жұмыртқа тәрізді тұқым. Ол ұзындығы мен ені үшбұрышты тұқым денесі (эмбрионикалық өсімдік бар) және қағаз тәрізді қанатынан тұрады. Сыртқы бет деп аталатын бір жағы терең шұңқырлы, ал екіншісі қоңыр және тегіс. Тұқымдар тұқымдық дене сопақшада тұқымға іргелес орналасқан тереңдікпен тұқымдарға ұқсас пішінді, қалың қоңыр түсті тұқымдық сепаратормен бөлінеді. Көшектерден шығатын алғашқы жапырақ жұбы котиледон деп аталады, олар кене тәрізді (кене тәрізді) және ұзындығы мен енін өлшейді. Олар көк түсті, ал желкенікі сияқты әлсіз. Жапырақтың түбіндегі аурикула ұзын және тік. Котиледоннан кейін пайда болатын алғашқы жапырақ жұбы ұзын және овал пішіндес, әр жағында 23 жапырақшасы немесе тістері бар. Келесі топ 710 тістері бар ұзын. оның латынша аталуы "белектері бар", бұл түрдің ұзын белектеріне қатысты. Типтік үлгі 1861 жылы Г. Максвеллдің Ле-Гранд және Арид мысықтары арасында жиналған болуы мүмкін және Мельбурнда сақталған. басқа бөлімдердің біріне оңай сәйкес келмейтін түрлер тобы. 1981 жылы австралиялық ботаник Алекс Джордж өзінің монографиясында B. petiolaris-ті B. subgenus Banksia-ға орналастырды, өйткені оның гүлшоғыры Banksia гүлінің типтік тік пішіні, B. секциясында Banksia-да оның түзу стиліне байланысты және Banksia сериясы Prostratae, оның prostrate әдетіне байланысты, тағы бес басқа жақын туысқан түрлермен бірге. Джордж оны Б. блекнифолиямен тығыз байланысты деп санайды. 1996 жылы ботаниктер Кевин Тиле мен Паулин Ладигес морфологиялық сипаттамалардың кладистік талдауымен негізделген орналасуды жариялады. Олардың орналасуы B. petiolaris-ті B. subg. Банксиялар мен Простраталар сериясы. Олар оны басқа бас иілген банкияларға базаль (ең ертедегі ұрпақ) деп тапты. Тиле мен Лэдигестің аранжировкасындағы кладистикаға баса назар аударған Джордж өзінің 1981 жылғы аранжировкасының аздап өзгертілген нұсқасын 1999 жылы Банксияны Австралия флорасы сериясы үшін монографиялар сериясында жариялады. B. petiolaris-тің Джорджтың 1999 жылғы орналасуын келесідей қорытындылауға болады: 2007 жылдың басында Маст пен Тиле Banksiinae-ді қайта орналастыруды бастады, бірнеше жаңа атауларды жариялады, соның ішінде банксияның қосалқы тұқымдасы Spathulatae қосқынды котиледонды банксия түрлеріне арналған; осылайша олар автономды B. subgenus Banksia-ды қайта анықтады. Олар әлі толық ретке келтірілмеген, бірақ егер олардың номенклатуралық өзгерістерін уақытша ретке келтірсе, онда B. petiolaris Банксия субгеніне жатқызылады. 2013 жылы эволюциялық ғалымдар Марселл Кардильо мен Рене Пратт жасаған кладистикалық зерттеуде оның ең жақын туысы B. brevidentata екенін анықтады.

Экология

Австралияның оңтүстік-батысындағы көптеген өсімдіктер сияқты, Banksia petiolaris орман өрттері жиі болатын ортаға бейімделген. Банксияның көпшілігі отқа жауап беруіне байланысты екі кең топтың біріне орналастырылуы мүмкін: қайта тұқым шашушылар оттан өлтіріледі, бірақ от сонымен қатар олардың шатыр тұқымдық банкін босатуды тудырады, осылайша келесі ұрпақтың жұмысқа алынуын ынталандырады; қайта өсетіндер оттан аман қалады, лигнотуберден қайта өседі немесе сирек кездеседі, қалың қабықпен қорғалған эпикормдық бүршіктер. B. petiolaris және туысқан B. blechnifolia бұрынғы санатта "жаңбырдан қаза тапқан және тұқым арқылы қалпына келтірілген тез өсетін өсімдіктер" болып табылады, ал басқа prostrate түрлері баяу өсетін өсімдіктер болып табылады. Оның батыс бөлігіндегі көптеген популяциялары жолдың шеттерінде кездеседі, бұл оларды жолдарды қайта өңдеуге немесе кеңейтуге бейім етеді. Banksia petiolaris гүлді өсімдіктердің арасында ең ұзақ өмір сүретін жапырақтары бар. 1992 жылы жарияланған зерттеуде бір жапырақтың өмір сүру ұзақтығы 13 жылға дейін жеткен, ал 10 жастағы жапырақтар фотосинтез қабілетін жас жапырақтарға қарағанда жақсы сақтаған. Авторлар жапырақтардың ұзақ өмір сүруі қоректік заттар аз топырақта өсетін өсімдіктер үшін тиімді деп қорытындылады, өйткені жапырақтардың жоғалуында құнды қоректік заттардың жоғалуы барынша азайтылады (жапырақтар өсімдіктің қоректік заттарының көп бөлігін сақтайды). Ол сілтілі топыраққа төзімді, бір өсірілген үлгіде pH 9,5 деңгейіне төзімділік тіркелген. Тұқымдарды өңдеу қажет емес, олар 18 - 49 күн ішінде өсіп шығады.