Кіріспе

Бразилияның Сеара штатының ауданы шамамен 64,5 км² құрайды. Солтүстігінен Атлант мұхиты, шығысынан Рио-Гранде-ду-Норте және Параиба штаттары, оңтүстігінен Пернамбуко штаты, батысынан Пиауи штатымен шектеседі. Сеара Бразилия жоталарының солтүстік-шығыс беткейінде және жартылай құмды жағалау жазығында орналасқан. Оның беті солтүстік және солтүстік-шығысқа қарайтын үлкен террасалар тізбегімен сипатталады, олар бұл континенттің бұрын жапқан ежелгі құмтас үстіртін тозуынан пайда болған; террасаларды су арналары кесіп өтеді, ал олардың аңғарларын төбелер мен жоталар бөліп жатады. Соңғылары – ежелгі үстірттің қалдықтары, біркелкі биіктіктегі құмтас қабаттарымен жабылған. Мұндай жотаның жалпақ үстісі шапада немесе таболейра деп аталады, ал оның ені кейбір жерлерде шамамен 1,5 км-ге жетеді. Пиауимен шекара сызығы осы жоталардың бірі – Ибиапаба жотасымен өтеді, ол штаттың оңтүстік шекарасындағы Арарипе жотасымен жалғасады. Тағы бір жота немесе тіктеулік штатты шығыстан батысқа кесіп өтеді, бірақ ол бірнеше жергілікті аттары бар екі негізгі бөлікке бөлінген. Бұл жоталар үздіксіз емес, себебі ежелгі үстірттің бұзылуы тегіссіз және ретсіз болған. Штаттың өзендері шағын, және құрғақ маусымда, бір-екі ерекше жағдайдан басқа, толығымен құрғап қалады. Ең ірісі – Ягуарибе, ол штаттың бүкіл аумағын солтүстік-шығыс бағытында ағып өтеді. Сеарада мангр, каатинга, джунгли, бұталы жерлер және тропикалық орман сияқты әртүрлі орта бар. Жоғары жоталар басым желдерден көп ылғалдылықты ұстап алады, ал олардың беткейлері мен аңғарлары аймаққа тән тропикалық орманмен жабылған, ол тропикалық орман, каатинга және серрадодан түрлерді біріктіреді. Үстірттің төменгі бөліктері аздап ағашпен жабылған немесе ашық дала болып табылады. Аймақтың көп бөлігі төмен бойлықта каатинга деп аталатын бұталы орманмен сипатталады, ол Бразилияға тән өсімдік. Шамамен 1,5 км ені бар жағалау жазығы өсімдіктерден аздап жабылған, бірақ жағалауда көптеген жағажай орманшалары (рестинга) мен мангр тоғайлары бар. Топырақ, әдетте, жұқа және кеуекті, ылғалдылықты ұстамайды; сондықтан ұзақ құрғақ маусым елді шөлге айналдырады, оны тек өзендер мен тау жоталары бойындағы өсімдіктер және кең таралған карнауба пальмасы (Copernicia cerifera) жеңілдетеді, ол кейбір жерлерде кең көлемде орманды құрайды. Ибиапаба, Арарипе және басқа жоталардың жоғары бөліктеріндегі кейбір аймақтар ауыл шаруашылығына қолайлырақ, себебі олардың топырағы мен өсімдіктері құрғақ маусымға аз бейімделген. Штаттың жағажайлары туристер үшін тартымды орын. Сеарада Каноа Квебрада, Жерикоакоара, Морро Бранко, Тайба және Флексеирас сияқты бірнеше танымал жағажайлар бар. Жағажайлар екі топқа бөлінеді (астана Форталезаға қатысты): Батыс жағалауы (Costa do Sol poente) және Шығыс жағалауы (Costa do Sol nascente). Сеара елдің жер сілкінісі жиі болатын аймақтарының бірінде орналасқан. 1980 жылы штаттың орталығында, Киксерамобим маңында Рихтер шкаласы бойынша 5,8 балдық жер сілкінісі болды, ол Форталеза қаласын дүр сілкіндірді, бірақ ешкім зардап шеккен жоқ.

