Кіріспе

Ұйымдарда әсер қалдыру үшін қолданылатын термин

Базворд – жаңа немесе бұрыннан бар, белгілі бір кезеңде танымал болған сөз немесе сөз тіркесі. Базвордтар көбінесе техникалық терминдерден туындайды, бірақ сәндік қолдану арқасында түпкілікті техникалық мағынасы жоғалып, тек басқаларды таң қалдыру үшін қолданылады. Кейбір базвордтар дұрыс контексте қолданылғанда нақты техникалық мағынасын сақтайды, мысалы, жасанды интеллект. Базвордтардың пайда болуына көбінесе арнайы сөздер, аббревиатуралар немесе жаңа сөздер себеп болады. Іскерлік ортада жиі қолданылатын базвордтардың мысалдары: синергия, вертикаль, динамикалық, кибер және стратегия. Кәсіпорындар базвордтарсыз жұмыс істей алмайды делінеді, себебі олар – контексті білетін адамдарға түсінікті, қысқаша немесе ішкі тіркесімдер. Дегенмен, пайдалы базворд жалпыға ортақ тілге өтіп, маңыздылығын жоғалтуы мүмкін. Менеджмент профессоры Роберт Крейтнердің айтуынша, "Базвордтар – әдебиеттегі Грешем заңының аналогы. Олар жақсы идеяларды ығыстырып шығарады". Базвордтар немесе "барлығы бір бетте" сияқты сөз тіркестері бизнесте адамдарға өзара түсіністік бар екенін сезіндіру үшін де қолданылуы мүмкін. Көптеген жұмыс орындарында арнайы жаргон қолданылады, оны базвордтардың тағы бір түрі деп санауға болады, бұл жылдам коммуникацияға мүмкіндік береді. Шындығында, көптеген жаңа қызметкерлер жаңа жұмыс орнының базвордтарын жылдам үйренген сайын, өздерін "команданың бір бөлігі" сезінеді. Базвордтар адамдардың жұмыс өміріне соншалықты еніп кеткен, көптеген адамдар оларды қолданатынын тіпті байқамайды. CSC Index вице-президенті Рич ДеВэйн атап өткендей, базвордтар тек трендті ғана емес, сонымен қатар табысты ұйым ретінде танылу үшін қажетті "кіру билеті" сияқты нәрсені де көрсетеді. "Адамдарды шаршататын нәрсе – әр консалтингтік фирманың оған өзгеше көзқарас білдіру әрекеті. Міне, осы дұрыс емес ақпаратқа әкеледі". Базвордтар саясатта да жиі кездеседі, онда олар "ретториканы шындыққа басымдық қоятын, алдымен "іске асырылатын" және кейін ғана "концептуалданатын" саясатты құратын" процеске әкелуі мүмкін. Саяси сөйлеу "дәлелдер мен құрылымдалған аргументтерге негізделген ұғымды пікірталасқа қарамастан, тек бақылау мен манипуляция мақсатында тілді қолдану" арқасында танымал.

Анықтама

Concise Oxford English Dictionary сөздігінде "buzzword" (термин "buzz word" деп жазылады) – ұран немесе сәнді жаргон: әсем, сәнді, модалы, трендтік сөз. Бұрынғы сөздер өздігінен пайда бола бермейді, оларды бизнес аясында жұмыс істейтін адамдар топтары жарнама жасау мақсатымен жасайды делінеді. Buzzword сөздері ең көп басқару саласымен байланысты және «басқару тілі» деп аталатын сөздікке айналған: белгілі бір тақырыпқа қатысты немесе оған байланысты, бірақ мамандықтан тыс адамдарға әсер ету үшін қолданылатын мақтаншақты немесе салмақты термин. Оны «buzz phrase» немесе «мағыналы сөз» деп те атауға болады. Forbes жыл сайын «Жаргондық қақтығыс» ойынын өткізеді, онда «корпоративтік Американың ең төзімсіз 32 сөзі» баскетбол стиліндегі турнирде бір-бірімен жарысады, соның нәтижесінде жылдың buzzword анықталады. LinkedIn жыл сайын резюме (британдық ағылшынша: CV) жазу кезінде қолданудан аулақ болу керек сөздердің тізімін жариялайды – «бос, мәнсіз сөздер, олар құлаққа жақсы естілсе де, ештеңе айтпайды». 2014 жылғы тізім: ынталы, құштар, шығармашыл, жігерлі, мол тәжірибелі, жауапты, стратегиялық, тәжірибелі, ұйымдастырушылық қабілеті және сарапшы. Егер адамдар жиналысқа келгенде баяндамашылар көптеген buzzword қолданатынын күтсе, олар «buzzword бинго» ойынына дайындалуы мүмкін, онда әрбір белгілі бір buzzword қолданылған сайын ойыншылар ұпай жинайды. Patch Products компаниясы «Buzz Word» деген тақта ойынын шығарды. «Weird Al» Yankovic альбомындағы «Mandatory Fun» әнінде «Mission Statement» деген ұзын тізім бар, ол негізінен мағынасыз buzzword сөздерінен тұрады.