Кіріспе
Гибралтар Еуропа футбол ассоциацияларының одағына (УЕФА) толық мүшелікке өтініш берді және оны 2013 жылдың мамырында УЕФА конгрессі қабылдады. Сондықтан 2016 жылғы турнирден бастап УЕФА Еуропа чемпионатында бәсекелесе алады, ол үшін команда УЕФА Евро-2016 іріктеу тобының D тобында бәсекелесе алды. 2016 жылдың 13 мамырында Гибралтар Мексика қаласында өткен басқарушы органның 66-шы конгресінде ФИФА-ға мүше болды. Гибралтар халық саны жағынан екінші орында (тек Сан-Маринода ғана халық саны аз) және аумағы жағынан ең кіші УЕФА мүшесі. Гибралтар арал болмағанына қарамастан, 1993 жылғы Орал ойындарында футбол жарысында алғашқы ресми командасын құрды және 2007 жылғы турнирде жеңіске жетіп, турнирде тұрақты ойыншы болды.
the men's team
The Gibraltar men's national football team represents Gibraltar in international football competitions, and is controlled by the Gibraltar Football Association. Gibraltar applied for full Union of European Football Associations (UEFA) membership and was accepted by the UEFA Congress in May 2013. It can therefore compete in the UEFA European Championship starting with the 2016 tournament for which the team competed in UEFA Euro 2016 qualifying Group D. On 13 May 2016 Gibraltar became a member of FIFA at the governing body's 66th Congress which was held in Mexico City. Gibraltar is the second smallest UEFA member in terms of population (only San Marino has a smaller population) and the smallest in terms of area. Despite not being an island, Gibraltar set up its first official side for the football competition at the 1993 Island Games and has been a regular in the tournament, winning the 2007 edition.
УЕФА-ға дейінгі
Гибралтар құрамасы алғаш рет 1993 жылы Уайт аралында Джерсиге қарсы ресми емес ұлттық матч өткізді, бірақ команда бұған дейін кәсіби және әуесқой клубтарға қарсы достық матчтар өткізген болатын. Нәтижесінде гибралтарлықтар 2 - 1 есебімен жеңілді. Гибралтар ең үлкен бейресми жеңісі 190 қарсы Сарк, Сент-Мартин, Гернси, ал олардың ең үлкен бейресми жоғалту 50 қарсы Гренландия автономды аймағы Дания ол да қатысты Уайт аралы, тұщы суда.
Қор
Гибралтар ұлттық футбол құрамасының тарихы 1923 жылдың сәуір айында Испанияға барып, клубтың "Севилья" командасымен достық кездесуде ойнаған; екі ойын өткізілді және Гибралтар 2:0 және 5:0 есебімен жеңілді.
Арал ойындары
УЕФА-ға қосылғанға дейін Гибралтар көптеген футбол жарыстарында, көбінесе арал ойындарында өнер көрсетті. Команданың алғашқы жарысы 1993 жылғы арал ойындары болды, Гибралтар арал болмағанына қарамастан. Гибралтар барлық кездесуде жеңіліп, тек бір гол соқты және соңғы орынға шықты. 1995 жылы өздері ұйымдастырған арал ойындарында олар әлдеқайда сәтті болды. Гренландияға қарсы алғашқы ойынды жоғалтқанына қарамастан, Гибралтар алғашқы бәсекелестік жеңісін Ман аралына қарсы тіркеді. Англсиге қарсы тағы бір жеңіске жетіп, Гибралтар топта екінші орынға ие болды, ол Англсиден тек гол айырмасымен алдыда болды және жартылай финалға жолдама алды. Ол жерде олар Джерсиді 1:0 есебімен жеңіп, финалда Уайт аралына бірдей ұпаймен ұтылып қалды. 1997 жылғы арал ойындарында топтық кезеңде екі жеңіске және екі жеңіліске, содан кейін плей-оффта Шетландқа ұшыраған кезде Гибралтар 9 команданың 6-шы орында болды. 1999 жылы тағы бір нашар нәтиже көрсетті, олар 11-ші орынды иеленді. 2001 жылы арал ойындарының нәтижелері сәл жақсарды, өйткені олар 5-ші орын алды, ал 2003 жылы Гибралтар Sark 190 жеңісін жеңіп, ең үлкен жеңісін тіркеді. Гренландия мен Оркни аралдарына қарсы жақсы нәтижелерге қол жеткізді. Осы кішігірім жетістіктерге қарамастан, Гибралтар 2005 жылғы турнирге қатыспады. Гибралтар УЕФА-ның қабылдауына қарамастан, футбол командасы Гибралтарды 2015 жылғы ойындарда білдірді. Алайда, командада 19 жасқа дейінгі және одан асқан ойыншылар болды, бірінші команданың аға команда мүшелері қатыспады. Команданың жаттықтырушысы Джон Морено болды.
