Кіріспе
Британдық актриса (туған жылы 1970)
Рейчел Ханна Вайс (/v//aɪ//s/; туылған күні 7 наурыз 1970) – британдық актриса. Тәуелсіз фильмдердегі және блокбастерлердегі рөлдерімен танымал, ол бірнеше марапат алды, соның ішінде «Оскар» сыйлығы, BAFTA сыйлығы, «Алтын глобус» сыйлығы және Лоренс Оливье сыйлығы. Вайс 1990-шы жылдардың басында сахна мен теледидарда ойнай бастады және «Death Machine» (1994) фильмінде кинода дебют жасады. 1994 жылы Ноэль Ковардтың «Дизайн үшін өмір сүру» пьесасының қайта қойылымындағы рөлі үшін ол «Критикалық шеңбер» театрлық сыйлығын жеңіп алды, содан кейін 1999 жылы Donmar Warehouse өндірісінде Теннесси Уильямстың «Кенеттен өткен жаз» драмасында ойнады. Оның кинодағы шығармашылығы Голливудтың «Мумия» (1999) және «Мумияның қайтысы» (2001) фильмдеріндегі Эвелин Карнахан рөлімен басталды. Вайс 2000-шы жылдарда «Enemy at the Gates» (2001), «About a Boy» (2002), «Runaway Jury» (2003), «Constantine» (2005), «The Fountain» (2006), «The Lovely Bones» (2009) және «The Whistleblower» (2010) сияқты бірнеше фильмде ойнады. 2005 жылғы «The Constant Gardener» триллеріндегі белсенді рөлі үшін ол «Оскар» сыйлығын «Екінші жолдардағы ең үздік актриса» номинациясында жеңіп алды, ал 2009 жылы «Жұмсаған трамвай» пьесасының қайта қойылымында Бланш Дюбуа рөлін ойнағаны үшін Лоренс Оливье сыйлығын «Ең үздік актриса» номинациясында жеңіп алды. 2010-шы жылдары Вайс «Борн мұрасы» (2012) және «Ұлы және қуатты Оз» (2013) сияқты жоғары бюджетті фильмдерде ойнады, сонымен қатар «The Deep Blue Sea» (2011), «Denial» (2016) және «The Favourite» (2018) тәуелсіз фильмдеріндегі рөлдері үшін сыншылардың жоғары бағасын алды. «The Favourite» фильміндегі Сара Черчилль рөлін сомдағаны үшін ол BAFTA сыйлығын «Екінші жолдардағы ең үздік актриса» номинациясында жеңіп алды және екінші рет «Оскар» сыйлығына үміткер болды. Вайс Marvel Cinematic Universe фильміндегі Мелина Востоковтың рөлін ойнады – «Қара жесір» (2021) және триллер мини-сериалындағы «Dead Ringers» (2023) екі акушер рөлінде ойнады.