Климат

Сеараның климаты жыл бойына дерлік ыстық болады. Штаттағы температура теңіз жағалауында ыстық және ылғалды, салқын пассат желдерімен жұмсатылады; ал биік, жартылай шөлейтті аймақтарда өте ыстық және құрғақ (көбінесе жоғарыда, бірақ сирек жоғарыда), дегенмен түндері салқын болады. Серра-да-Ибиапаба, Чапада-ду-Арарипе және бірнеше кішігірім таулы аймақтар сияқты жоғары жатқан жерлерде температуралар салқын және шамамен құрайды. Сеарада тіркелген ең төменгі температура – , ол Чапада-ду-Арарипедегі кішкентай Жардим қаласында тіркелген. Жыл жаңбырлы және құрғақ маусымға бөлінеді, жаңбырлар қаңтардан наурызға дейін басталып, маусымға дейін созылады. Шілдеден желтоқсанға дейінгі құрғақ маусым кейде қыркүйек және қазан айларында шамалы жаңбырлармен үзіледі, бірақ олардың маңызы аз. Кейде жаңбыр мүлдем жаумайды, содан кейін құрғақшылық (сека) пайда болады, ол бүкіл аймақта ашаршылық пен обаны тудырады. 18 және 19 ғасырларда тіркелген ең қиратушы құрғақшылықтар – 1711, 1723, 1777–1778, 1790, 1825, 1844–1845 және 1877–1880 жылдар болды. Соңғысы (жергілікті халық «Ұлы құрғақшылық» – Grande Seca деп атайды) штаттың барлық малын жойып, жарты миллионға жуық адамды немесе халықтың жартысынан астамын аштық пен обадан қаза таптырды. Құрғақшылықтың үнемі қаупіне байланысты Сеарада көптеген бөгеттер (ацудтар деп аталады) салынды, олардың ең ірісі – Ацуд Кастанхао. Бөгеттердің арқасында Ягуарибе өзені толығымен құрғап қалмайды.

Палеонтология

Штаттың құрамында ерте бор кезеңінің Crato және Santana формацияларының шығарулары кездеседі. 2015 жылы Оңтүстік Америкадағы ең ерте энантиорнитин құсы Crato формациясының Аптиян шөгінділерінен сипатталды. Жануар Cratoavis cearensis деп аталды, формация мен штаттың атымен байланыстырылған.