FIFI "Жабайы кубогы"
2006 жылдың жазында Гибралтар 2006 жылғы FIFI Wild Cup-қа қатысып, 3-орынға ие болды. Гибралтардың алғашқы матчында олар қонақүй "Сент-Паули Республикасы"мен 1:0 есебімен теңесті, ал екінші топтық матчта Тибетті 5:0 есебімен жеңіп, жартылай финалға жолдама алды. Онда олар 2017 жылы 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу ойындарында Гибралтардың Кипрге қарсы ойындарынан кейін, болашақ чемпиондар Солтүстік Кипрдің Түрік Республикасына 2-0 есебімен ұтылып, Гибралтар екі Кипр ұлттық құрамасына да ойнаудың сирек жетістігіне қол жеткізді. Үшінші орынды жеңіп алған Гибралтар "Сент-Паулиге" қарсы реванш өткізді. Бұл жолы Гибралтар командасы қонақтарды жеңіп, алты команданың ішінен үшінші орынға ие болды.
2008 Төрт ұлт
2008 жылы Гибралтар Гибралтар қатысқан ең танымал футбол турнирі The Four Nations Tournament-ге қатысуға шақыруды қабылдады. 2008 жылғы Төрт ұлттың турнирі Солтүстік Уэльсте өтті. Солтүстік Ирландия қатыспауды шешкеннен кейін Уэльс Semi Pro, Англия C, Шотландия B және қонақ ел Гибралтар арасында айтылды. Гібралтар топтың соңғы орында тұрса да, турнир жеңімпазы Англияны C-ге дейін қуып шықты.
ФИФА-ға мүшелік
УЕФА-ның мүшесі болғаннан кейін (төменде қараңыз), GFA 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионатына қатысу үшін ФИФА-ның толық мүшесі болуды мақсат етті. 2014 жылдың 26 қыркүйегінде Гибралтардың ФИФА-ға мүше болу өтініші қабылданбағаны туралы хабарланды, президент Сепп Блаттер Гибралтар тәуелсіз ел болмағандықтан, жарамсыз деп мәлімдеді. Бұл ФИФА-ның сол кездегі 22 мүшесі тәуелсіз емес елдерге, соның ішінде УЕФА-ның бес мүшесіне (Фарер аралдары мен Ұлыбританияның төрт елі) қарамастан болды. Гибралтар футбол ассоциациясы спорттық төрелік сотына шағымдануды жоспарлап отырғанын мәлімдеді, бұл Гибралтар 2013 жылы УЕФА-ға мүшелікке сәтті ие болған процеспен бірдей. CAS 2015 жылдың 21 мамырында Гибралтар ісіне қатысты шешім шығарды, ол кезде үкім шығару мерзімі жарияланбаған және одан әрі құқықтық дәлелдер әлі де тыңдалатын еді. Алдағы аптада ФИФА конгресінде шешім қабылданады деп күтілді. 2016 жылдың 2 мамырында, яғни CAS Гибралтар ісіне қарағаннан кейін бір жылға жуық уақыт өткен соң, шешім шығарылды. Сот шешімінің бір бөлігі ретінде ФИФА Гибралтардың мүшелікке өтінішін келесі аптада Мексика қаласында өтетін ФИФА конгрессіне жіберуге бұйырылды. Сонымен қатар, ФИФА-ға "Гибралтар футбол ассоциациясын ФИФА-ның толық мүшесі ретінде кідірместен қабылдау үшін барлық қажетті қадамдарды жасау" бұйырылды. Егер конгрессте өткен дауыс беру сәтті болса, Гибралтар 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионатына соңғы минутта қосылады деп сенді. ФИФА-ның ресми мәлімдемесінде бұл шешім туралы айтылғандай, бұл мәселе алдағы конгрессте талқыланады және конгресс күн тәртібін өзгерту арқылы Гибралтар мүшелікке өтінішін ұсынуды қарастырады. 2016 жылдың 13 мамырында Гибралтар ФИФА-ға мүше болып қабылданды, 172 дауыспен 12 жақтап. Гибралтар ФИФА-ның 211-ші мүшесі болды, Косово футбол федерациясы 210-шы мүше болып сайланғаннан кейін.