Жас шағы мен отбасы
Вайс 1970 жылдың 7 наурызында Лондонның Вестминстер қаласында дүниеге келді және Хэмпстед Гарден Сабърбта өсті. Оның әкесі, Джордж Вайс, венгрлік еврей механиктік инженер болған. Оның анасы, Эдит Рут (Тейх), Вена қаласынан, Австриядан шыққан, мұғалім болып жұмыс істеген, кейін психотерапевт болған. Оның ата-анасы 1938 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс басталмас бұрын, нацистерден қашу үшін бала кезінде Ұлыбританияға эмиграциялаған. Анасының әкесі австриялық еврей тегінен шыққан, ал анасының әжесі католик және итальяндық тегінен болған. Ғалым және қоғамдық белсенді Джеймс Паркс оның анасының отбасына Австриядан Англияға көшіп келуге көмектескен. Вайс анасы католик шіркеуінде тәрбиеленген және Вайс әкесіне үйленгеннен кейін формалды түрде иудаизм дініне ауысқан. Вайс әжесінің әкесі Александр Тейх, еврей белсендісі және Бүкіләлемдік еврей студенттер одағының хатшысы болған. Оның кіші қарындасы Минни Вайс – суретші. Вайс ата-анасы өнерді бағалаған, балаларын отбасылық пікірталастарға қатыстыру арқылы өз ойларын қалыптастыруға ынталандырған. Вайс Солтүстік Лондон колледжін тастап, Бенеден мектебінде бір жыл оқыды, содан кейін Сент-Пол қыздар мектебінде A деңгейін аяқтады. "Ағылшын раушаны" ретінде танымал, 1984 жылы Ричард Гирмен бірге "Дәуіт патша" фильмінде түсуден бас тартқаннан кейін көпшіліктің назарына ілікті. Вайс Кембридж университетіндегі Тринити Холлға түсіп, ағылшын тілін оқыды. Ол жоғары екінші сыныптық дипломмен бітірді. Университетте оқыған жылдары ол Саша Барон Коэн, Александр Армстронг, Эмили Мэйтлис, Сью Перкинс, Мел Гидройк, Ричард Осман және Бен Миллермен (онымен қысқа уақыт қарым-қатынаста болған) бірге оқыды, сонымен қатар студенттік драмалық қойылымдарда ойнады және «Кембридж сөйлейтін тілдер» деп аталатын студенттік драмалық үйірме құрды. 1991 жылғы Эдинбург фестивалінде Дэвид Фарр режиссерлік еткен және Вайс өзі жазған «Slight Possession» атты импровизациялық қойылымы үшін үйірме Guardian студенттік драма сыйлығын жеңіп алды.
1990 жылдар
1992 жылы Вайс «Адвокаттар II» телефильмінде ойнады, одан кейін «Твиггг оф Годс» инспектор Морс эпизодындағы рөлі және Эван Макгрегормен бірге BBC-нің «Скарлет пен Қара» драмасындағы рөлі келеді. Ол үшін ол ең үміткер жаңа келуші үшін Лондон сыншыларының сыйлығын алды. Оның игерген образы замандас шолуларда «тамаша» деп сипатталды. Вайс өзінің кино мансабын 1994 жылы «Death Machine» фильміндегі шағын рөлмен бастады. Фильм көбінесе жағымсыз пікірлер алды – Rotten Tomatoes сайтында 16% рейтингке ие және шағын қаржылық табысқа жетті. Одан кейін ол Бернардо Бертолуччи режиссерлік еткен «Сұлулықты ұрлау» фильмінде Миранда Фокс рөлінде пайда болды, онда ол алғаш рет «ағылшын раушаны» деп аталды. 1998 жылы «My Summer with Des» британдық телекомедиялық драмасы, Майкл Винтерботтомның «I Want You» қылмыстық фильмі және Дэвид Лиландтың Анджела Хуттың осы аттас кітабы негізінде түсірілген «The Land Girls» фильмдерінде ойнады. 1999 жылы Вайс тарихи фильмде Грета рөлін ойнады. Сол жылы оның халықаралық сәттілігі 1999 жылғы «Мумия» оқиғалық фильмімен келді, онда ол Брендан Фрейзермен бірге басты рөлді ойнады. Оның кейіпкері Эвелин Карнахан – ежелгі кітапты табу үшін құрастырылған ежелгі Мысыр қаласы Хамунаптраға экспедиция ұйымдастыратын ағылшын египтологы. Variety журналы фильмнің режиссерлік шешімін сынға алып, былай деп жазды: «(актерлер) кең, тәртіпсіз ойынға бағытталған [ ] Буффонада Вейздің табиғи саласы сияқты көрінбейді, өйткені актриса оның қолынан келмейтін комедиялық эффекттерге ұмтылады». Ол 2001 жылы «Мумияның қайта оралуы» фильмінің жалғасын шығарды, ол бүкіл әлем бойынша шамамен 433 миллион доллар (қазіргі курс бойынша миллион долларға тең) табақтады, бұл түпнұсқаның 260 миллион долларынан (қазіргі курс бойынша миллион долларға тең) жоғары. Сондай-ақ 1999 жылы ол Теннесси Уильямстың «Кенеттен өткен жаз» пьесасында Донмар қоймасының қойылымында Кэтрин рөлін ойнады. What's on Stage оны «әсерлі» деп атады, оның «қиын рөлге сенімділік әкелгенін» айтты. Сол жылы Вайс Нил Лабуттың «Нәрселердің пішіні» пьесасында Лондонның Кингс-Кросс аймағында уақытша орналасқан Алмейда театрында ойнады, осы рөлі үшін ол Theatre World сыйлығын алды. CurtainUp оны «үлкен сахналық беделі бар» «жетілген, тәуелсіз суретші» деп сипаттады.