Тарих

Сеараның аумағында бастапқыда Табаджара, Потигуара, Анасес, Карири, Инхамум, Юка, Канинде, Тремембе, Пайкау және басқа да түрлі үнді халықтары қоныстанды. Португалдар бұл аймақты Бразилия құрамына қосуға шешім қабылдамас бұрын, олар француздықтар сияқты түрлі еуропалық халықтармен сауда қарым-қатынаста болды. Португалияның Сеараны қоныстандыру жоспары 1534 жылға дейін соққан, бірақ аумақты қоныстандыруға жасалған алғашқы әрекеттер сәтсіз аяқталды. Алғашқы португалдық қоныс 1603 жылы Перо Коэльо де Соузаның қатысуымен Сеара өзенінің сағасына жақын жерде құрылды. Ол Сан-Тьяго бекінісін салды, бірақ бір жылдан кейін ол және оның отбасы құрғақшылық кезеңіне байланысты Сеараны тастап кетті. Бұл құбылыс провинцияны үнемі мазалайтын табиғи апат еді, ал португалдық қоныс аурушылар оны көтере алмады. Португалия Сеарада француздарға қарсы соғыста португалдық әрекеттерді қолдау үшін әскери база құруды жоспарлады. 1603 жылы Перо Коэльо де Соуза жасаған алғашқы әрекет сәтті болмады, ал француздар 1590 жылы база құрған Мараньяо және Ибиапабадан өз қызметтерін жалғастырды. Үндістер мен француздар саяси және әскери одақ құрды. 1607 жылы екі иезуит, Франсиско Пинто мен Перейра Фигейра, Ибиапаба аймағын барлау миссиясымен Сеараға келді. Сол жылдың қазан айында Франсиско Пинто үндістердің қолынан қаза тапты, ал Перейра Фигейра аймақ және француз-үнді одағы туралы қосымша мәліметтермен оралды. 1612 жылы португалдық Мартим Соарес Морено басқаратын әскери экспедиция француздарды Сеара мен Мараньяодан сәтті ығыстырды. Ол сол жылы Сан-Тьяго орнында Сан-Себастьян бекінісін салдырды және бір жылдан кейін Португалияға қайтып кетті. Мартим Соарес Морено 1618 жылы ғана Сеараға оралды, және португалдықтардың қатысуы осы уақыттан басталады. Бұл бастапқыда Сеара өзенінің аймағымен шектелді: Мартим Соарес Морено Потигуара тайпасының үндістерімен одақ құрды. 1631 жылы ол Пернамбукодағы голландтарға қарсы португалдарға көмектесу үшін Сеарадан кетті, және Сан-Себастьян бекінісі маңыздылығын жоғалтты. Осы кезде қазіргі Бразилия жері голландтар мен португалдар арасында қызу дау-дамайдың ортасында болды. Голландтар 1637 және 1649 жылдары екі рет осы аймаққа басып кірді. 1637 жылы голландтар мен үндістер Сан-Себастьян бекінісін басып алып, Сеараны бақылауға алды. Голландтар Сеарадағы өздерінің ықпалын кеңейтіп, түрлі үнді тайпаларымен одақ құрды. 1639 жылы Георг Маркгрейв Сеараға экспедиция жасады, бірақ 1644 жылы үндістер Сеараның голланд губернаторы Гидеон Морриске шабуыл жасады, голланд сарбаздары қаза тапты, ал Сан-Себастьян қиратылды. 1644 және 1649 жылдар аралығында аймақта еуропалықтар болған жоқ, бірақ 1649 жылы түрлі үнді тайпаларымен келіссөздер жүргізілгеннен кейін Матиас Бек Сеараға Марангуапе күміс кендерін зерттеу үшін келді. Алайда, сапалы күміс табылған жоқ. Осы кезеңде голландтар Пажу өзенінің жағасында тағы бір бекініс салып, оны өз командирлерінің бірінің құрметіне Fort Schoonenborch деп атады. 1654 жылы голландтар Бразилиядан қуылды; португалдар Шоненборшты басып алып, оның атын Fortaleza de Nossa Senhora de Assunção (Біздің әйелдің Асансуция бекінісі) деп өзгертті, ал голландтармен одақтасқан түрлі үнді тайпалары португалдықтардың қуғын-сүргінінен қашуға мәжбүр болды. 