Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орталық Квинслендтегі ойыс, Австралия Карнарвон ойысы Орталық Квинслендтегі (Австралия) Оңтүстік Бригалоу белдеуі биоөңірінде, Брисбеннен солтүстік-батысқа қарай 593 км жерде орналасқан. Негізінен су эрозиясынан пайда болған Карнарвон ойысының ұзындығы 30 шақырым, ол Карнарвон ұлттық паркіне орналасқан және аузында алты жүз метр тереңдікте орналасқан. Бұл Карнарвон ұлттық паркі ішіндегі ең көп қаралатын нысан, өйткені онда көптеген тәжірибелер бар және оған оңай қол жеткізуге болады. Ең жақын қалалар Инджун және Рольстон. 2009 жылы Q150 мерекелерінің бір бөлігі ретінде Карнарвон шатқалы "Табиғи аттракцион" рөлі үшін Квинслендтің Q150 таңбаларының бірі ретінде жарияланды.
Gorge in Central Queensland, Australia
Carnarvon Gorge is located in the Southern Brigalow Belt bioregion in Central Queensland (Australia), 593 km northwest of Brisbane. Primarily created by water erosion, Carnarvon Gorge is around 30 kilometres long, located in Carnarvon National Park, and six hundred metres deep at the mouth. It is the most visited feature within Carnarvon National Park due to the diversity of experiences it contains and the ease with which it can be accessed. The closest towns are Injune and Rolleston. In 2009 as part of the Q150 celebrations, the Carnarvon Gorge was announced as one of the Q150 Icons of Queensland for its role as a "Natural attraction".
Тарих
Кейбір батыс зерттеушілері аборигендер қорғаныс мәселесі мен азық-түлік ресурстарының жетіспеушілігіне байланысты қазынды тұрақты мекендеген жоқ деп болжайды, ал басқалары қазынды қасиетті деп санағандықтан тұрақты тұруға рұқсат етілмегенін айтады. Түс оқиғалары ойыстарды жасаған және олардың тұрақты су айдындарында осы күнге дейін тұратын Көктемгі жылан туралы әңгімелейді. Людвиг Лейххардт 1844 жылы Порт-Эссингтонға жасаған экспедициясы кезінде жақын маңдағы аралықтан өтіп, тау жоталарын байқаған алғашқы еуропалық зерттеуші болды. Екі жылдан кейін Томас Митчелл Карнарвон ойысының батысына қарай жүріп өтті. Карнарвон жотасына, мүмкін, Генри Герберт, 3-ші Карнарвон графы есімімен Митчелл ат қойған. Колонияларға жайылымдар мен жақсы су туралы хабарлар оралмандарды осы аймаққа әкелді және оралмандар мен аборигендер арасындағы қанды қақтығыстың кезеңі басталды. 1870-ші жылдардың аяғында жаңадан келгендер басым болды. Жергілікті аборигендер олардың жағдайына жанашырлық танытқан адамдар басқаратын жерлерге бас сауғалады. Кейінгі жылдары көптеген адамдар өз елінен күшпен шығарылып, үкімет пен шіркеу басқаратын қорықтар мен миссионерлік қызметке ауыстырылды. Кейбіреулер соңғы процесс, оның алдындағы тікелей қақтығыстан гөрі мәдени тұрғыдан бұзылысты болды деп санайды. Мал шаруашылығы мен егін шаруашылығы Карнарвон шатқалы айналасында белсенді сала болып қала береді, бірақ 1932 жылдан бастап, ол Ұлттық парк ретінде жарияланғалы, мұндай іс-әрекеттерге енді ол шатқалада рұқсат етілмеген. 1974 жылы шамамен бір ғасыр бойы қатты жайылған Ка Ка Мунди аймағы да саябақтың құрамына енді.
