Кіріспе

Власина (серб. кирилл. Власина) - Сербияның оңтүстік-шығысындағы өзен.

География

Власина өзені Власина көлінен 1213 м биіктікте ағады. Бұрын көл үлкен, сазлы торф болды, бірақ 1947-1951 жылдары Власина өзені ұзын, топырақты бөгеттің арқасында бөгетіліп, батпақ жасанды көлге айналды. Өзен солтүстікке қарай ағып, батыста Чемерник таулары мен шығыста Грамада арасынан өтеді. Краная Трава, облыстық және муниципалдық орталық, Брод, Крстичево және Ябуковик ауылдары арқылы ағады, онда Лужница тауына жетеді және оң жақтан Градсканы алады. Өзен батысқа қарай, Лужницаның оңтүстік беткейлері бойымен бұрылады және оң жақтан Тегошницаны (Донье-Гарэ ауылында) және Лужницаны (Сводьеде) алады. Власина Сува Планина мен Бабичка Гора тауларының оңтүстік беткейлерінде жалғасып, Власотинце қаласына және төменгі Лесковац даласының батыс бөліктеріне жетеді, ол Южная Мораваның құрама аңғарының бөлігі болып табылады. Батуловце және Стайковце ауылдарынан кейін Власина өзені Оңтүстік Мораваға құяды. Ең ұзын қоныстар - Тегошница, Лужница, Пуста Река, Градская Река, Бистрица және Растовница. ГЭС өндіру мақсатында Власинаның кейбір қоныстары каналдар арқылы Власина көліне бұрылып, Врала су айдынының бөлігіне айналды. Бұл өзендер - Младеница, Чемерника және Стрвна өзенінің барлық оң жақ қоныстары. Осылайша жасанды екі бұрылыс және ағынды тұтқындау пайда болды. 2020 жылға қарай Власина су айдынында 55 шағын гидроны салу жоспарланған. Сербияның басқа бөліктерінде шағын гидростанциялар салынудан кейін пайда болған теріс реакциядан және жергілікті экологиялық белсенділердің әрекетінен кейін Власотинце муниципалитеті 2021 жылдың наурызында өз аумағында осындай қондырғыларды тыйым салды.

Су тасқыны

Әдетте тыныш өзен болып табылатын Власина өзенінің су тасқыны үлкен залал келтіреді. Өзеннің барлық су айдыны эрозияға ұшырайды. Әсіресе, Черна-Трава мен Своде, Совидэ мен Бабушница арасындағы учаскелер қатты зардап шекті. 1948 жылы Власотинце қаласын су басты. 1988 жылы 26 маусымда, қатты жаңбырдан кейін, Власина аңғары апатты су тасқыны болды. Өте қатты жаңбырлар мен қатты дауылдар Власотинце, Черна-Трава, Бабушница, Пирот және Лесковац муниципалитеттеріндегі өзеннің су айдынына әсер етті. Жоғарғы және орталық су айдыны бөліктері Раков долында абсолютті шыңмен, бүкіл Сербияда тәуліктік абсолютті максимуммен болды. Орташа ағыны 1,5 метр болатын "Власина" 145 есе көбейіп, су тасқыны биік болып, жағдайды нашарлатып, түнде қаланы қиратты. Бұрын зарядтың түсірілуі мен толқынның биіктігі ешқашан тіркелмеген.