Кіріспе

Орталық Квинслендтегі ойыс, Австралия Карнарвон ойысы Орталық Квинслендтегі (Австралия) Оңтүстік Бригалоу белдеуі биоөңірінде, Брисбеннен солтүстік-батысқа қарай 593 км жерде орналасқан. Негізінен су эрозиясынан пайда болған Карнарвон ойысының ұзындығы 30 шақырым, ол Карнарвон ұлттық паркіне орналасқан және аузында алты жүз метр тереңдікте орналасқан. Бұл Карнарвон ұлттық паркі ішіндегі ең көп қаралатын нысан, өйткені онда көптеген тәжірибелер бар және оған оңай қол жеткізуге болады. Ең жақын қалалар Инджун және Рольстон. 2009 жылы Q150 мерекелерінің бір бөлігі ретінде Карнарвон шатқалы "Табиғи аттракцион" рөлі үшін Квинслендтің Q150 таңбаларының бірі ретінде жарияланды.

Тарих

Кейбір батыс зерттеушілері аборигендер қорғаныс мәселесі мен азық-түлік ресурстарының жетіспеушілігіне байланысты қазынды тұрақты мекендеген жоқ деп болжайды, ал басқалары қазынды қасиетті деп санағандықтан тұрақты тұруға рұқсат етілмегенін айтады. Түс оқиғалары ойыстарды жасаған және олардың тұрақты су айдындарында осы күнге дейін тұратын Көктемгі жылан туралы әңгімелейді. Людвиг Лейххардт 1844 жылы Порт-Эссингтонға жасаған экспедициясы кезінде жақын маңдағы аралықтан өтіп, тау жоталарын байқаған алғашқы еуропалық зерттеуші болды. Екі жылдан кейін Томас Митчелл Карнарвон ойысының батысына қарай жүріп өтті. Карнарвон жотасына, мүмкін, Генри Герберт, 3-ші Карнарвон графы есімімен Митчелл ат қойған. Колонияларға жайылымдар мен жақсы су туралы хабарлар оралмандарды осы аймаққа әкелді және оралмандар мен аборигендер арасындағы қанды қақтығыстың кезеңі басталды. 1870-ші жылдардың аяғында жаңадан келгендер басым болды. Жергілікті аборигендер олардың жағдайына жанашырлық танытқан адамдар басқаратын жерлерге бас сауғалады. Кейінгі жылдары көптеген адамдар өз елінен күшпен шығарылып, үкімет пен шіркеу басқаратын қорықтар мен миссионерлік қызметке ауыстырылды. Кейбіреулер соңғы процесс, оның алдындағы тікелей қақтығыстан гөрі мәдени тұрғыдан бұзылысты болды деп санайды. Мал шаруашылығы мен егін шаруашылығы Карнарвон шатқалы айналасында белсенді сала болып қала береді, бірақ 1932 жылдан бастап, ол Ұлттық парк ретінде жарияланғалы, мұндай іс-әрекеттерге енді ол шатқалада рұқсат етілмеген. 1974 жылы шамамен бір ғасыр бойы қатты жайылған Ка Ка Мунди аймағы да саябақтың құрамына енді.

Ерекшеліктері

Кешектің төменгі он шақырымында келушілер әртүрлі мәдени және табиғи құндылықтарға тап болуы мүмкін, бұл аймақтың басқа жерлерінде тәжірибеге ие болу үшін едәуір саяхат жасауды талап етеді; елеулі жергілікті мәдени орындар мен тас өнер орындары, тар құмтасты каньондар, кең құмтасты жартастар, базальтпен жабылған таулы алқаптар мен тау жоталары және жаңбырлы орман өсімдіктері.

Жолдар, соқпақтар және жерлер

Карнарвон ойысына апатын он шақырымдық (10 км) жол бар, ол Арт галереясы, Биг Бенд, Уордс каньоны, Кафедралы үңгір, Амфитеатр және Мосс бақшасы сияқты белгілі бір сайттарға ауысады. Карнарвон ойысының аузында тағы бес сайт бар: Булимба блюф, Табиғат жолы, Рокпул, Микки Крик ойысы және Балуон үңгірі (жел өрті салдарынан 2018 жылдың желтоқсан айында жабылған). Тәжірибелі саяхатшылар үшін бірнеше алыс жол бар; Ранч, Ібілістің жол белгісі және Жауынгерлік шұғыл.

