Кіріспе

Гуанчжоудағы көшіп-қонушы жұмысшының өлімі, Гуандун, Қытай Сунь Жиган оқиғасы 2003 жылы Гуанчжоудағы көшіп-қонушы жұмысшы Сунь Жиганның Қытайдың қамауда ұстау және репатриациялау (C&R) жүйесі бойынша ұсталған кезінде ауыр физикалық жәбірлену нәтижесінде қайтыс болуына қатысты. Бұл жағдай Қытайдағы БАҚ пен Интернетте үлкен назар аударып, ұлттық үкімет К&Р жүйесін жоюға әкелді.

Жәбірленуші

Сунь Жиган (; 1976-2003) - Хуанган, Хубэй провинциясынан. Ол Ухань ғылым және технология университетінің түлегі болды. 2003 жылғы қытайлық Жаңа жылдан кейін ол Хубэйден шығып, Қытайдың оңтүстігіндегі Гуандун провинциясына, көшіп келген жұмысшыларға тәуелді аймаққа, барды. Ол алдымен Шэньчжэньде жұмыс тапты, бірақ кейін Гуанчжоуға Дацзи киім компаниясында жұмыс істеуге кетті. Сунь Ятсен университетінің ресми аутопсиясы Суньнің отбасының рұқсатымен оның денесін 72 сағат бұрын қатыгездікпен ұрып-соғудың дәлелін тапты. Қабылдау орталығының медициналық клиникасы өлім себебін инфаркт немесе инсульт деп хабарлады. Осы реакциялардың ішінде екі топ жоғары санаттағы қытай заңгерлері Ұлттық халық конгрессіне хат жазып, қамауға алу және репатриациялау туралы ережелердің конституциялық тұрғыда екендігіне күмән келтірді. Қаулылардың бір ерекше проблемасы, олар толық Конгресс заң ретінде емес, Мемлекеттік кеңеспен регламент ретінде қабылданды. Нәтижесінде, еңбек мигранттарына қатысты К&Р заңы Конституцияның азаматтардың құқықтарын бұзады деген негізде конституцияға қайшы келеді деп дәлелдеді. Қытай заңдарында конституциялық сот төрелігі қарастырылмаған, сондықтан конституцияға қайшы деп танылған заңдарды реформалау заң шығарушылар мен әкімшілердің жауапкершілігіне жатады. Заң реформашыларының кейбір қозғалыстары болды. Олар конституционализммен тәжірибе жүргізу үшін соттар мен бюрократияны қолданды. Осыған ұқсас дәлел ретінде, қамауға алу және елге қайтару ережелері "1996 жылғы Әкімшілік жаза туралы заңға қайшы келеді, онда жеке бостандығын шектейтін әкімшілік жазалар тек [толық] Конгресс қабылдаған заңдармен ғана рұқсат етілуі мүмкін" деп айтылды. Бұл екі сын да заңгерлер мен заңгерлердің бұдан бұрын жариялаған мәлімдемелерін қайталады. Заңдық дәлелдерден басқа, тұтқындау орындарымен байланыста болғандардың кейбір баяндамалары (оның ішінде ресми есеп) жағдайлардың түрме мен қайта тәрбиелеу лагерлерінен де нашар екенін көрсетті (соның ішінде ұрып-соғу және соттысыз ұзақ уақыт қамауда ұстау), сонымен қатар кейде полиция бұл жүйені айыпталушылардың отбасыларын ұрлау және одан да көп шығындарды алу үшін қолданды. Бұл хабарлар бұрын ескертулерге мән бермеген.

Тергеу

"Сан" ісі бойынша "Сан" газетінің бас редакторы Ченг Ижонг пен үш редакторына жемқорлық және басқа да қылмыстар жасады деп айып тағылды. Cheng (жергілікті) мемлекеттік кәсіпорынның қаражатын теріс пайдаланған. Адам құқықтарын қорғаушы заңгерлер бұл әрекеттерді жергілікті биліктің журналистердің баспасөз еркіндігін қорғау үшін кек алуы деп мәлімдеді. Қандай болған күнде де, олардың қорғаушы адвокаттары оны бірден түрмеден босатып, басқалардың жазаларын қысқартты. Адам құқықтары жөніндегі адвокаттар Сун мен Ченг істерін Weiquan қозғалысының жеңісі деп қарастырды. 2003 жылдың маусым айында Сунды өлтірген екі адам өлім жазасына кесілді (бір адам шартты түрде), 10 көмекші адам алты айдан өмір бойына түрмеге жабылды, алты мемлекеттік қызметкер заңсыз жұмыс істегені үшін екі жылдан үш жылға дейін түрмеге кесілді, ал кейіннен бас медбике екі жылға сотталды. Кейбіреулер полиция тергеу жүргізгендіктен, шешімдерді сынға алды, бірақ олар полицияға айып тағылмаған деген қорытындыға келді. Сунның әкесі Сун Ляйсон үкіметтен 53 000 доллар төлеп, "қазір Жиганг төменгі әлемде жақсы ұйықтай алады" деп мәлімдеді.