Батыс және Оңтүстік Австралияның Ұлы Виктория шөлі
Great Victoria Desert
Үлкен Виктория шөлі: Батыс және Оңтүстік Австралиядағы сирек қоныстанған аймақ. Эрнест Джайлз, Дэвид Линдсей және Фрэнк Ханн саяхаттары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Австралия мен Оңтүстік Австралиядағы шөл
Desert in Western Australia and South Australia
Ұлы Виктория шөлі – Батыс Австралия мен Оңтүстік Австралияда орналасқан, сирек қоныстанған шөлдік экорегион және уақытша австралиялық биорегион.
The Great Victoria Desert is a sparsely populated desert ecoregion and interim Australian bioregion in Western Australia and South Australia.
Тарих
1875 жылы британдық австралиялық саяхатшы Эрнест Джайлс шөлді кесіп өтетін еуропалықтың алғашқысы болды. Ол шөлге сол кезде тақ отырған патшайым Викторияның құрметіне ат қойды. 1891 жылы Дэвид Линдсей экспедициясы осы аймақты солтүстіктен оңтүстікке қарай басып өтті. Франк Ханн 1903-1908 жылдар аралығында осы өңірде алтын іздеген. Лен Биделл 1960 жылдары бұл аймақты зерттеді.
In 1875, British born Australian explorer Ernest Giles became the first European to cross the desert. He named the desert after the then reigning monarch, Queen Victoria. In 1891, David Lindsey's expedition travelled across this area from north to south. Frank Hann was looking for gold in this area between 1903 and 1908. Len Beadell explored the area in the 1960s.
Орналасуы және сипаттамасы
Ұлы Виктория – Австралиядағы ең үлкен шөл. Ол көптеген кішкентай құм төбелерінен, шөптес далалардан, жақын орналасқан тасты беткейлерден (шөлдік тасқабы немесе гибер жазықтары деп аталады) және тұзды көлдерден тұрады. Оның ені (батыстан шығысқа қарай) шамамен 700 километрден асады және Батыс Австралияның Шығыс Алтын далалары аймағынан Оңтүстік Австралиядағы Гаулер жоталарына дейінгі аумақты қамтиды. Батыс Австралияның мульга бұталық аймағы батысында, Солтүстік-батыста Кіші құмды шөл, солтүстікте Гибсон шөлі және Орталық таулы ксерофитті бұталық аймақтары, шығысында Тирари Стюрт тасты шөлі, ал оңтүстіктегі Нулларбор жазығы оны Оңтүстік мұхитынан бөліп тұрады. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері төмен және тұрақсыз, жылына шамамен 250-300 мм құрайды. Ұлы Виктория шөлінде найзағайлар жиі болады, жылына орташа есеппен 15-20 найзағай тіркеледі. Жазғы күндізгі температуралар 30-40 градусқа дейін жетеді, ал қысқы уақытта 5-15 градусқа дейін төмендейді. Ұлы Виктория шөлі Дүниежүзілік жабайы табиғат қорының экорегионы және Австралияның осы атаудағы уақытша биогеографиялық аймақтану аймағы болып табылады.
The Great Victoria is the largest desert in Australia, and consists of many small sandhills, grassland plains, areas with a closely packed surface of pebbles (called desert pavement or gibber plains), and salt lakes. It is over wide (from west to east) and covers an area of from the Eastern Goldfields region of Western Australia to the Gawler Ranges in South Australia. The Western Australian mulga shrublands ecoregion lies to the west, the Little Sandy Desert to the northwest, the Gibson Desert and the Central Ranges xeric shrublands to the north, the Tirari Sturt stony desert to the east, and the Nullarbor Plain to the south separates it from the Southern Ocean. Average annual rainfall is low and irregular, ranging from per year. Thunderstorms are relatively common in the Great Victoria Desert, with an average of 15–20 thunderstorms yearly. Summer daytime temperatures range from , while in winter, this falls to
The Great Victoria desert is a World Wildlife Fund ecoregion and an Interim Biogeographic Regionalisation for Australia region of the same name.