1661 жылы Нидерланды Бразилиядағы аумақтарын Португалия тажына ресми түрде тапсырып, аймақтағы қақтығысты аяқтады. Сеара 1680 жылы Пернамбуконың тәуелділігіне айналды; бұл қарым-қатынас 1799 жылға дейін, Сеара капитандығы тәуелсіз болғанға дейін жалғасты. 1822 жылы Бразилияның тәуелсіздігі үшін күрес Сеарада қызу болды, бұл аймақ бүлікшілердің бекінісі болды, бұл жерде лоялистердің қатал жазасына ұшырады. Капитандық 1822 жылы Дом Педро I тұсында провинцияға айналды. 1824 жылы революция болды, провинцияның президенті оның келгенінен он бес күн өткен соң орнынан түсіп, республика жарияланды. Бірден ішкі дау-дамайлар басталып, жаңа президент өлтірілді, ал қысқа мерзімдік қорқыныштан кейін провинция империяға адалдықты қайтадан қабылдады. Сеара 1884 жылы 25 наурызда, 1888 жылы принцесса Изабелдің құлдықты жою туралы ұлттық заңына төрт жылдан астам уақыт қалғанда, құлдықты жоюға қол қойған Бразилияның алғашқы провинциясы болды. Дом Педро II билік еткен кезде (Бразилия империясын қараңыз) Сеарада инфрақұрылымның үлкен жетістіктері болды, сауда көп мөлшерде өсті және газбен жарықтандыру барлық жерде болды. Сеара штаты 1853 жылы Рим-католик шіркеуінің епископтық аймағына айналды, епископ Форталезада тұратын. Жағалаудан ішкі жерлерге қарай жүретін екі темір жол желісі (Форталезадан Сенадор Помпеоға дейінгі Батурите желісі, 288 км және Камосим портынан Ипуға дейінгі Собрал желісі, 134 км) 1877–1878 жылдардағы құрғақшылықтан кейін ашаршылықтан зардап шеккен бежендерге жұмыс беру үшін ұлттық үкімет тарапынан салынды және кейіннен жалдау шарты бойынша пайдаланылды. Суару мақсатында бұралар да салынды. 1890 жылы халық саны 805 687 адамды, ал 1900 жылы 849 127 адамды құрады. 1900 жылы халықтың бес алты бөлігі шаруашылықтарда тұрды, ешқандай мүлікке ие болмады, салық төлемеді және оларды қоршап тұрған әлеуметтік және саяси институттардан аз пайда көрді. Білім беру сол кезде тек жоғарғы тапқа ғана қол жетімді болды, олардан Бразилия саясаты мен әдебиетіндегі ең көрнекті тұлғалар шықты. 20 ғасырдың басында жағалау бойындағы құмды аймақ дерлік шөл болды, бірақ жағалаудың артындағы бұйралы беткейлі және құмды топырақты аймақ жағдайлар қолайлы болғанда жемістер мен тропикалық өнімдердің көп бөлігін өндірді. Табиғи өсімдік өндірісі маңызды болды және манигаба немесе Сеара резеңкесі, карнауба басы және талшығы, кәдімгі шарап және ипекакуанханы қамтыды. Басты ауылшаруашылық өнімдері мақта, кофе, қант, маниок және тропикалық жемістер болды. Мақта өндірісі Бразилияда мақта өндірісінің дамуымен бірге өсті. Жоғарғы плато негізінен мал шаруашылығына арналған, бұл штаттың басты өнеркәсібі болған, бірақ қайталамалы құрғақшылықтар оның табысты дамуына кедергі келтірді. Штат мал, тері және былғарыдан үлкен көлемде экспорт жасады. 1960 жылдан бері Асуан тоғанымен салыстыратын Орос тоғаны Сеараны сумен қамтамасыз етіп келеді, ал 1995 жылы 2003 жылы аяқталған 6,5 км3 су сақтауға қабілетті алып Кастаньян тоғанының құрылысы басталды.