Тастар мен пейзаждар

Орталық Квинсленд құмтас белдеуінде орналасқан және Консуэло тау жиегі мен Ұлы бөлгіш жотасын бөліп тұратын Карнарвон шатқалының ландшафты негізінен су эрозиясымен қалыптасқан. Соңғы жиырма жеті миллион жыл ішінде Карнарвон өзені, ол шамамен , Базальтты қабаты ойыстың екі жағындағы биік елдердің үстінде орналасқан, онда ол ландшафтты эрозиядан қорғайды және төменгі шөгінді жыныстардан алынғандарға қарағанда едәуір өзгеше топырақтарды жасайды. Базальт қабатынан эрозияға ұшыраған тас жыныстар өздерінің су эрозиясына қарсы тұру қабілетімен, олар бір кезде жапқан шөгінді жыныстарға қарағанда жақсырақ. Кешектегі ең көрінетін тау жыныстары Квинслендтің газ бен мұнайдың көп бөлігін және жер асты суларының едәуір мөлшерін қамтитын Сурат алабына жатады. Сурат алабы Ұлы Артезиан алабының бір бөлігін құрайды және ойыста көптеген бұлақтар пайда болады. Сурат алабындағы ең көне компонент - бұл ойыстың керемет жартастарын құрайтын саңылаулы құмтастар. Преципице құмтасы Ұлы Артезиан алабының негізгі қабылдау төсектерінің бірі болып табылады, ол жатқан аймаққа қайта толтыру аймағы ретінде маңызды мән береді. Алдыңғы құмтастан төменгі жағалаудағы ойықтың төбесі Боуэн алабының ең жоғарғы қабаты - Мулайембер формациясы арқылы қалыптасады. Бұл қабаттың өткізбеушілігі Карнарвон ойысының бұлақтарынан пайда болған судың жер бетіне жақын немесе одан жоғары болуына мүмкіндік береді. Бұл ойыстың экожүйелерінде судың болуы жағынан маңызды өзара іс-қимыл. Карнарвон өзені судың ағысын тек екі рет тоқтатқан, бұл - өте сенімді су көзі. Құрғақшылық кезінде ол ойысты оазиске айналдырады, ол айналадағы жартылай құрғақ экожүйелерден ұзақ уақыт бойы өмір сүру формаларын қолдады. Карнарвон ойысында орналасқан тау жыныстарының әрқайсысы өз ерекшеліктеріне қарай эрозияға ұшырап, ауа райына ұшырайды. Жердің әртүрлі түрлері мен жер бедері пайда болған жерлер Карнарвон ойысында өмірдің әртүрлілігі бар екенін түсіндіруге көп көмектеседі.

Климат

Карнарвон ойысының климаты оны қоршаған тегіс жерлерден едәуір ерекшеленеді. Жауын-шашынның орташа мөлшері жылына 1000 мм-ге жетеді, ал жер бетіндегі температура орташа. Сағада тіркелген ең төменгі температура 2 °C, ал 5 °C-дан төмен температура оның аузынан 5 шақырым жерде кездеседі. Шілде айының орташа температурасы 6,3 °C 20,9 °C, ал қаңтар айының орташа температурасы 20,5 °C 35,5 °C. Статистикалық тұрғыдан алғанда, ең жауын-шашынды ай - ақпан, ал ең құрғақ - тамыз. Бұл сандарды әрқашан Австралияның белгілі бір түрде болжауға болмайтын климаты жағдайында қарастыру керек. Мысалы, 2007 жылдың қазаны мен 2008 жылдың ақпаны аралығында Карнарвон ойысында 1400 мм жауын-шашын түсті, бұл оның жылдық орташа көрсеткішінің 140% -ы.

Флора

Карнарвон ойысында өсiмдiктiң үш кең түрi бар: эвкалипт пен ангофора басым орманды ашық орманға; аралас эвкалипт, акация, ақ кипарис қарағай немесе терпентин орман және/немесе құмтасты беткейлердегі, жартастардағы, қырқалардағы және қалдықтардағы ашық орман; тазартылған және/немесе қайта өскен аумақтар. Карнарвон ойысына келгендер алаңдаушылық туғызатын төрт аймақтық экожүйеге оңай тап болады: Квинслендтің аллювиалды жазықтағы көк шөп орман; аллювиалды жазықтағы күміс жапырақты темірқабық орман; Квинслендтің көк шөп, аллювиалды жазықтағы өзендік емен ормандар; және қорғалған ойыстар мен ылғалды тіршілік орындарындағы биік ашық орман. Карнарвон шатқалының айқын белгілері болып екі өсімдік түрі саналады: цикада Macrozamia moorei (жалпы атауы жоқ) және Карнарвон желдеткіш пальмасы (Livistona nitida). Macrozamia moorei Баклэнд жанартау провинциясының үшінші базальтты ағынымен тығыз байланысты және Орталық Квинслендке эндемик. Ливистона нитида бұлақтарында мекендейді Биг Бенд кемпинг аймағы жыл бойы ашық. Тұрғындарға әр түрлі баспана ұсынылады, соның ішінде кабиналар, автокөлік пен автокөлікпен жүретін жерлер және кемпингтер бар. Өркеннің коммерциялық турлары бар.