2000 жылдар
2000 жылы ол «Көрікті жаратылыстар» фильмінде Петула рөлін ойнады, содан кейін 2001 жылы «Дұшпан қақпаларында» және 2002 жылы Ник Хорнбидің 1998 жылғы романы негізінде Хью Грантпен бірге «Бала туралы» комедиялық драмасында ойнады. 2003 жылы ол Джон Гришемнің «Қашып кеткен қазылар алқасы» заңдық триллерінің бейімделуінде Марли рөлін сомдады, ал 2004 жылы «Envy» комедиясында ойнады. Фильм прокатта сәтсіз аяқталды. Variety журналы Вайс пен оның әріптесі Эми Полердің «күтілгендей көп мүмкіндік алғанын» жазды. Оның келесі рөлі Киану Ривзбен бірге «Константин» фильмінде болды, ол Hellblazer комиксіне негізделген. Film Threat оның игерген бейнесін «күмәнсіздік пен, әрі ақырындағы үрейді жеткізуде тиімді» деп бағалады. 2005 жылы ол Фернандо Мейреллестің «Тұрақты бағбан» фильмінде ойнады, бұл Джон ле Карренің триллерінің киноадаптациясы, оқиғасы Кениядағы Кибера мен Лойянгалани аймақтарындағы кедейлікте өтеді. Вайс британ елшілігінің қызметкеріне үйленген белсенді Тесса Куэйл рөлін ойнады. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және Вайсқа «Үздік әйел актер рөлі» үшін «Оскар», «Алтын глобус» және «Экрандағы актерлер гильдиясы» сыйлықтарын әкелді. Ұлыбританияның «The Guardian» газеті фильмнің «оны британдық актерлердің қатарына қойғанын» жазды, ал BBC: «Вайз ерекше: киножұлдыздық харизма мен ғашық болуға болатын шынайы эмоциялардың үйлесімі» деп мәлімдеді. 2006 жылы ол BAFTA Britannia сыйлығын алды. 2006 жылы Вайс американдық режиссер Даррен Аронофскидің «Фонтан» романтикалық драмасында ойнады. «San Francisco Chronicle» оның королева Изабел рөлін басқа рөлдеріне қарағанда «кем сенімді» деп тапты. Сол жылы ол «Эрагон» фантастикалық фильміндегі Сафира айдаһарына дауыс берді және сценарийдегі мәселелерге байланысты «Мумия: Аждаһа императорының қабірі» фильмінде түсуден бас тартты. Бұл рөл ақырында Мария Беллоға берілді. Оның келесі фильмдерінің қатарында 2007 жылғы Вонг Карвайдың «Жылдызды түндерім» драмасы бар. 2009 жылы ол Алехандро Аменабардың режиссерлігімен түсірілген испандық «Агора» тарихи драмасында Александриялық Гипатия рөлін ойнады. «The New York Times» газеті оның бейнесін «шебер» деп сипаттап, «жағымды әсер» қалдырғанын атап өтті. Сол жылы ол Роб Эшфордтың «Трамвайдағы құштарлық» пьесасының жаңа қойылымында Бланш Дюбуа рөлінде ойнады. Оның пьесадағы игерген бейнесі сыншылар тарапынан мақталып, «Daily Telegraph» газеті оның «қатерлі міндетті тамаша орындағанын» жазды.