Саясат және үкімет

Сеара штатты Сеара губернаторы басқарады, қазіргі уақытта 2023 жылдан бері Эльмано де Фрейтас, сондай-ақ Сеараның Заңнамалық Ассамблеясы.

Демография

2008 жылғы IBGE мәліметтері бойынша штатта 8 472 000 адам тұрды. Халық тығыздығы 55,2 адам/км² құрады. Қалаландыру: 76,4% (2006); Халық санының өсімі: 1,7% (1991–2000); Тұрғын үйлер: 2,181,000 (2006). Соңғы PNAD (Ұлттық үй шаруалықтарын үлгілеу бойынша зерттеу) санағы келесі сандарды көрсетті: 5,690,973 қоңыр (аралас нәсілді) адам (64,7%), 2,456,214 ақ адам (27,9%), 595,694 қара адам (6,8%), 39,982 үнді адам (0,5%), 11,256 азиялық адам (0,1%).

Ең ірі қалалар

+ Сеара штатының ең ірі қалалары мен кенттері (2011 жылғы Бразилия География және Статистика институтының санағы) Орын Атауы Халық саны Орын Атауы Халық саны 1 Форталеза 2,210,282 11 Канинде 74,847 2 Каукая 324,854 12 Кратеус 72,959 3 Жуазейро-ду-Норте 253,841 13 Акираз 73,880 4 Мараканау 208,267 14 Пакатуба 73,560 5 Собрал 191,724 15 Квиксерамобим 72,865 6 Крато 122,716 16 Руссас 70,793 7 Итапипока 117,719 17 Аракати 69,771 8 Марангуапе 115,464 18 Тиангуа 69,723 9 Игуату 97,330 19 Каскавел 66,834 10 Квиксада 81,444 20 Ико 65,681