Some western researchers have suggested that Aboriginal people did not live in the gorge permanently, due to defensive concerns and lack of food resources, whilst others suggest that permanent occupation was not allowed due to the gorge being considered sacred. The dreamtime stories tell a tale of the Rainbow Serpent which made the gorges, and which resides in their permanent waterholes to this day. Ludwig Leichhardt was the first European explorer to pass nearby and make note of the ranges, during his expedition to Port Essington in 1844. Two years later, Thomas Mitchell passed to the west of Carnarvon Gorge. It was Mitchell who named the Carnarvon Range, possibly after Henry Herbert, 3rd Earl of Carnarvon. The reports of pastureland and good water carried back to the colonies brought settlers to the area, and began a period of bloody conflict between settlers and Aboriginals. By the late 1870s the newcomers had prevailed. Local Aboriginals sought refuge on properties run by those sympathetic to their plight. Subsequent years would see many forcibly removed from their homelands and transferred to government and church run reserves and missions. The latter process of removal is considered by some to have been, culturally, more destructive than the direct conflict that preceded it. The farming of cattle and growing of crops remains a vibrant industry around Carnarvon Gorge but, since 1932 when it was gazetted as a National Park, such activities have no longer been allowed in the gorge itself. In 1974, the Ka Ka Mundi area which had been heavily grazed for about a century, also became part of the park.
Ерекшеліктері
Кешектің төменгі он шақырымында келушілер әртүрлі мәдени және табиғи құндылықтарға тап болуы мүмкін, бұл аймақтың басқа жерлерінде тәжірибеге ие болу үшін едәуір саяхат жасауды талап етеді; елеулі жергілікті мәдени орындар мен тас өнер орындары, тар құмтасты каньондар, кең құмтасты жартастар, базальтпен жабылған таулы алқаптар мен тау жоталары және жаңбырлы орман өсімдіктері.
Within the lower ten kilometres of the Gorge, visitors can encounter a variety of cultural and natural values that, elsewhere in the region, would require considerable travel to experience; significant Indigenous cultural sites and rock art sites, narrow sandstone canyons, extensive sandstone cliff lines, basalt capped tablelands and mountain ranges, and relict rainforest vegetation.
Жолдар, соқпақтар және жерлер
Карнарвон ойысына апатын он шақырымдық (10 км) жол бар, ол Арт галереясы, Биг Бенд, Уордс каньоны, Кафедралы үңгір, Амфитеатр және Мосс бақшасы сияқты белгілі бір сайттарға ауысады. Карнарвон ойысының аузында тағы бес сайт бар: Булимба блюф, Табиғат жолы, Рокпул, Микки Крик ойысы және Балуон үңгірі (жел өрті салдарынан 2018 жылдың желтоқсан айында жабылған). Тәжірибелі саяхатшылар үшін бірнеше алыс жол бар; Ранч, Ібілістің жол белгісі және Жауынгерлік шұғыл.
There is a ten kilometre (10 km) track leading into Carnarvon Gorge, with diversions into specific sites such as the Art Gallery, Big Bend, Wards Canyon, Cathedral Cave, the Amphitheatre and the Moss Garden. In the mouth of Carnarvon Gorge, there are another five sites to visit; Boolimba Bluff, the Nature Trail, the Rockpool, Mickey Creek Gorge and Baloon Cave (closed due to bushfire damage in December, 2018). Several remote tracks exist for experienced walkers; the Ranch, the Devil's Signpost, and Battleship Spur.
