Прунелла Скейлз: Британдық актрисаның өмірбаяны

Кіріспе

Британдық актриса (1932 жылы туған)

Прунелла Маргарет Румни Вест Скейлс (қызметтегі аты Иллингворт; 22 маусым 1932 жылы туған) – зейнеткерлікке шыққан ағылшын актрисасы. Ол BBC комедиялық сериалы «Фолти Тауэрс»-та Базил Фолтидің (Джон Клиз) талапкер әйелі Сибил Фолти рөлін сомдады, Алан Беннеттің «Атрибуция мәселесі» (Screen One, BBC 1991) фильмінде ІІ Елизавета патшайымын бейнеледі (осы рөлі үшін ол Британ академиясының телеарнасы жүлдесіне ұсынылды) және «Ұлы канал саяхаттары» (2014–2021) деректік фильмінің сериясында күйеуі, әрі актер Тимоти Вестпен бірге тар қайықтармен саяхат жасады.

Ерте өмір

Скейлс Суррейдегі Саттон-Абинджерде актриса Кэтрин (қыз есімі Скейлс) мен мақта сатушы Джон Ричардсон Иллингворттың қызы ретінде дүниеге келді. Скейлстің кіші інісі Тімоти "Тиммо" Иллингворт (1934–2017) болды. 1939 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Скейлстің ата-анасы балаларымен бірге Девондағы Бидфордқа жақын Бакс Миллзге көшіп кетті. 1942 жылы Скейлс Мойра Хаус мектебіне стипендия алды, ол Истборннан Ланкаширдегі Виндермир көліндегі қонақ үйге эвакуацияланған болатын; анасы мен інісі де онымен бірге болды. Мойра Хаус Истборнға қайтқаннан кейін Скейлс оқуын жалғастырды. 1949 жылы ол The Old Vic School екі жылдық курсына стипендия ұсынылды; Мойра Хаус мектебі оның Оксбриджге түсуін қалаған.

Алғашқы еңбектері мен мансабының үзілуі

Скейлс өзінің мансабын 1951 жылы Бристольдегі «Олд Вик» театрында сахна менеджерінің көмекшісі ретінде бастады. Бірақ ол «Мен әрқашан актриса болғым келді» деп мәлімдеді. Мансабы бойы ол көбінесе комедиялық рөлдерде ойнады. Оның алғашқы жұмыстарының ішінде (қазір жоғалған деп саналады) «Гордость и предубеждение» (1952) туындысының Ұлыбританиядағы екінші бейімделуі, «Лаксдейл Холл» (1953), «Хобсонның таңдауы» (1954), «Бродвейдегі жалғаушы» (1955), «Жоғарыдағы бөлме» (1959) және «Торредорлар вальсі» (1962) кіреді. Оның мансабындағы өрбуі 1960 жылдардың басында Ричард Брайерспен бірге түскен «Неке желілері» ситкомымен келді. Ол өзінің ең танымал рөлін – Сибил Фоултиді «Фоулти Тауэрс» ситкомында 1975 және 1979 жылдары екі маусым бойы ойнады. Бұған қоса, ол BBC Radio 4 ситкомдарында және «Генриден кейін», «Розалардың иісі», «Хаттардағы ханымдар» сияқты комедиялық сериалдарда ойнады; теледидарда ол Лондонның демалыс теледидары/Channel 4 арнасындағы «Мапп пен Лусия» сериалында түсті, ол Э.Ф. Бенсонның романдары негізінде түсірілген. Ол Алан Беннеттің «Атрибуция мәселесі» пьесасында Елизавета II рөлін ойнады. 1973 жылы Скейлс Ронни Баркермен бірге «One Man's Meat» фильміне түсті, ол Баркердің «Seven of One» сериясының бір бөлігі болды, сондай-ақ BBC үшін түсірілді. Оның кейінгі фильмдерінің ішінде «Қараңғыдан қашу» (1976), «Баскервильдердің иті» (1978), «Бразилиялық жігіттер» (1978), «Жаман әйел» (1983), «Джудит Хирннің жалғыз құштарлығы» (1987), «Жұмсаған құштарлықтар» (1988), «Келіспеушілер хоры» (1989), «Ховардс Энд» (1992), «Құрт» (1994), «Керемет оқиға» (1995) және «Жоғары көтерілген ерін» (1997) фильмдері бар. BBC теледидарының Шекспирдің «Виндзордың қуанышты әйелдері» (1982) қойылымында ол ханым Пейдж рөлін ойнады, ал «Театр түні» (BBC) сериясында ол күйеуі Тимоти Уэстпен бірге Джо Ортонның «Батлер не көрді?» (1987) фарсында миссис Прентис рөлін ойнады.