Дін

Сеара мәдениетінде дін өте маңызды, ол халықтың өзін-өзі анықтауындағы ең маңызды факторлардың бірі болып табылады. Католицизм – Сеарадағы басым дін және Сеара мәдениетіне ең көп із қалдырған христиан діні. 1883 жылға дейін ол үкімет тарапынан мойындалған жалғыз дін болды, содан кейін штат астанасында Форталеза пресвитериан шіркеуі құрылды. Сеарадағы римдік католицизм жергілікті сенімдердің әсеріне тап болды. Сеарадағы дәстүрлі христиандық көріністердің көп бөлігі діни синкретизмге күшті ықпал еткен. 20-шы ғасыр бойы штатта бірнеше шіркеулер ашылды, ал ғасыр соңында басқа діндерден келген адамдардың саны айтарлықтай өсті. Дегенмен, Сеара Бразилиядағы римдік католиктердің үлесі бойынша үшінші штат болып табылады, 2010 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша халықтың 78,8% осы дінді ұстанады. Евангелистер 14,6%, спиритистер 0,6%, басқа діндердің өкілдері 2,0%, ал дінсіздер 4,0% құрайды.

Экономика

Қызмет көрсету секторы ЖІӨ-нің 56,7%-ын құрайды, одан кейін өнеркәсіп секторы 37,9% құрайды. Ауыл шаруашылығының үлесі ЖІӨ-нің 5,4%-ын құрайды (2004 ж.). Сеараның экспорты: былғары аяқ киім 20,3%, қаңқалылар 17,6%, мақтадан тоқылған мата 16,9%, кешью 14,7%, былғары 13,1%, жеміс-жидек, шырын және бал 5,4% (2002 ж.). Бұл Бразилияның үш штатының бірі, олар әлемдегі барлық карнауба балауызын өндіреді. Бразилия экономикасының үлесі: 2,04% (2010 ж.). IPECE және IBGE деректері бойынша, 2014 жылы Сеара штатының ЖІӨ өсімі 4,36% құрады, ал Бразилияның жалпы ЖІӨ-сі сол жылы 0,1%-ға ғана өсті. Дәстүрлі түрде ауыл шаруашылығына негізделген штат болған Сеара әскери режим кезінде (1964–1985 жж.) индустрияландыру бағдарламасын бастады және өнеркәсіптік сектор жыл сайын кеңейіп келеді. 1999 жылы өнеркәсіптің үлесі штаттық ЖІӨ-нің 39,3%-ын құрады. Туризм Сеара экономикасында үлкен рөл атқарады, штат көптеген шарлауықтар, жағажайлар мен жаңбырлы ормандармен. Орташа алғанда, Форталезаға жылына жарты миллион турист келеді. Ауыл шаруашылығында штат кешью, кокос, папая, қарбыз және бұршақ өсіруде ерекшеленеді. Бразилияда кешью өндірісі тек Солтүстік-Шығыста ғана жүзеге асырылады. 2017 жылы Бразилияда кешью ағаштары орналасқан жер көлемі 505 500 гектар деп бағаланды; оның 99,5% -ы Солтүстік-Шығыста орналасқан. Бұл аймақтағы негізгі өндірушілер – Сеара (ұлттық аумақтың 61,6%), Рио-Гранде-ду-Норте және Пиауи. Алайда, 2011 жылы әлемдегі ең ірі бесінші өндіруші болған Бразилия 2016 жылы әлемдегі өндірілген жаңғақтың 1,5%-ын құраған 14-ші орынға түсті. 2016 жылы Вьетнам, Нигерия, Үндістан және Кот-д'Ивуар әлемдегі ең ірі кешью өндіруші болды, олардың әлемдік өндірістің 70,6% -ы болды. Соңғы жылдары кейбір африкалық елдермен бәсекелестік күшейді, онда мемлекеттік бағдарламалар мәдениет пен өңдеу қабілетін кеңейтуге ықпал етті. Солтүстік-Шығыста кешьюді өңдеудің орнатылған қуаты жылына 295 мың тонна деп бағаланады, алайда аймақ осы көлемнің төрттен бір бөлігін ғана өндіре алды. Әлемдегі негізгі өндірушілердің ішінде Бразилияның өнімділігі ең төмен. Бразилиядағы кешью өнімінің төмендеуіне бірнеше фактор себеп болған. Бір себебі – жеміс бақтарының көпшілігі өнімнің табиғи төмендеу кезеңінде. Сонымен қатар, аймақтағы ең ірі кешью ағаштары технологияны аз қолдана отырып, қазба әдісімен пайдаланылады. 