Тастар мен пейзаждар
Орталық Квинсленд құмтас белдеуінде орналасқан және Консуэло тау жиегі мен Ұлы бөлгіш жотасын бөліп тұратын Карнарвон шатқалының ландшафты негізінен су эрозиясымен қалыптасқан. Соңғы жиырма жеті миллион жыл ішінде Карнарвон өзені, ол шамамен , Базальтты қабаты ойыстың екі жағындағы биік елдердің үстінде орналасқан, онда ол ландшафтты эрозиядан қорғайды және төменгі шөгінді жыныстардан алынғандарға қарағанда едәуір өзгеше топырақтарды жасайды. Базальт қабатынан эрозияға ұшыраған тас жыныстар өздерінің су эрозиясына қарсы тұру қабілетімен, олар бір кезде жапқан шөгінді жыныстарға қарағанда жақсырақ. Кешектегі ең көрінетін тау жыныстары Квинслендтің газ бен мұнайдың көп бөлігін және жер асты суларының едәуір мөлшерін қамтитын Сурат алабына жатады. Сурат алабы Ұлы Артезиан алабының бір бөлігін құрайды және ойыста көптеген бұлақтар пайда болады. Сурат алабындағы ең көне компонент - бұл ойыстың керемет жартастарын құрайтын саңылаулы құмтастар. Преципице құмтасы Ұлы Артезиан алабының негізгі қабылдау төсектерінің бірі болып табылады, ол жатқан аймаққа қайта толтыру аймағы ретінде маңызды мән береді. Алдыңғы құмтастан төменгі жағалаудағы ойықтың төбесі Боуэн алабының ең жоғарғы қабаты - Мулайембер формациясы арқылы қалыптасады. Бұл қабаттың өткізбеушілігі Карнарвон ойысының бұлақтарынан пайда болған судың жер бетіне жақын немесе одан жоғары болуына мүмкіндік береді. Бұл ойыстың экожүйелерінде судың болуы жағынан маңызды өзара іс-қимыл. Карнарвон өзені судың ағысын тек екі рет тоқтатқан, бұл - өте сенімді су көзі. Құрғақшылық кезінде ол ойысты оазиске айналдырады, ол айналадағы жартылай құрғақ экожүйелерден ұзақ уақыт бойы өмір сүру формаларын қолдады. Карнарвон ойысында орналасқан тау жыныстарының әрқайсысы өз ерекшеліктеріне қарай эрозияға ұшырап, ауа райына ұшырайды. Жердің әртүрлі түрлері мен жер бедері пайда болған жерлер Карнарвон ойысында өмірдің әртүрлілігі бар екенін түсіндіруге көп көмектеседі.
Situated within the Central Queensland Sandstone Belt, and separating the Consuelo Tableland and the Great Dividing Range, Carnarvon Gorge's landscapes have largely been shaped by water erosion. Over the last twenty seven million years Carnarvon Creek, which winds for over , The basalt layer is present on top of the high country either side of the Gorge where it protects the landscape from erosion and generates significantly different soils to those derived from the lower sedimentary rocks. Boulders eroded from the basalt layer dominate the Gorge's waterways due to their ability to resist water erosion better than the sedimentary rocks they once overlaid. The most visible rocks in the Gorge belong to the Surat Basin, which holds most of Queensland's gas and oil and significant amounts of groundwater. The Surat Basin forms part of the Great Artesian Basin, and generates numerous springs within the Gorge. The oldest component in the Surat Basin is the porous Precipice Sandstone, which forms the Gorge's spectacular cliffs. The Precipice Sandstone is one of the primary intake beds for the Great Artesian Basin, giving the area where it lies exposed significance as a replenishment zone. Below the Precipice Sandstone, the Gorge's floor is formed by the uppermost layer of the Bowen Basin, the Moolayember Formation. The impermeability of this layer allows the water generated by Carnarvon Gorge's springs to remain close to, or above, the surface a significant interplay in terms of the availability of water within the Gorge's ecosystems. Carnarvon Creek, whose flow has only been known to stop twice since records commenced, is an incredibly reliable source of water. In times of drought, it turns the Gorge into an oasis which has supported forms of life long since passed from the semi arid ecosystems surrounding it. Each of the rock strata exposed in the Gorge erodes and weathers according to its own characteristics, and the variety of soil types and landforms generated goes a long way towards explaining why Carnarvon Gorge supports such a diversity of life.
