Кіріспе
Бенедиктин тарихшысы, теолог және автобиографиялар авторы (шамамен 1055–1124)
Гвиберт де Ногент (1055–1124) – бенедиктин тарихшысы, теолог және өмірбаяндық естеліктердің авторы. Гвиберт өз замандастары арасында көп танылмаған, оны көбінесе замандастары есімдеріне алмаған. Ол жақында ғана зерттеушілердің назарына ілікті, олар оның кең көлемді өмірбаяндық естеліктері мен орта ғасырлық өмірге түсінік беретін жекелігіне қызығушылық танытты.
Guibert de Nogent ( 1055 – 1124) was a Benedictine historian, theologian, and author of autobiographical memoirs. Guibert was relatively unknown in his own time, going virtually unmentioned by his contemporaries. He has only recently caught the attention of scholars who have been more interested in his extensive autobiographical memoirs and personality which provide insight into medieval life.
Өмір
Гиберт Клермон-ан-Бовезиде кішкентай дворян отбасында дүниеге келді. Гиберт өзінің «Монодияларында» жазғандай, оның ата-анасы балалы болу үшін жеті жылдан астам күткен. Оның естеліктерінде, босану оған да, анасына да қауіпті болған, себебі Гиберт жамбаспен туған. Гиберттың отбасы Құдай ананың киелі орнына құрбандық шалып, егер Гиберт аман қалса, оны діни қызметке арнауға уәде берген. Ол аман қалғандықтан, сондай жолмен өтті. Әкесі қатыгез, адалсыз және шектен тыс жағдайларға бейім болған, Мортемер шайқасында тұтқынға алынып, сегіз айдан кейін қайтыс болды. Гиберт өзінің естеліктерінде оның өлімін нығмет деп қарастырады, егер әкесі тірі қалғанда, оны рыцарь болуға мәжбүрлеуі мүмкін еді, осылайша Құдай анаға берген уәдесін бұзып, оны шіркеуге арнаудан бас тартуы мүмкін еді. Анасы билікке құмар, өте әдемі, ақылды және дінге берілген әйел болған. Гиберт анасы туралы тым көп жазғандықтан, кейбір ғалымдар, мысалы Аршамбо, оның Эдип кешені болуы мүмкін деп болжайды. Ол алты жастан он екі жасқа дейін жеке ұстаз шақырып, баласының білімін өз бақылауына алып, оны достарынан оқшаулаған. Гиберт ұстазын қатал және біліміз аз деп есіне алады, бірақ олардың арасында мықты байланыс қалыптасқан. Гиберт он екі жасқа келгенде анасы Сен-Жермер-де-Флай (немесе Флей) маңындағы монастырьға кетіп, ол да соңынан ерген. Сент-Жермердегі орденге кіргеннен кейін, ол үлкен құлшыныспен оқыды, алдымен әлемдік ақындар Овидий мен Вергилийге ден қойды, бұл оның туындыларына із қалдырды. Кейіннен, Кентербери архиепискобы болған Анзельм Бектің ықпалымен теологияға бет бұрды. 1104 жылы ол Nogent sous Coucy (1059 жылы құрылған) кедей және шағын монастырінің аббаты болып сайланды және шіркеу істеріне белсенді қатысты, епископтармен және сарайлық қоғаммен байланыс жасады. Одан да маңыздысы, бұл оған жазуға деген құштарлығын қанағаттандыруға мүмкіндік берді. Осы кезеңдегі ең маңызды туындысы – «Франктар арқылы Құдайдың істері» (Dei gesta per Francos) атты бірінші крест жорығының тарихы, 1108 жылы аяқталған және 1121 жылы қайта жөнделген. Тарихтың көп бөлігі анонимді норманды автордың «Франктардың істері» (Gesta Francorum) еңбегінің сәнді стильдегі қайта баяндамасы болып табылады. Крест жорығының тарихшылары оған көбінесе жағымсыз баға берген, себебі ол «Франктардың істеріне» тым жақын және латын тілінің қиындығы оны артық көрінеді. Алайда, соңғы редакторлар мен аудармашылар оның көркем жазуына және түпнұсқа материалдарына назар аударды. Ең бастысы, «Франктар арқылы Құдайдың істері» Францияда крест жорығының қабылдануы туралы құнды ақпарат береді. Гиберт крестоносшыларды жеке танып, олармен бірге өскен және олардың естеліктері мен тәжірибелері туралы әңгімелескен. Қазіргі оқырман үшін оның 1115 жылы жазылған автобиографиясы («Өмірі туралы немесе күнделіктерінің үш кітабы») немесе «Монодиялар» («Жалғыз әндері», көбінесе естеліктері деп аталады) ең қызықты туындысы болып саналады. Өмірінің соңына жақын жазылған және Сент-Августиннің «Құпиялары» үлгісінде құрылған, ол бала кезінен бастап ересекке дейінгі өмірін баяндайды. Ол өзінің заманы мен елінің әдет-ғұрыптарын көркем суреттейді. Мәтін үш «кітапқа» бөлінген. Бірінші кітап туғаннан бастап ересекке дейінгі өмірін қамтиды; екіншісі – монастырінің қысқаша тарихы; үшіншісі – жақын маңдағы Лаондағы көтерілістің сипаттамасы. Ол қамалдар мен монастырлардағы күнделікті өмір туралы, сол кездегі білім беру әдістері туралы құнды ақпарат береді және замандастарының ірі де ұсақ тұлғалары туралы түсініктер ұсынады. Оның туындылары оның құштарлықтары мен көзқарастарымен боялған, бұл туындыға жеке сипат қосады. Мысалы, ол Иса Мәсіхтің, Құдай ананың және көптеген католик әулиелерінің қасиетті реликвияларының орындылығына күмәнмен қарады және олардың шынайылығына күдікпен қарады, кейбір киелі орындар мен қасиетті саяхат орындары қай жерде дене қалдықтары, киімдер немесе басқа да қасиетті заттар сақталғаны туралы қайшылы пікірлер білдіргенін атап өтті, бірақ ол король Луи VI-ның жүрек ауруымен ауырғандарды өзінің көзімен емдегенін көргенін айтты.