1990 жылдардан бастап

Он жыл бойы Скейлс Ұлыбританиядағы Tesco супермаркет желісінің жарнамаларында "Дотти" Тернбулл рөлінде, Джейн Хоррокспен бірге оның кейіпкерінің қызы Кейт Нилл ретінде пайда болды. 1996 жылы Скейлс Ричард Уилсон, Эмили Мортимер және Стивен Мойермен бірге "Lord of Misrule" телефильмінде ойнады. Фильмнің режиссері Гай Дженкинс, түсірілім Корнуоллдағы Фауи қаласында өтті. Сол жылы ол Джейн Остиннің сол аттас романының телефильмдік бейімделуі "Эммада" Мисс Бейтс рөлін ойнады. 1997 жылы Скейлз Крис Барфуттың 1999 жылы NBCUniversal Sci Fi арнасында алғаш көрсетілген "Финикс" қысқаметражды ғылыми-фантастикалық фильмінде ойнады. Скейлс уақытпен генетикалық эксперименттерді қаржыландыратын зұлым үкімет министрі Клиент рөлін ойнады. Сол жылы ол Сара Шугарманның "Ашулы сиырлар" комедиялық фильмінде Минни Стинклер рөлінде ойнады. 1993 жылы Скейлс "Питер Раббит пен оның достарының әлемінде" Тигги Винкл ханымның дауысын берді. 2000 жылы Скейлс "Гревилл Лоджінің арбағы" фильмінде Сара рөлінде пайда болды. Сол жылы ол "Мидсомердегі кісі өлтірулер" сериалының "Қабірден тыс" эпизодында Элеонор Бансолл рөлінде ойнады. 2001 жылы ол "Сайлл Витс" сериалының "Faith" атты екі эпизодында миссис Паркер рөлінде пайда болды. 2003 жылы ол BBC Radio 4-тегі төрт пьесада Хорас Рамполдың әйелі Хилда рөлін ойнады, ал Тимоти Уэст оның ойдан шығарылған күйеуін сомдады. Скейлс пен Уэст бір уақытта Австралияда әртүрлі қойылымдармен гастрольдік сапарда болды. Скейлз "Каралева Викториямен кеш" атты бір актрисаның қойылымында ойнады, онда тенор Иан Партридж Принц Альберт жазған әндерді орындады. Скейлс "Каралева Викториямен кеш" қойылымын 30 жыл ішінде әлемнің әртүрлі театрларында 400-ден астам рет көрсетті. Скейлс 2003 жылы Джоахино Россинидің "La gazza ladra" (Ұрылық қарға) операсының жазбасындағы есімді ұры Магпидің сөйлейтін ("қаулайтын") рөлін орындады. 2006 жылы Скейлс "Шелл іздеушілер" мини-сериалында "Оскар" жүлдесінің иегерлері Ванесса Редгрейв пен Максимилиан Шеллмен бірге ойнады.

