Темір жетіспеушілігі – өсімдіктерде кездесетін, жасыл түсінің жоғалуына (хлорозға) себеп болатын мәселе. Топырақтың pH деңгейі мен марганец артық болуы себепкер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Темір (Fe) жетіспеушілігі – өсімдіктерде кездесетін, сондай-ақ "көктеректі хлороз" деп аталатын бұзылыс. Оны марганец жетіспеушілігімен шатастыру мүмкін. Топырақта темірдің концентрациясы жоғары, бірақ топырақтың pH көрсеткіші 6,5-тен асып кетсе, сіңіруге қолжетімді болмайды. Марганец сияқты элементтердің топырақта артық болуы өсімдіктердің темірді қабылдауына кедергі келтіріп, темір жетіспеушілігін тудыруы мүмкін. Темір хлорофилл өндіру үшін қажет, сондықтан оның жетіспеуі хлорозға алып келеді. Мысалы, темір глютамил-тРНК редуктаза ферментінің белсенді ортасында қолданылады, ал бұл фермент гем мен хлорофиллдің алға құрауы болып табылатын 5-аминолевулин қышқылының түзілуіне қажет.
Iron (Fe) deficiency is a plant disorder also known as "lime induced chlorosis". It can be confused with manganese deficiency. Soil iron concentration is high, but can become unavailable for absorption if soil pH is higher than 6.5. Excess of elements such as manganese in the soil can interfere with plant iron uptake triggering iron deficiency. Iron is needed to produce chlorophyll, hence its deficiency causes chlorosis. For example, iron is used in the active site of glutamyl tRNA reductase, an enzyme needed for the formation of 5 Aminolevulinic acid which is a precursor of heme and chlorophyll.
Симптомдары
Сарылау (хлороз) ескі жапырақтардың орнына жаңа өсіп келе жатқан жапырақтарда пайда болады және көбінесе жапырақ тамырлары арасында байқалады. Жемістердің сапасы мен саны нашарлайды. Хлороз жас жапырақтарда пайда болады, себебі темір жылжымайтын элемент, сондықтан жас жапырақтар өсімдіктің басқа бөліктерінен темірді тартып ала алмайды. Уақыт өте келе сары түс ақшыл түске айналуы немесе бүкіл жапыраққа тарауы мүмкін. Темір тапшылығы бар өсімдіктер кадмий сияқты ауыр металдарды артық жинауы мүмкін. Кез келген өсімдік зардап шегуі мүмкін, бірақ малина мен алмұрт, сондай-ақ азалия мен камелия сияқты қышқыл топырақты жақсы көретін өсімдіктерге бұл көбірек тән.
Yellowing (Chlorosis) occur in the newly emerging leaves instead of the older leaves and usually seen in the interveinal region Fruit would be of poor quality and quantity. Chlorosis occurs in younger leaves because iron is not a mobile element, and as such, the younger leaves cannot draw iron from other areas of the plant. Over time, the yellowing may even turn a pale white or the whole leaf may be affected. Iron deficient plants may overaccumulate heavy metals such as cadmium. Any plant may be affected, but raspberries and pears are particularly susceptible, as well as most acid loving plants such as azaleas and camellias.
Емдеу
Темір тапшылығын өсіру жағдайларына сәйкес топырақты таңдау арқылы (мысалы, әк топырағында қышқылды жақсы көретін өсімдіктерді өсіруден аулақ болу) немесе жақсы шіріген тыңайтқыш немесе компост қосу арқылы болдырмауға болады. Егер темір тапшылығынан туындаған хлороз күдікті болса, топырақтың pH-ін тиісті сынақ жиынтығымен немесе құралмен тексеріңіз. Жер бетінен және тереңдіктен топырақ үлгісін алыңыз. Егер pH 7-ден жоғары болса, топырақты қайта жаңартуды қарастырып, pH-ты 6,5–7 аралығына төмендету қажет. Қайта жаңартуға келесілер кіреді: i) компост, тыңайтқыш, торф немесе ұқсас органикалық заттарды қосу (ескерту: кейбір саудалық тыңайтқыш және компост қоспаларында әк қосылғандықтан pH 7–8 аралығында болуы мүмкін. Қолжетімді болса, қауіпсіздік деректер кестесін (MSDS) оқыңыз.) ii) азотты тыңайтқыш ретінде аммоний сульфатын қолдану (аммоний ионының топырақ пен тамыр аймағында нитратқа ыдырауынан туындаған қышқылды тыңайтқыш) iii) топыраққа элементтік күкіртті қолдану (айлар бойы сульфат/сульфит түзетін және pH-ты төмендететін тотығу процесі). Ескерту: күкірт, тұз қышқылы, лимон қышқылы сияқты қышқылды тікелей қосу қауіпті, себебі бұл топырақтағы уытты және басқа да байланысқан металл иондарын белсендіруі мүмкін. Темірді темір сульфаты немесе темір хелатты қосылыстарды қолдану арқылы өсімдікке дереу қолжетімді етуге болады. Екі кең таралған темір хелаты – Fe EDTA және Fe EDDHA. Темір сульфаты (Темір(II) сульфаты) және Fe EDTA тек pH 7,1 дейінгі топырақта тиімді, бірақ оларды жапыраққа шашыруға болады (жапырақтан қоректендіру). Fe EDDHA pH 9 дейін (жоғары сілтілі) тиімді, бірақ фототоздырудан сақтау үшін оны топыраққа және кешке қолдану керек. EDTA топырақтағы қорғасынды белсендіруі мүмкін, ал EDDHA олай емес.
Iron deficiency can be avoided by choosing appropriate soil for the growing conditions (e. g., avoid growing acid loving plants on lime soils), or by adding well rotted manure or compost. If iron deficit chlorosis is suspected then check the pH of the soil with an appropriate test kit or instrument. Take a soil sample at surface and at depth. If the pH is over seven then consider soil remediation that will lower the pH toward the 6.5 7 range. Remediation includes: i) adding compost, manure, peat or similar organic matter (warning. Some retail blends of manure and compost have pH in the range 7 8 because of added lime. Read the MSDS if available.) ii) applying Ammonium Sulphate as a Nitrogen fertilizer (acidifying fertilizer due to decomposition of ammonium ion to nitrate in the soil and root zone) iii) applying elemental Sulphur to the soil (oxidizes over the course of months to produce sulphate/sulphite and lower pH). Note: adding acid directly e. g. sulphuric/hydrochloric/citric acid is dangerous as you may mobilize metal ions in the soil that are toxic and otherwise bound. Iron can be made available immediately to the plant by the use of iron sulphate or iron chelate compounds. Two common iron chelates are Fe EDTA and Fe EDDHA. Iron sulphate (Iron(II) sulfate) and iron EDTA are only useful in soil up to PH 7.1 but they can be used as a foliar spray (Foliar feeding). Iron EDDHA is useful up to PH 9 (highly alkaline) but must be applied to the soil and in the evening to avoid photodegradation. EDTA in the soil may mobilize Lead, EDDHA does not appear to.