УЕФА-ның қабылдауы
Гибралтар алғаш рет 1999 жылы УЕФА-ға мүшелікке өтініш берген, бірақ Испанияның қатты қарсылығына байланысты қабылданбады. Испанияның қарсылығы тек аумаққа иелік етуді талап етуден ғана емес, сонымен қатар Гибралтардың қабылдауы бассейнге бас сауғалайтын Баск ұлттық футбол құрамасы мен Каталонияның ұлттық футбол құрамаларын да УЕФА-ға мүшелікке үміткер етуге итермелейтін прецедент болады деп қорқып отыр. Бұл мәселе 2007 жылы қайта қаралды, бірақ тек үш мүше ел (Англия, Шотландия және Уэльс) УЕФА-ның толық мүшесі ретінде қабылданды. Бұл Гибралтар Сан-Марино, Лихтенштейн және Фарер аралдарынан кейін ең кіші УЕФА мүшесі болды. Дауыс беру нәтижесінде Гибралтар ұлттық құрамасы УЕФА-ның ең үздік ұлттық командалар сайысы - Еуропа чемпионатының іріктеу турнирлеріне қатысуға құқылы болды. Бірінші осындай мүмкіндік - 2014 жылдың қыркүйегінде басталатын Еуро-2016 іріктеу кампаниясы. Армения-Әзірбайжан және Ресей-Грузия мысалдарынан кейін, Гибралтар мен Испанияның білікті топтарда бөлек ұсталатыны расталды. Бұрынғы "Манчестер Юнайтед", "Дерби Каунти", "Саутгемптон" және "Сток Сити" қорғаушысы Дэнни Хиггинботам, оның ағасы Аллен Була команданың менеджері болған, осы критерийлерді түзетудің арқасында шақырылуға құқылы болды. 2013 жылдың 18 қыркүйегінде Хиггинботам Гибралтар үшін ойнауға "қағидат бойынша" келіскенін мәлімдеді. Кейбір жанкүйерлер Англияда туған ойыншыларды жаттықтырушы Аллен Буланың жұмысқа алуына қарсы болды. 2015 жылы Буланың мұрагері Джефф Вуд үйде ойнайтын ойыншыларды көбірек қолданатынын және жергілікті таланттарды дамытатынын, сонымен бірге басқа жерде жарамды ойыншыларды іздейтінін айтты. Гибралтар құрамасының алғашқы ресми халықаралық матчы 2013 жылдың 19 қарашасында Португалиядағы Эстадио Альгарведе Словакияға қарсы 0:0 есебімен жолдастық кездесуде өтті. 2014 жылдың 23 ақпанында Гибралтар 2016 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатының іріктеу кезеңіне Германия, Польша, Грузия, Ирландия Республикасы және Шотландиямен бірге D тобында орналасты. Бастапқыда Гибралтар Испаниямен бір топқа орналасты, бірақ екі команданы іріктеу кезеңінде бөлек ұстау туралы шешім қабылданды және Гибралтар бірден басқа топқа ауыстырылды. Бұл олардың ресми еуропалық байқауға алғаш рет қатысуы еді. 2014 жылдың маусым айында Гибралтар УЕФА-ның басқаруымен алғашқы жеңісін 1 - 0 есебімен Мальтаға қарсы жеңіске жетті, бұл голды Кайл Касьяро соқты.
