Кіріспе

Бразилиядағы тау Педра да Гавеа - Бразилияның Рио-де-Жанейро штатындағы Тижука орманындағы монолитті тау. Гранит пен гнейстен құралған оның биіктігі - 514 м, бұл оны тікелей мұхитқа түсетін әлемдегі ең биік таулардың бірі етеді. Таудағы жолдарды жергілікті шаруалар 1800-жылдардың басында ашты. Бүгінгі таңда бұл жер Тижука ұлттық паркі әкімшілігінің қарамағында. Таудың атауы "Жоғарғы желкеннің тасы" деп аударылады және 1501 жылы басталған капитан Гаспар де Лемос экспедициясы кезінде берілді, онда Рио-де-Жанейро шығанағы (бүгінгі Гуанабара шығанағы, бірақ қала содан кейін аталған) өз атын алды. 1502 жылы 1 қаңтарда Бразилияда португал тілінде аталған алғашқы таудың біріне экспедиция теңізшілері оның силуэтін карактың жоғарғы желкенінің пішінімен салыстырып, осылай атаған. Бұл атау Рио-де-Жанейро қаласының Гавеа ауданына берілді. Таудың бір жағындағы ауа райының өзгеруі стильді адам бетін жасады. Тастың басқа бетіндегі жазулар жазу деп сипатталған. Геологтар мен ғалымдар "жазба" эрозияның, ал "бет" парэидолияның нәтижесінде пайда болған дегенге келіседі. Сонымен қатар, Бразилиядағы археологтар мен ғалымдар бұл тауды археологиялық нысан ретінде қарастыруға болмайды деген пікірде.

Геология және экология

Тижука жотасында орналасқан Pedra da Gávea 842 м биіктігі бар және гранитті күмбез. Біріншісі шамамен 450 миллион жыл бұрын, екіншісі 600 миллион жыл бұрын пайда болған. Жоғарғы гранит пен төменгі гнейстің арасындағы байланыс аймағы екі жағынан да горизонталь және жартылай біртіндеп, ал гнейстік ксенолиттер кестелік пішінді, бұл олардың магма камерасының еденінен жылулық бөлінісі арқылы тұтқындалғанын қатты көрсетеді. Педра да Гавеа "гранитті магма камерасының түбіне сәйкес келеді және гранитті дененің бастапқы қалыңдығы қазіргі экспозициядан әлдеқайда үлкен болды" деп болжанады. Ауа райының өзгеруі таудың солтүстік жағын қиып, граниттік күмбездің астында қуыстар пайда етті. Көшпелі күмбездің өзі жоғарыда аталған ауа райына жұмсақ гнейске қарағанда төзімді граниттің төзімділігі арқасында пайда болды. Таудың басында лимон, апельсин, нан жемісі, банан, папайя, сондай-ақ кана және роза ағаштары өседі. Алайда бүгінде зерттеушілердің көбісі жазу мен "бет" деген сөздердің тек эрозияның салдарынан пайда болғанын айтады. 1950 жылдардың ортасында Бразилияның Білім және денсаулық сақтау министрлігі бұл жерде ешқандай жазудың бар екенін жоққа шығарып, "геологтардың зерттеулері бұл жазуға ұқсайтын ауа райының эрозиясының әсерінен ғана екенін дәлелдеді" деп мәлімдеді. Бразилиялық археологтар мен ғалымдар бұл жердің қалай сақталғанына қарсы пікір білдірді.