2010 жылдар
Вайс 2010 жылы Торонто халықаралық кинофестивалінде дебют жасаған "Ақпарат беруші" фильмінде ойнады. Фильм "Динакорп" компаниясының қызметкерлері жасаған адам саудасының шын оқиғасына негізделген. Киноның тұсаукесерінде зорлаушылардың құрбандарға жасаған қатыгездігін көрсеткенде, залдан бір әйел есінен танып қалды. Variety басылымы "Вайздың ойыны көрерменді әр қадамда қызықтырады" деп жазды. Сол жылы ол "Симпсондар" анимациялық сериалының 22-ші маусымындағы "Терезедегі құс неге сонша шаршаған?" атты эпизодта қонақ ретінде ойнады. 2011 жылы Вайз Теренс Раттиганның "Көк теңіздің тереңдігі" пьесасының бейімделуінде, Фернандо Мейреллестің "360" драмасында, BBC тыңшылық триллері "Page Eight" және триллер "Арман үйі" фильмдерінде ойнады. Ол 2012 жылы Терренс Малик жазған және режиссерлік еткен романтикалық драма фильмінің түсіріліміне қатысты, бірақ оның көріністері монтаждан тыс қалды. 2012 жылы Роберт Лудлумның кітаптары негізінде түсірілген "Борн мұрасы" әрекет-триллерінде ойнады. 2013 жылы Вайс күйеуі Дэниел Крейгпен бірге Бродвейде Гарольд Пинтердің "Адалдыққа опасыздық" пьесасының қайта қойылымында ойнады. Қойылым 27 қазан 2013 жылы ашылып, 5 қаңтар 2014 жылы жабылды. 17,5 миллион долларлық кассалық түсім оны 2013 жылғы екінші ең табысты Бродвей қойылымы етті. Сол жылы Вайс "Ұлы және құдіретті Оз" атты фантастикалық фильмде Эванора рөлін ойнады. 2015 жылы ол "Жастық" драмасында және "Лобстер" ғылыми-фантастикалық фильмінде ойнады. Фильм Канн кинофестивалінің жюри сыйлығын жеңіп алды. 2016 жылы Вайс "Океандар арасындағы жарық" драмасында ойнады және Мик Джексонның режиссерлігімен түсірілген "Жоқ" фильмінде Холокост тарихшысы Дебора Липштадт рөлін сомдады, фильм Липштадттың кітабына негізделген. 2017 жылы Вайс Дафни дю Мориердің романы бойынша түсірілген "Менің туысым Рэйчел" драмасында ойнады, ал 2018 жылы Джеймс Марш режиссерлік еткен теңізші Дональд Кроухерст туралы британдық тамырлық фильмде – "Мейірім" фильмінде ойнады. Вайздің өндіріс компаниясы LC6 Productions 2017 жылы өзінің алғашқы көркем фильмін – Вайс пен Рейчел МакАдамс бас рөлде ойнаған "Насихатқа қарсылық" фильмін шығарды. Вайс Лондон метросының үш стансасынан, фильм түсірілген православиелік еврейлер тұратын ауданнан алыс өсті. Еврейлік ортада тәрбиеленген Вайз өзінің тамырлық дінімен толыққан толық байланыс орнатпады. Ол өзін "нағыз мойынсұнбас" деп есептейді және ешқашан қайда-да жайлы сезінбегенін айтады. 2018 жылы Вайс "Фаворит" фильмінде Сара Черчилль рөлін ойнады, осы рөлі үшін BAFTA сыйлығын "Екінші жолдардағы ең үздік әйел рөлі" номинациясында жеңіп алды және "Оскар" сыйлығының "Екінші жолдардағы ең үздік әйел рөлі" номинациясына екінші рет ұсынылды. 2019 жылдың сәуір айында ол Скарлетт Йоханссонмен бірге Marvel кинематографиялық әлемінің "Қара жесір" фильміне қатысу мүмкіндігін талқылады. Сол жылдың шілдесінде Вайс фильмде Мелина Востокофф рөлін ойнайтыны жарияланды, фильм 2021 жылдың 9 шілдесінде көрсетілімге шықты.