Климат
Карнарвон ойысының климаты оны қоршаған тегіс жерлерден едәуір ерекшеленеді. Жауын-шашынның орташа мөлшері жылына 1000 мм-ге жетеді, ал жер бетіндегі температура орташа. Сағада тіркелген ең төменгі температура 2 °C, ал 5 °C-дан төмен температура оның аузынан 5 шақырым жерде кездеседі. Шілде айының орташа температурасы 6,3 °C 20,9 °C, ал қаңтар айының орташа температурасы 20,5 °C 35,5 °C. Статистикалық тұрғыдан алғанда, ең жауын-шашынды ай - ақпан, ал ең құрғақ - тамыз. Бұл сандарды әрқашан Австралияның белгілі бір түрде болжауға болмайтын климаты жағдайында қарастыру керек. Мысалы, 2007 жылдың қазаны мен 2008 жылдың ақпаны аралығында Карнарвон ойысында 1400 мм жауын-шашын түсті, бұл оның жылдық орташа көрсеткішінің 140% -ы.
Carnarvon Gorge's climate is considerably different from that experienced in the flatter terrain surrounding it. Average rainfall in the Gorge is higher at 1,000 millimetres per annum and temperatures on the Gorge floor are more moderate. The lowest temperature recorded in the Gorge is 2 °C, whereas temperatures lower than 5 °C are experienced within 5 kilometres of its mouth. Average July temperature range is 6.3 °C – 20.9 °C, and average January temperature range is 20.5 °C – 35.5 °C. Statistically, the wettest month is February and the driest is August. These figures should always be considered in the context of Australia's notoriously unpredictable climate. For example, between October 2007 and February 2008, Carnarvon Gorge received 1,400 millimetres of rainfall; 140% of its annual average.
Флора
Карнарвон ойысында өсiмдiктiң үш кең түрi бар: эвкалипт пен ангофора басым орманды ашық орманға; аралас эвкалипт, акация, ақ кипарис қарағай немесе терпентин орман және/немесе құмтасты беткейлердегі, жартастардағы, қырқалардағы және қалдықтардағы ашық орман; тазартылған және/немесе қайта өскен аумақтар. Карнарвон ойысына келгендер алаңдаушылық туғызатын төрт аймақтық экожүйеге оңай тап болады: Квинслендтің аллювиалды жазықтағы көк шөп орман; аллювиалды жазықтағы күміс жапырақты темірқабық орман; Квинслендтің көк шөп, аллювиалды жазықтағы өзендік емен ормандар; және қорғалған ойыстар мен ылғалды тіршілік орындарындағы биік ашық орман. Карнарвон шатқалының айқын белгілері болып екі өсімдік түрі саналады: цикада Macrozamia moorei (жалпы атауы жоқ) және Карнарвон желдеткіш пальмасы (Livistona nitida). Macrozamia moorei Баклэнд жанартау провинциясының үшінші базальтты ағынымен тығыз байланысты және Орталық Квинслендке эндемик. Ливистона нитида бұлақтарында мекендейді Биг Бенд кемпинг аймағы жыл бойы ашық. Тұрғындарға әр түрлі баспана ұсынылады, соның ішінде кабиналар, автокөлік пен автокөлікпен жүретін жерлер және кемпингтер бар. Өркеннің коммерциялық турлары бар.
Three broad vegetation types are present in Carnarvon Gorge; eucalypt and angophora dominated woodland to open woodland; mixed eucalypt, acacia, white cypress pine or turpentine woodlands and/or open forests on sandstone slopes, scarps, ridges and residuals; cleared and/or regrowth areas. Four regional ecosystems listed as of concern are easily encountered by visitors to Carnarvon Gorge: Queensland blue gum woodland on alluvial plains; silver leaved ironbark woodland on alluvial plains; Queensland blue gum, river she oak fringing woodland on alluvial plains; and tall open forest in sheltered gorges and moist habitats. Two plant species, in particular, are considered Carnarvon Gorge icons; the cycad Macrozamia moorei (no common name) and the Carnarvon fan palm (Livistona nitida). Macrozamia moorei is closely associated with the Tertiary basalt flows of the Buckland Volcanic Province, and is endemic to Central Queensland. Livistona nitida is endemic to the springs The Big Bend Camping Area is open year round. A variety of accommodation options are available including cabins, caravan and motorhome sites and camping. Commercial tours of the gorge are available.