Тұрғылықты жері
Бұл аймақта тұратын адамдардың көпшілігі – когара, мирнинг және питжантжаджара сияқты әртүрлі топтардан құралған Австралияның жергілікті халқы. Аймақта аборигендердің саны артып келеді. Ұлы Виктория шөлі аймағындағы жас жергілікті ересектер өз мәдениеттерін сақтау және дамыту үшін Вилуарара шығармашылық бағдарламаларында жұмыс істейді. Өте оқшау орналасқан болса да, Ұлы Виктория шөлін қиын өтетін жолдар, оның ішінде Конни-Сью және Энн Биделл тас жолдары кесіп өтеді. Адамның қызметіне кен өндіру және ядролық қару сынақтары кіреді.
The majority of people living in the region are Indigenous Australians from different groups, including the Kogara, the Mirning and the Pitjantjatjara. Aboriginal populations have been increasing in this region. Young Indigenous adults from the Great Victoria Desert region work in the Wilurarra Creative programs to maintain and develop their culture. Despite its isolated location, the Great Victoria is bisected by very rough tracks, including the Connie Sue Highway and the Anne Beadell Highway. Human activity has included some mining and nuclear weapons testing.
Флора
Бұл ортаның көп бөлігінде тек ең төзімді өсімдіктер ғана тірі қала алады. Құм қырқалары арасындағы орманды дала аймақтарында Евкалипт гонгилокарпа, Евкалипт йонгьяна және Акация анеура (мулга) бұталары, әсіресе Триодия басдоуи тұқымдас берік тікенді шөптер арасында сирегірек кездеседі.
Only the hardiest of plants can survive in much of this environment. Between the sand ridges, the areas of wooded steppe consist of Eucalyptus gongylocarpa, Eucalyptus youngiana, and Acacia aneura (mulga) shrubs scattered over areas of resilient spinifex grasses, particularly Triodia basedowii.
Фауна
Бұл қатал жағдайларға бейімделген жануарлардың арасында ірі құстар мен сүтқоректілердің саны аз болды. Дегенмен, шөлде көптеген кесірткелер тіршілік етеді, оның ішінде осал шөлдік шұңқыр (Egernia kintorei), 2007 жылы ашылған Орталық қаталардың тайпаны, сондай-ақ құрып кету қаупі төнген құмдық дуннарт (Sminthopsis psammophila) және қанатты мульгара (Dasycercus cristicauda) сияқты көптеген кішкентай сумкалы жануарлар бар. Мұнда тірі қалудың бір жолы – құмға көмілу, осылайша шөлдің көптеген жануарлары, соның ішінде оңтүстік торсықты кене (Notoryctes typhlops) және суды сақтай алатын бақалар тіршілік етеді. Құстардың ішінде шығыс шөл шетінде кездесетін қазған көкбауырлы ақ жүзді (Aphelocephala pectoralis) және Мамунгари қорығының құсқұйрығы бар. Шөлдің жыртқыштарына динго (шөл Динго қоршауының солтүстігінде орналасқандықтан) және екі ірі монитор кесірткесі – перентий (Varanus giganteus) мен құм гоанна (Varanus gouldii) жатады.
The wildlife that adapted to these harsh conditions included few large birds or mammals. However, the desert does sustain many types of lizards, including the vulnerable great desert skink (Egernia kintorei), the Central Ranges taipan (discovered in 2007), and a number of small marsupials, including the endangered sandhill dunnart (Sminthopsis psammophila) and the crest tailed mulgara (Dasycercus cristicauda). One way to survive here is to burrow into the sands, as a number of the desert's animals, including the southern marsupial mole (Notoryctes typhlops), and the water holding frog do. Birds include the chestnut breasted whiteface (Aphelocephala pectoralis) found on the eastern edge of the desert and the malleefowl of Mamungari Conservation Park. Predators of the desert include the dingo (as the desert is north of the Dingo Fence) and two large monitor lizards, the perentie (Varanus giganteus) and the sand goanna (Varanus gouldii).