2020 жылдар
Вайс Amazon Prime Video үшін 1988 жылғы осы аттас фильмнің қайта түсірілген нұсқасы – «Dead Ringers» фильмінде түсті және атқарушы продюсер болды. Вайс «Арнайы қарым-қатынас» тарихи драмасында актриса Элизабет Тейлор рөлін ойнауға дайын. Фильм Тейлордың актрисалық мансабынан бастап, қоғамдық белсенді ретіндегі өмірін көрсетеді. Оны Берт пен Берти режиссерлік етеді, ал «See Saw Films» компаниясы түсірілімге жауапты, сценарий авторы – Саймон Бофой. Вайс Тодд Солондж режиссерлік еткен «Мұхаббат баласы» фильмінде Колин Фарреллмен бірге ойнайды. Ол сонымен қатар Марк МакШейннің 1961 жылғы осы аттас романы негізіндегі «Жаңбырлы күнді Сенс» фильмінің экранизациясында да түсуге дайын, режиссері – Томас Альфредсон.
Жеке өмір
2001 жылы Вайс американдық режиссер және продюсер Даррен Аронофскиймен қарым-қатынасын бастады. Олар Лондонның Альмейда театрында сахна сыртында, ол "Нәрселердің пішіні" спектаклінде ойнап тұрғанда танысты. Вайс келесі жылы Аронофскиймен бірге Нью-Йорк қаласына көшті; 2005 жылы олар никелесуге келісті. 2006 жылдың мамыр айында Нью-Йоркте олардың ұлы дүниеге келді. Жұбайлар Манхэттеннің Ист-Виллидж ауданында тұрды. Мохель Филип Шерман олардың ұлына брит-мила (брис) рәсімін жасады. 2010 жылдың қараша айында Вайс пен Аронофский бірнеше айдан бері бөлек тұрғанын, бірақ жақын достар болып қалатынын және ұлын Нью-Йоркте бірге тәрбиелеуге міндеттенетінін хабарлады. Вайс пен ағылшын актері Дэниел Крейг көп жылдар бойы дос болып, 2011 жылы түсірілген "Арман үйі" фильмінде бірге жұмыс істеді. Олар 2010 жылдың желтоқсанында кездесуін бастады және 2011 жылдың 22 маусымында Нью-Йоркте жекелеген салтанатта үйленді, онда Вайс пен Крейгтің балаларының арасында барған төрт қонақ болды. 2018 жылдың 1 қыркүйегінде олардың бірінші баласы, қыз баласы дүниеге келгені хабарланды. Вайс Vogue сияқты журналдардың мұқабасында жиі пайда болды. Ол әйгілі дизайнер Нарсисо Родригестің шабыт көзі болды және 2010 жылы L'Oréal компаниясының әлемдік елшісі болып тағайындалды. Вайс "Бауырлар гүлдейді" фильміндегі рөлі үшін каратэ үйренді. Туғаннан британдық азамат болған Вайс 2011 жылы АҚШ азаматтығын алды.
Теледидар
Жыл Атауы Рөл Ескермелер 1992 Advocates II Телефильм 1993 Инспектор Морс Эпизод: "Құдайлардың кескіні" Тропикалық жылу Джоуи Эпизод: "Оның досы Джоуи" Scarlet and Black Матильда Телесериал 1994 Он жеті Телеқысқаметражды фильм Screen Two Бекка Эпизод: "Dirtysomething" 1998 Деспен өткен жаз Рози Телефильм 2000 Бұл шығу емес: Бретт Истон Эллистің көркем әлемі Телевизиялық бағдарлама 2010 (дауыс) Эпизод: "Терезедегі құс неге сонша шаршаған?" 2011 Page Eight Телефильм 2023 Dead Ringers Басты рөл; сонымен қатар атқарушы өндіруші What If ? (дауыс) 2-маусым, Эпизод: "Егер капитан Картер Гидра Стомпермен күрессе не болар еді?"