Кіріспе

Америкалық мұражай
Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласындағы Палм ауданындағы 9341 Венеция бульвары мекендеген Юра технологиясы мұражайы 1988 жылы Дэвид Хилдебранд Уилсон мен Диана Дрейк Уилсон құрған. Ол өзін "білімді дамытуға және төменгі юра дәуірін зерттеуге арналған білім беру мекемесі" деп таныстырады, бірақ "Төменгі юра" термині мұражай коллекцияларымен қандай байланыста екені түсініксіз және түсіндірілмейді. Мұражай коллекциясына көркемдік, ғылыми, этнографиялық және тарихи заттардың алуан түрлі жиынтығы, сондай-ақ жіктеуге келмейтін экспонаттар кіреді; осы әртүрлілік қазіргі табиғат тарихы мұражайларының 16 ғасырдағы алдыңғысы – қызығушылықтар кабинетін еске түсіреді. Мұражай экспонаттарының көптеген фактілік мәлімдемелері күмәндік тудырады, осыдан түрлі түсіндірулер пайда болады. Дэвид Хилдебранд Уилсон 2001 жылы МакАртур қорынан шәкіртақы алды.

Шолу

Мұражайда ерекше экспонаттар мен заттардың жинағы бар, олардың шынайылығы әртүрлі және белгісіз. «Нью-Йорк Таймс» газетінің сыншысы Эдвард Ротштейн оны «музейлер туралы музей» деп сипаттады, «мұнда үнемі туындайтын сұрақ: Бұл қандай орын?» Лоренс Весхлердің 1995 жылы жарық көрген «Мистер Уилсонның ғажайып кабинеті: бұрандалы құмырсқалар, мүйізді адамдар, тостағандағы тышқандар және юра технологиясының басқа да кереметтері» атты кітабы Юра технологиясы мұражайының сырын ашуға тырысады. Весхлер мұражайдың негізін қалаушы Дэвид Уилсонмен әңгімелесіп, сондай-ақ бірнеше көрме бойынша тәуелсіз зерттеулер жүргізе отырып, мұражайды терең зерттейді. Кейбір экспонаттардың тарихын зерттеу әртүрлі нәтижелерге әкелді; кейбір экспонаттар Уилсонның қиялынан туған сияқты, ал басқалары табиғат тарихы мұражайында көрсетуге лайық болуы мүмкін. Вильсонның сөзіне сүйенсек, Юра технологиясы мұражайы – «басқа табиғат тарихы мұражайлары көрсетуге дайын емес құбылыстарды ұсынуға қызығушылық танытатын музей». Мұражайдың кіріспе слайд-шоуында «Алғашқы мағынасында «музей» термині «Музаларға арналған орын, адам санасы күнделікті мәселелерден жоғары көтеріліп, рухани тыныштыққа кенелуге болатын жер» дегенді білдірген». Осы рухта, жапырақтап жарық түсетін атмосфера, ағаш және шыныдан жасалған көрме стендтері мен лабиринт тәрізді жоба келушілерді өнер, табиғат тарихы, ғылым тарихы, философия және антропология салаларындағы алуан түрлі экспонаттар арқылы жүргізеді, ерекше назар музей тарихына және білімге жетекші жолдардың сан алуандығына бөлінеді. Мұражайға жылына шамамен 25 000 адам келеді.

Қосалқы функциялар

2005 жылы мұражай өзінің «Тула шайханасын» ашты, ол орыс стиліндегі шайхана, онда грузин шайы мен оған қоса печеньелер ұсынылады, ал оның құны кіру билетінің бағасына кіреді. «Борзой кабинеті» театры Санкт-Петербург қаласындағы өнер және ғылым ұжымымен бірлесіп, Юра технологиясы мұражайының туындысы болған поэтикалық деректі фильмдер сериясын көрсетеді. «Гүлдер тізбегі» деп аталатын фильмдер сериясы Чарльз Уилсон Пилдің: «Оқушы әрқашан таныс заттардан белгісіз заттарға, өмірдің құпияларына гүлдер тізбегімен жетелеуі керек» деген сөзінен алынған. Фильмдердің атаулары: «Левша: Тулалық шалқа жарық көзді шебер және болат бит» (2001), «Общее дело: Ортақ іс» (2005), «Большое советское затмение: Ұлы советтік күн тұтылуы» (2008), «Книга мудрости и лжи: Ғылым мен жалған кітабы» (2011) және «Язык птиц: Құстар тілі» (2012).

Танымал мәдениетте

1995 жылы Лоуренс Весхлер "Мистер Уилсонның ғажайып кабинеті: бұрандалы құмырсқалар, мүйізді адамдар, тосттағы тышқандар және юра кезеңі технологиясының басқа да кереметтері" атты мұражайға арналған кітап жазды, онда мұражайдың көптеген экспонаттары туралы егжей-тегжейлі сипаттама берілген. Түрік Нобель сыйлығының лауреаты Орхан Памуқтың 2008 жылғы "Әдемісіздік мұражайы" романында да бұл мұражай туралы айтылады.