Кіріспе

Виталий Иванович Чуркин:Виталий Иванович Чуркин (21 ақпан 1952 - 20 ақпан 2017) - Ресейлік дипломат. Бала кезінде ол "Көк дәптер", "Нол три" және "Ана жүрегі" атты үш фильмде ойнады. Чуркин 2006 жылдан 2017 жылы қайтыс болғанға дейін Ресейдің Біріккен Ұлттар Ұйымындағы тұрақты өкілі болды. Бұған дейін ол Ресей Федерациясының Сыртқы істер министрлігінде (2003-2006), Канададағы (1998-2003) елші, Бельгиядағы елші және НАТО мен БЭК-те байланыс елшісі (1994-1998), Сыртқы істер министрінің орынбасары және Ресей Федерациясы Президентінің бұрынғы Югославия туралы келіссөздердегі арнайы өкілі (1992-1994), КСРО/Ресей Федерациясы Сыртқы істер министрлігінің Ақпарат департаменті директоры (1990-1992). Чуркин ағылшын, француз және монғол тілдерін жетік білетін.

Ерте өмір және мансап

Чуркин Мәскеуде дүниеге келген. 1963 жылы 11 жасында Лев Кулиджановтың Владимир Ленин туралы түсірген "Көк дәптер" фильмінде Коля Емельяновтың рөлін ойнады. 1964 жылы "Нол три" атты фельдшерлер туралы фильмге түскен. 1967 жылы Владимир Ленин туралы Марк Донскойдың "Ана жүрегі" фильмінде Федка атты шаруаның рөлін ойнады, содан кейін ол өзінің өнер мансабын тоқтатып, ағылшын тілін оқыды. Чуркин 1994-1998 жылдары Ресейде Бельгияда және 1998-2003 жылдары Канадада елші болды. Кейін 2003-2006 жылдары Сыртқы істер министрлігінде Елші болып қызмет атқарды. Ол Андрей Денисовтың орнын 2006 жылдың 1 мамырында Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Кофи Аннанға сенімхаттарын тапсырған кезде Біріккен Ұлттар Ұйымы жанындағы Тұрақты өкіл ретінде ауыстырды. Ол Арктикалық кеңестің жоғары лауазымды адамдарының төрағасы болды.

Чернобыль куәлігі

1986 жылы 34 жастағы екінші хатшы ретінде Кеңес елшісі Анатолий Добриньин оны Чернобыль апатын жасаған Кеңес адамы туралы АҚШ Конгресінде куәлік етуге таңдады. Бұл туралы тарихта тұңғыш рет Кеңес өкілі АҚШ Конгресс комитетінің алдында куәлік бергені туралы хабарланды. Ол кезде салыстырмалы түрде жас дипломат болған Чуркинді таңдау оның кеңес елшілігінде ағылшын тілін ең еркін меңгерген деген беделіне байланысты болды; БАҚ-тың хабарлауынша, ол "ағылшын жарғағының массивін" иеленді.

Грузия

2008 жылы Грузия-Ресей соғысы кезінде Чуркин Грузияға қару-жарақ эмбаргосын енгізу туралы қарар жобасын ұсынды. Бұл жобаны АҚШ сынға алды, олар оны "Мәскеудің Грузия аумағынан екі оқшауланған аймақтан тыс жерлерге әлі шыға алмай тұрғанына назар аудару үшін жасалған айла" деп қарады. Жоба 2009 жылдың 9 қыркүйегінде ресми түрде ұсынылды, бірақ ол бойынша ешқандай іс-қимылдар қабылданбады.

Қырым

2014 жылдың 13 наурызында Арсений Яценюк Чуркинге Крымның Ресей немесе Украинаның бір бөлігі ретінде статусын анықтайтын референдум өткізуге құқығы бар ма деген сұрақ қойды. 2014 жылдың 20 наурызында Ресейдің Қырымды аннексиялауы қарсаңында ол CNN хабаршысы Кристиан Аманпурдың өзіне және оның қызы, мемлекет қаржыландыратын Russia Today журналисі Анастасия Чуркинаға айтқан сынына жауап берді.

Иран

2014 жылдың 25 маусымында Чуркин Иранның ядролық бағдарламасына қатысты бірінші раундтағы келіссөздерге қатысты пікір білдіріп, P5 + 1 мемлекеттері мен Иран арасындағы келіссөздер сәтті өтті деп мәлімдеді. Ол 16-20 маусым аралығында Венада алты дипломатпен бірге келіссөздер өткізді және екінші раунд 2 шілдеде басталып, он үш күннен кейін аяқталады деп мәлімдеді.

Ирак

2014 жылдың 12 маусымында Чуркин Бағдадтағы дағдарыс туралы баяндап, оның әріптесі, БҰҰ-ның Ирактағы саяси миссиясының басшысы Николай Младеновке ешқандай қауіп төнбейтінін айтты. Ол сондай-ақ солтүстіктегі зорлық-зомбылық оқиғалары да жиі болатынын атап өтті.