2017 жылы Солтүстік-Шығыс аймағы ұлттық өнімнің 74,0%-ын құраған ең ірі кокос өндіруші болды. Баия – 351 миллион, Сергипе – 234 миллион, Сеара – 187 миллион жеміс өндірді. Алайда, бұл салада бәсекелестік күшейіп, Индонезия, Филиппин және Үндістанға нарықтан айырылып жатыр, олар әлемдегі ең ірі өндірушілер, тіпті кокос суын Бразилияға экспорттайды. Климаттық проблемалардан басқа, Солтүстік-Шығыс өңіріндегі кокос пальмаларының өнімділігінің төмен болуы кокостың алуан түрлілігі мен жағалау аймақтарында қолданылатын технологиялық деңгейге байланысты факторлардың нәтижесі болып табылады. Бұл аймақтарда әлі күнге дейін жартылай экстрактивті егіс жүйесі басым, оның құнарлылығы төмен және мәдени басқару әдістері қолданылмайды. Ең көп өнім өндіретін үш штат – Баия, Сергипе және Сеара – ұлттық өнім бойынша 5-ші орында тұрған Пернамбукодан үш есе төмен өнімді ұсынады. Себебі, осы үш штаттың кокосының көп бөлігі жағалау аймақтарында орналасқан және жартылай экстрактивистік жүйелерде өсіріледі. 2018 жылы оңтүстік аймақ жалпы өнімнің 26,4% -ын өндірді, одан кейін орта батыс (25,4%), оңтүстік-шығыс аймақ (25,1%), солтүстік-шығыс (20,6%) және солтүстік (2,5%) болды. Солтүстік-шығыстағы ең ірі өндірушілер Сеара және Баия болды. 2018 жылы Бразилияда 17,6 млн. тонна қымыз өндірілді. Мараньяо 681 мың тоннамен елдегі 7-ші ірі өндіруші болды. Сеара 622 мың тоннамен 9-шы орында тұрды. Жалпы, солтүстік-шығыста 3,5 миллион тонна өнім өндірілді. Рио-Гранде-ду-Норте – бұл елдегі ең ірі диірмен өндіруші. 2017 жылы 354 мың тонна өнім өндірілді. 2007 жылы Солтүстік-Шығыс аймағы елдің өнімінің 95,8%-ын құрады. 2005 жылы елдің 45,4%-ын өндірген Рио-Гранде-ду-Нортеден басқа, елдегі ең ірі 3 мемлекет – Сеара, Баия және Пернамбуко. Папайя өндіруде 2018 жылы Баия Бразилиядағы 2-ші ірі өндіруші штат болды, бұл Эспириту Сантомен теңесті. Сеара 3-ші, Рио-Гранде-ду-Норте 4-ші орында тұрды. Банан өндірісінде 2018 жылы Сеара 408 мың тоннамен 8-ші ірі ұлттық өндіруші болды. Бұл аймақ қой мен ешкі өсіруде ұлттық деңгейде ерекшеленеді. 2016 жылы Сеарада 1,13 миллион баспен еліміздегі төртінші ірі ешкі табы болды. Штат қой қорасында 2,31 млн. малмен бірдей орын алды. Бразилияның басқа штаттарымен салыстырғанда Сеараның мал басы шағын. 2019 жылы 2,4 миллион бас мал болды. Сүт өндірісі осы жылы 705 миллион литрді құрады. 2017 жылы Солтүстік-Шығыс елдегі ең ірі шаян өндіруші болды. Ұлттық өндіріс 41 мың тоннаны құрады. Рио-Гранде-ду-Норте (37,7%) және Сеара (28,9%) ең ірі өндірушілер болды. Аракати, Сеарада, ең жоғары үлеске ие муниципалитет болды. Өнеркәсіпке қатысты, Сеара 2017 жылы 22,2 миллиард реалдық өнеркәсіптік ЖІӨ-ге ие болды, бұл ұлттық өнеркәсіптің 1,9%-ына тең. Өнеркәсіпте 296 734 жұмысшы жұмыс істейді. Басты өнеркәсіптік секторлар: Құрылыс (26,2%), Электр және Су сияқты Өнеркәсіптік қоғамдық пайдалы қызметтер (22,5%), Тағамдық өнімдер (11,0%), былғары және аяқ киім (10,5%) және киім (5,5%). Бұл 5 сектор штаттың өнеркәсібінің 75,7%-ын құрайды. Сеара өнеркәсібінің басты секторлары – киім, тағамдық өнімдер, металлургия, тоқыма, химия және аяқ киім. Өнеркәсіптің көп бөлігі Форталеза қалалық аймағында орналасқан, онда Мараканау индустриалдық ауданы орналасқан. Сан-Гонсалу-ду-Амантеде болат зауыты орналасқан, Companhia Siderúrgica do Pecém, ол 2018 жылы 2,9 миллион тонна шикі болат өндірді, ал елде 35,4 миллион тонна өндірілді. Сеарада ұлттық деңгейде танымал ірі компаниялар: Aço Cearense (болат), Companhia de Alimentos do Nordeste (тағамдық өнімдер), Grendene (аяқ киім), Café Santa Clara (кофе), Grande Moinho Cearense (диірмен), Edson Queiroz Group (бизнес конгломераты, газ, минералды су, тұрмыстық техника, байланыс, білім беру және т.б. салаларында жұмыс істейді), Naval Industry of Ceará, J. Macêdo, M. Dias Branco (печенье, макарон, торт, снэк, бидай ұны, маргарин және өсімдік майларын өндіретін, сататын және тарататын тағамдық компания) және Ypióca. Штат әдетте кедей. 2013 жылғы деректерге сәйкес, Форталезада шатырларда 396 370 адам тұрады. Форталеза Солтүстік-Шығыстағы қалалардың арасында шатырларда тұратын халық саны бойынша екінші орында. Тұрғындардың 31,6%-ының жан басына шаққандағы табысы ең төменгі жалақының жартысына дейін жетеді. Штаттың өнімділігі шағын.