Кейінгі жылдар

2007 жылдың 16 қарашасында Скейлс «Балаларға көмек» (Children in Need) шарасында Сибил Фолти рөлін қайта ойнап, «Бабилон» қонақүйін иеленгісі келетін жаңа менеджер ретінде пайда болды. Джон Клис 2009 жылдың 8 мамырындағы сұхбатында Сибил Фолти рөлі бастапқыда Бриджит Тернерге ұсынылғанын, бірақ ол «бұл рөл оған қолайсыз» деп айтып, бас тартқанын мәлімдеді. Скейлс 2008 жылы Wireless Theatre Company ұйымдық жасаған «Қарлы шақтың жастығы» (The Youth of Old Age) аудиоспектаклінде ойнады, оны олардың вебсайтынан тегін жүктеуге болады. 2008 жылы ол Агата Кристинің «Мисс Марпл» – «Бидайға толы қалта» (A Pocket Full of Rye) туындысында миссис Маккензи рөлінде ойнады. Скейлс 2009 жылы Уэст-Эндтегі Аполло театрында Нина Боуденнің «Кэрридің соғысы» (Carrie's War) романы бойынша қойылымда қатысты. Көрермендер тарапынан сын-пікірлер орташа болғанымен, қойылым сәтті өтті. Дегенмен, «The New York Times Arts & Beats» басылымына жазған Бен Брэдли, Скейлс шоудың ең есте қаларлық бөлігі болғанын, «Мисс Хавишам сияқты ерекше, кешкі көйлектерде үйін аралап жүретін бай әйел рөлін» сомдағанын айтты. Скейлс 2011 жылы британдық 3D комедиялық фильмі «Қорқынышты Генри: Фильмде» (Horrid Henry: The Movie) бас кейіпкердің әжесі Грета рөлінде ойнады. 2012 жылы ол Родерик Коуимен бірге «Жақын жердегі қауіп» (Stranger Danger) атты қысқаметражды фильмде түсті. 2013 жылы ол танымал BBC радио комедиясы «Кабинадағы қысымда» (Cabin Pressure) Венди Криефф рөлінде қонақ ретінде пайда болды, ол капитан Мартин Криеффтің анасы. Скейлс күйеуімен бірге 2014 жылдан бастап Channel 4 арнасы үшін «Үлкен канал саяхаттарында» (Great Canal Journeys) он маусымға қатысты, бірақ денсаулығының нашарлауы оның телекарьерасын аяқтады. Стюарт Херитет 2016 жылдың қарашасында «The Guardian» газетіне жазған мақаласында «бұл, ең соңында, үлкен қиындыққа бірге қарсы тұратын адал жұп туралы туынды. Бұл – әдемі, терең ойға жетелейтін бағдарлама» деп бағалады. Кристофер Хаус 2018 жылдың қазан айында «The Telegraph» газетіне жазған мақаласында «деменциямен өмір сүрудің әсерлі, бірақ түбірсіз көрінісі» деп сипаттады. 2019 жылдың қазан айында «The Guardian» үшін Скейлс пен Уэсттің соңғы эпизодын қарап, Джек Сил «2014 жылғы алғашқы бөлімнен бастап, серия деменциямен өмір сүрудің ұзақ, ақырын қоштасуын, бағалы қалыптылықтың әр сәтін қадір тұтуын және табиғатқа батынудың ескі Пруды қайтарудың ең сенімді жолы екенін көрсетті» деп жазды.