Сребреницадағы қырғын

Югославия соғысы кезінде Сребреницада 7500 адам босниялық серб әскерлері 11 күн ішінде өлтірді. Кейіннен Халықаралық Сот бұл геноцид деп таныды. Ұлыбритания Сребреницадағы қырғынның жиырма жылдығын атап өту мақсатында резолюцияны ұсынды, онда бұл қайғылы оқиғаларды геноцид ретінде қабылдау Босния мен Герцеговинадағы ұлттық татуласудың алғышарты ретінде баса айтылмақ еді. Ресей Федерациясы Сербия президенті Томислав Николич Ресей президенті Владимир Путинге хат жібергеннен кейін Қауіпсіздік кеңесіндегі жалғыз ел болды. Резолюцияға қарсы болды (Қытай және тағы үш ел дауыс бермеді): Чуркин 2015 жылы 8 шілдеде БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінде өз елінің атынан вето салды.

Өлім

Чуркин 2017 жылы 20 ақпанда Нью-Йоркте, өзінің 65 жасқа толған күні қайтыс болды. Ресейлік дипломат Сергей Орджоникидзедің айтуынша, оның өліміне жүрек қатқыры себеп болды. Ресей Сыртқы істер министрлігі Чуркиннің жұмыста болған кезде қайтыс болғанын атап өтіп, оның отбасына көңіл айтты. Үндістанның БҰҰ-дағы тұрақты өкілі Сайед Акбаруддин де Чуркинді "дос" және "сабырлы дипломат" деп атап, көңіл айтты. Бұрынғы президент Барак Обаманың БҰҰ-дағы елшісі Саманта Пауэр өзінің "жапырақтап" қалғанын және Чуркинді АҚШ-Ресей арасындағы айырмашылықтарды жою үшін қолынан келгеннің бәрін жасаған "дипломатиялық шебер" деп сипаттағанын жазды. Ұлыбританияның БҰҰ-дағы елшісі Мэтью Райкрофт Твиттерде "Чуркинді дипломатиялық алып және керемет тұлға" деп сипаттап, "қатыгез күйде" екенін жазды. 2015 жылдан 2017 жылға дейін Чуркин бірнеше рет кездескен педофил Джеффри Эпштейн технологиялық миллиардер Питер Тильге электрондық хат жіберіп, "Сіз оқып отырған кезде менің орыс елшісі досым қайтыс болды. Өмір қысқа, тәттіден бастаңыз". 2017 жылдың 21 ақпанында Нью-Йорк қалалық медицина сараптамасы бюросы Чуркиннің өлтіруіне жүргізілген аутопсияның алдын ала нәтижелерін жариялады, онда өлім себебі қосымша зерттеуді қажет ететіндігі, бұл көбінесе токсикологиялық зерттеулердің қажеттілігін көрсетеді. АҚШ Мемлекеттік департаменті мен Біріккен Ұлттар Ұйымындағы АҚШ миссиясының өтініші бойынша, Чуркиннің өлімінен кейінгі дипломатиялық иммунитетіне сүйеніп, өлім себебі мен тәсілі туралы жария етуді басқарды; Ресей бұл ақпараттың жеке екенін және өлтіру нәтижесі туралы мәліметтерді жариялау оның беделіне зиян келтіре алатынын айтты. Чуркинге өлімінен кейін 2017 жылдың 21 ақпанында Ресейдің Батылдық ордені және Сербия Туының 1-сыныпты ордені берілді. Чуркин - 2016 жылдың қарашасынан бері шетелде күтпеген жерден, ерекше ұқсас түрде қайтыс болған бесінші ресейлік дипломат. Бірінші мұндай өлім АҚШ-тың президенттік сайлауының таңертеңінде, 2016 жылдың 8 қарашасында, Нью-Йорктегі ресейлік консулдықтың ішінде болды. 2017 жылдың тамызында Ресейдің Судандағы елшісі Мигаяс Ширинскийдің астанасы Хартумда кенеттен қайтыс болуы да осыған ұқсас жағдайға әкелді. Ширьинскийдің өлімінен бірнеше сағат өткен соң, Ресейдің мемлекеттік жаңалықтар агенттігі ТАСС "соңғы екі жылда" (әрине, 2016 жылдың 30 мамырынан бастап, Украинаға уақытша Ресейдің 57 жастағы іскер уәкілі Андрей Воробьевтің Мәскеуде кенеттен қайтыс болған күнінен бастап) "табиғи себептермен" қайтыс болған жоғары тұрған ресейлік дипломаттардың (бесінің атын атап) есімдері мен қысқаша өмірбаяндары тізімін жариялады, оған Чуркин де кірді. Оның өлімі де 2017 жылдың мамыр айының басында USA Today басылымында жарияланған тізімде келтірілген, ол "соңғы үш жылда Ресейде және шетелде күмәнді жағдайларда" ГРУ басшысы Игорь Сергунның (2016 жылдың қаңтары) сияқты ресейліктердің "оншама жоғары деңгейдегі" өлімі сериясының бірі.