Туризм және демалыс

Форталезаның халықаралық әуежайы (Пинто Мартинс әуежайы) Солтүстік және Орталық Америкадан, сондай-ақ Еуропадан халықаралық рейстер қабылдайды. Форталеза қаласының көршілес муниципалитеті Каукаяда орналасқан Кумбуко жағажайы әлемдегі ең жақсы кейтсерфинг орындарының бірі саналады. Жерикоакоара ұлттық паркі – жел шайқаған аймақ, онда жергілікті балықшылар із салып келген саяхатшылармен араласады. Бұл жерде тыныш, көңілді атмосфера, керемет форро биі мен музыкасы, капоэйра, сондай-ақ мәшһүр желкен және желқайық серуендері, жақын жердегі әсем Lagoa Azul көліне құм баги турлары және шаман жолымен Аяуаска тәжірибесіне қатысу сияқты қызықты мүмкіндіктер бар – бұл көбінесе рухани оянудың ең тиімді құралы деп есептеледі.

Халықаралық әуежай

Пинто Мартинс халықаралық әуежайы Форталеза қаласында орналасқан. Жолаушылар терминалы кондиционерленген және төрт деңгейден тұрады. Қойма деңгейінде 1000 автомобильге арналған тұрақ, банкоматтар және қалалық автобустардың аялдамасы бар. Бірінші деңгейде 31 тіркеу тізімдері, әуекомпания кеңселерi, автокөлік жалға беру агенттіктері, арнайы туристік ақпарат, кәмелетке толмағандардың саяхаттарын жеңілдету үшін кәмелетке толмағандар істері жөніндегі бюро, Ұлттық азаматтық авиация агенттігінің (ANAC) кеңсесі, анықтама бюросы, жолаушылар келiп-кету аймағы және екі такси аялдамасына қол жеткізу қарастырылған. Екінші деңгейде дүкендер, тағамдар залы және ішкі және халықаралық рейстерге арналған залдар орналасқан. Жоғарғы қабатта сыра бағы және Форталеза қаласының панорамалық көрінісін ашатын маневр алаңына қараған панорамалық жабық алаң бар. Аэропорттың алаңы 152 857 шаршы метрді құрайды және ол бір уақытта 14 ұшақты белгіленген орындарда ("қораптар") қабылдай алады. Форталезадан рейстерді жүзеге асыратын әуекомпаниялар: Cabo Verde Airlines, TAP, Delta Air Lines, Gol, TAM, Webjet, OceanAir және TAF. Әуежайға ішкі және халықаралық чартерлік рейстер де жиі келіп тұрады. 1998 жылы ашылған жолаушылар терминалы 50 жылға есептелген. Бұрынғы терминал, Басқару авиациясы терминалы деп аталатын, қазір жалпы авиация және өрттен қорғау қызметі үшін пайдаланылады. Басқару мұнарасы жанында орналасқан. Инфраэро компаниясы жүк терминалын салуды жоспарлап отыр. Жаңа терминалдың ауданы шамамен 8 мың шаршы метрді құрайды, бұл жүктерді сақтау және тасымалдау мүмкіндігін төрт есеге арттырады. Содан кейін жаңа терминалды тас жол және теміржол желілерімен біріктіру жоспарлануда.

Порттар

Форталеза порты Мукурипе шығанағында орналасқан және мұнай платформасын қоса алғанда, адам жасаған порт болып табылады. Порттың жағалауы 1054 метрге созылады. Мұнда 6000 шаршы метрлік қоймалар және 100 000 шаршы метрден астам контейнерлік аймақ бар. Екі бидай диірмені әлі де жұмыс істеп тұр, олар кең маневрлік док арқылы теміржол жүйесімен байланыстырылған. Песем порты – штаттың тағы бір ірі порты, ол Сан-Гонсало-ду-Амаранте муниципалитетінде, Форталезадан шамамен 60 километр қашықтықта орналасқан.

Спорт

Форталеза қонақтар мен тұрғындарға түрлі спорттық іс-шаралар ұсынады. Бразилияның басқа да аймақтарындағыдай, ең танымал спорт түрі – футбол. Сеара штатының чемпионатының маңызды ойындары Форталезада өтеді. Ceará SC, Fortaleza EC және Ferroviário AC сияқты бірнеше футбол клубы бар. Күшті желдер Прайа-ду-Футуроны су спортымен айналысуға өте қолайлы жасайды, сондай-ақ Форталезада серфинг, виндсерфинг және кайтсерфингтен әлемдік жарыстар ұйымдастырылады. Форталеза жауынгерлік спорт түрлерінде жоғары деңгейдегі спортшыларды тәрбиеледі, мұны аралас жекпе-жектегі форталезандық спортшылардың жетістіктері дәлелдейді. Форталеза 2014 жылғы ФИФА Әлем Кубогінің қабылдаушы қалаларының бірі болды.

Ту

Сеара штатының мемлекеттік туы – ұлттық символдардың бірі. Тудың фоны Бразилия туымен бірдей, ерекшелігі – гербінде. Гербінде штаттың күшін, төзімділігін және қорғаушылық қызметін бейнелейтін полонийдан жасалған қалқан бейнеленген. Бірақ бұл ғана емес, ол штаттың географиясын, жануарлар мен өсімдіктер әлемін де көрсетеді, мысалы, жағалау, құрғақ дала, құстар, карнауба пальмалары. Сонымен қатар, антропологиялық және мәдени элементтер де бар, мысалы, Мукурипе маяғы, Алтын бекініс – бұл тек әскериленген өткенді ғана емес, сонымен қатар халықты да көрсетеді; балықшылар қолданатын салдар, қайықтардың бір түрі.