Сао-Томе және Принсипи: Географиясы, климаты және климат өзгеруіне бейімділігі
Geography of São Tomé and Príncipe
Сан-Томе және Принсипи – экваторлық Атлант мұхитындағы арал мемлекет. Африканың ең кішкентай елдерінің бірі, жағалау сызығының ұзындығы шамамен 200 км.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сан-Томе және Принсипи – Атлант мұхитының Гвинея шығанағында орналасқан архипелагтан тұратын шағын арал мемлекеті. Мемлекеттің негізгі аралдары – Сан-Томе және Принсипи, ел осы аралдардың атымен аталады. Бұл аралдар Орталық Африкадағы Габонның солтүстік-батыс жағалауынан шамамен қашықтықта орналасқан. Сан-Томе және Принсипи Африкадағы ең кішкентай елдердің бірі болып табылады, оның жағалау сызығының ұзындығы шамамен құрайды. Екеуі де сөнген жанартаулық тау тізбегінің бөлігі, сонымен қатар солтүстік-шығыста Экваториалдық Гвинеядағы Биоко аралы және одан әрі солтүстік-шығыста материктік жағалаудағы Камерун тауы да осы тізбекке жатады. Сан-Томе аралдары ұзындығы және ені шамамен, ал екі аралдың ішіндегі ең таулысы – Сан-Томе. Оның ең биік шыңы Пико-де-Сан-Томеге жетеді. Принсипи аралдары ұзындығы және ені шамамен, сондықтан ол екеуінің кішісі. Оның ең биік шыңы Пико-де-Принсипиге жетеді. Бұл елдің жалпы жер аумағын құрайды, бұл Вашингтон қаласынан шамамен бес есе үлкен. Екі аралды жылдам ағыстар кесіп өтеді, олар таулардан төмен ағылып, жасыл ормандар мен егістік жерлер арқылы теңізге құяды. Экватор Сан-Томе аралының оңтүстігінен өтеді, Ільхэу-дас-Ролас аралы арқылы. Пико Коа Гранде (Ұлы Ит Шыңы) – Сан-Томе қаласының оңтүстігінде орналасқан ерекше жанартаулық шың. Ол айналадағы жер бетінен шамамен биіктікке көтеріледі және шыңы теңіз деңгейінен биіктікте орналасқан.
São Tomé and Príncipe is a small island country composed of an archipelago located in the Gulf of Guinea of the equatorial Atlantic Ocean. The nation's main islands are São Tomé Island and Príncipe Island, for which the country is named. These are located about , respectively, off the northwest coast of Gabon in Central Africa. São Tomé and Príncipe constitute one of Africa's smallest countries, with of coastline. Both are part of an extinct volcanic mountain range, which also includes the island of Bioko in Equatorial Guinea to the northeast and Mount Cameroon on the mainland coast further northeast. São Tomé is long and wide and the more mountainous of the two islands. Its peaks reach Pico de São Tomé. Principe is about long and wide, making it the smaller of the two. Its peaks reach Pico de Príncipe. This makes the total land area of the country , about five times the size of Washington, D. C. Both islands are crossed by swift streams radiating down the mountains through lush forest and cropland to the sea. Both islands at a distance of The equator lies immediately south of São Tomé Island, passing through an islet Ilhéu das Rolas. The Pico Cão Grande (Great Dog Peak) is a landmark volcanic plug peak, located at in southern São Tomé. It rises dramatically over above the surrounding terrain and the summit is above sea level.
Климат
Теңіз деңгейінде климат тропикалық – ыстық және ылғалды, орташа жылдық температура шамамен 27 °C (81 °F) және күндізгі температураның айырмашылығы аз. Ішкі аймақтың жоғарырақ биіктіктерінде орташа жылдық температура 20 °C (68 °F) шамасында, ал түндер көбінесе салқын болады. Жылдық жауын-шашын мөлшері оңтүстік-батыс беткейлерде аз, ал солтүстік жазықтарда көп. Жаңбырлы маусым қазаннан мамырға дейін жалғасады.
At sea level, the climate is tropical—hot and humid with average yearly temperatures of about 27 °C (81 °F) and little daily variation. At the interior's higher altitudes, the average yearly temperature is 20 °C (68 °F), and nights are generally cool. Annual rainfall varies from on the southwestern slopes to in the northern lowlands. The rainy season runs from October to May.
Климаттың өзгеруі
1950 және 2010 жылдар аралығында климаттың өзгеруі салдарынан Сан-Томе және Принсипидегі орташа жылдық температура 1,5 °C-қа артты. Ел климаттың өзгеруінің әсеріне өте осал деп есептеледі. Климаттың өзгеруі салдарынан ыстық күндер мен түндердің саны артуы, температураның жоғарылауы және жауын-шашын мөлшерінің көбеюі күтілуде. Теңіз деңгейінің көтерілуі және тұзды судың енуі аралдар үшін маңызды мәселелерге айналады. Үкімет 2022 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған ортаны қорғау бағдарламасының қолдауымен климатқа бейімделу шараларын іске асыру мақсатында Ұлттық бейімделу жоспарын әзірлеуді бастады.
Between 1950 and 2010, São Tomé and Príncipe experienced an increase of 1.5 °C in average annual temperature due to climate change. The country is considered highly vulnerable to its impacts. Climate change is projected to lead to an increased number of warm days and nights, hotter temperatures and increased precipitation. Sea level rise and saltwater intrusion will be major issues for the islands The government began developing a National Adaptation Plan in 2022 to implement climate adaptation efforts, with support from the United Nations Environment Programme.
Жабайы табиғат
Екі арал мұхиттық аралдар болып табылады және олар әрқашан Орталық Африканың құрлығынан бөлек болғандықтан, түрлердің әртүрлілігі салыстырмалы түрде төмен, теңізді аттап өте алған түрлермен ғана шектеледі. Дегенмен, эндемизм деңгейі жоғары, көптеген түрлер әлемнің басқа еш жерінде кездеспейді.
The two islands are oceanic islands which have always been separate from mainland Central Africa and so there is a relatively low diversity of species, restricted to those that have managed to cross the sea to the islands. However the level of endemism is high with many species occurring nowhere else in the world.