On 16 November 2007, Scales appeared in Children in Need, reprising her role as Sybil Fawlty, the new manager who wants to take over Hotel Babylon. John Cleese said in an interview on 8 May 2009 that the role of Sybil Fawlty was originally offered to Bridget Turner, who turned down the part, claiming "it wasn't right for her". Scales appeared in the audio play The Youth of Old Age, produced in 2008 by the Wireless Theatre Company, and available to download free of charge on their website. In 2008, she appeared in Agatha Christie's Miss Marple "A Pocket Full of Rye" as Mrs Mackenzie. Scales appeared in a production of Carrie's War, the Nina Bawden novel, at the West End Apollo Theatre in 2009. The run was successful despite middling reviews. However, Ben Bradley, writing for The New York Times Arts & Beats, stated that Scales was the most memorable thing about the show, "[playing] a rich, Miss Havisham like eccentric, who trails through her house in evening gowns". Scales starred in the 2011 British live action 3D family comedy film Horrid Henry: The Movie as the titular character's Great Aunt Greta. Scales starred in a short film called "Stranger Danger" alongside Roderick Cowie in 2012. In 2013 she made a guest appearance in the popular BBC radio comedy Cabin Pressure as Wendy Crieff, the mother of Captain Martin Crieff. Alongside her husband, Scales appeared in Great Canal Journeys for Channel 4 from 2014 for ten series, before her deteriorating health brought her television career to an end. Stuart Heritage, writing for The Guardian in November 2016, commented that it "is ultimately a work about a devoted couple facing something huge together. It's a beautiful, meditative programme". "An emotional but unrooted glimpse of life with dementia" was Christopher Howse's characterization in October 2018, writing for The Telegraph. Reviewing Scales's and West's last episode in October 2019 for The Guardian, Jack Seale wrote "Since the first instalment in 2014, the series has charted the long, slow goodbye that is living with dementia, cherishing every moment of precious normality and celebrating how an immersion in nature is the surest way to bring the old Pru back."

Жеке өмір

1992 жылы Скейл BBC Radio 4 радиосының Desert Island Discs бағдарламасында пайда болды. Ол неміс тіліндегі Шекспирдің толық шығармаларын, орыс тіліндегі Библияны және орыс тіліндегі сөздікті таңдады; ал сүйікті зат ретінде "өте үлкен тірішпе киттерін" атады. Тереза Рэнсом жазған оның өмірбаяны, "Прунелла", 2005 жылы Ұлыбританияның John Murray баспасында жарық көрді. 2005 жылы Скейл P&O круиздік кемесіне "Артемис" деп ат қойды. Гүл өсіруші оның құрметіне "Прунелла" аталған гүлдің түрін шығарды. Ол Нотингемдегі Lace Market театрының демеушісі.

Отбасы

Скейлс актер Тимоти Вестке үйленген, олардың екі ұлы бар; үлкені актер және режиссер Сэмюэл Вест. Кіші ұлы Жозеф Францияда түсірілген "Ұлы канал саяхаттары" бағдарламасының екі эпизодында қатысқан. Скейлстің Тимоти Вестің бұрынғы некесінен Джульет атты әкесінен туған қызы да бар.

Қайырымдылық жұмыс

1997 жылдан 2002 жылға дейін Скейлс CPRE президенті болды, бұл кезде ол Англияның ауылдық жерлерін қорғау кеңесі деп белгілі болған.

Қан тамырлары деменциясы

Скейлдің күйеуі оның 2001 жылы бір спектакльде ойнаған кезде ұсақ қиындықтарды бастан өткергенін алғаш байқады. 2014 жылы оған қан тамырлары деменциясы деген диагноз қойылды. Диагноз оған «Ұлы канал саяхаттарына» қатысуына кедергі болмады, онда ол күйеуімен бірге ауруы туралы ашық әңгімелесті. Оның денсаулығының нашарлауы салдарынан жұбайлар 2019 жылы сериалдан шықты. 2023 жылы Би-Би-Сиге берген сұхбатында, алмаз үйлену мерейтойын тойлағаннан кейін Вест Скейлдің деменциясы туралы айта келе: "Біз оны бір жолмен жеңіп өттік және Пру осы туралы көп ойламайды" деді.

Құрметтер

1999 жылы Скейлз Лондон қаласының құрметті азаматы атағымен марапатталды. Ол 1992 жылғы туған күніне арналған құрмет көрсету тізімінде Британ империясы орденінің командирі лауазымына тағайындалды; оның күйеуі 1984 жылғы туған күніне арналған құрмет көрсету тізімінде осыған ұқсас құрметке ие болған. 1999 жылы ол Брэдфорд университетінен, ал 2000 жылы Шығыс Англия университетінен құрметті D. Litt. ғылыми дәрежесін алды.