The GFA was accepted as a full UEFA member by resolution of the UEFA Congress held in London on 24 May 2013, with only Spain and Belarus opposed. This meant Gibraltar became the smallest UEFA member by population, behind San Marino, then Liechtenstein and the Faroe Islands. As a result of the vote, the Gibraltar national team became eligible to enter the qualification tournaments for UEFA's premier national team competition, the European Championship. The first such opportunity was the Euro 2016 qualifying campaign, which would kick off in September 2014. Following the examples of Armenia–Azerbaijan and Russia–Georgia, it was confirmed that Gibraltar and Spain would be kept apart in qualifying groups. Former Manchester United, Derby County, Southampton and Stoke City defender Danny Higginbotham, whose uncle Allen Bula was the team manager, was eligible to be called up because of this criteria adjustment. On 18 September 2013, Higginbotham announced that he agreed in "principle" to play for Gibraltar. Recruiting of English born players by manager Allen Bula was unpopular with some fans, and in 2015 Bula's successor Jeff Wood said he would use more home based players and develop local talent while still searching for eligible players elsewhere. Gibraltar's first official international match was a 0–0 friendly draw against Slovakia, on 19 November 2013 at the Estadio Algarve in Portugal. On 23 February 2014, Gibraltar was drawn in Group D for the UEFA Euro 2016 qualifying alongside Germany, Poland, Georgia, Republic of Ireland and Scotland. Initially, Gibraltar were drawn into the same group as Spain for the tournament but the previous decision to keep the two teams apart in qualifying rounds was upheld and Gibraltar was immediately moved into another group. This was their first time participating in an official European competition. In June 2014, Gibraltar recorded their first ever victory under UEFA with a 1–0 win against Malta, the goal coming from Kyle Casciaro.
2016 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеу кезеңі
2014 жылдың 7 қыркүйегінде Гибралтар өзінің алғашқы бәсекелестік матчын - 2016 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеу матчын Польшаға қарсы өткізді. Ойынға оптимизммен және қуанышпен кіріскеніне қарамастан, олар әлі де үлкен жеңімпаз болды және жарты уақытқа Польшаға 1:0 болса да, ол 7:0 аяқталды. 2014 жылдың 11 қазанында олар тағы да 7-0 есебімен жеңілді, бұл жолы Ирландия Республикасы, олардың екінші Еуропалық 2016 іріктеуінде. Үшінші кездесуінде Грузиядан 3-0 есебімен жеңілді. 2015 жылдың 29 наурызында Гибралтар халықаралық матчта алғашқы гол соқты. Ли Кассиаро бірінші таймда Глазгодағы Хэмпден Паркте Шотландияға қарсы гол соқты. Алайда Шотландия 61 есебімен жеңіске жетті. 2015 жылдың шілдесінде ағылшындық Джефф Вуд менеджер болып тағайындалды, ол 2015 жылдың наурыз айында Гибралтардың бірінші менеджері Аллен Буладан ауысқан Дейв Уилсонның орнын басады. Гибралтар келесі екі матчта гол соғу мүмкіндігін қайталай алмады; Германияға қарсы 7-0 есебімен, Ирландия Республикасына қарсы 4-0 есебімен жеңілді. 2015 жылдың 7 қыркүйегінде Джейк Гослинг Гибралтар құрамасының екінші голын соқты. Гибралтар бірінші іріктеу кезеңін топта соңғы орынға, 0 ұпаймен аяқтады. Шотландияға 0:06 есебімен жеңілген Гибралтар жалпы 56 гол соқты, бұл Сан-Мариноның 10 матчтық іріктеу кезеңіндегі 53 голын еңсере түсті.
ФИФА-ға мүше болғаннан бері
Гибралтар алғаш рет 2018 жылғы футбол әлем чемпионатының іріктеуіне қатыса алады. Команда H тобында Бельгия, Босния мен Герцеговина, Грекия, Эстония және Кипрмен бірге орналасты. Осы H тобына "сарық" орналастыру Косовоның ФИФА-ға мүше болып, саяси себептермен соңғысын Босния мен Герцеговина тобына орналастыру мүмкін еместігінен кейін болды. Гибралтар барлық кездесулерінде жеңіліске ұшырады, бірақ екі ойында Кипрге қарсы (13 саяхатта және 12 үйде) және үйде Грекияға қарсы (14), 47 гол соқты. 2018 жылдың 25 наурызында Гибралтар Латвияға қарсы жолдастық кездесуде Лиам Уокердің голы арқасында ФИФА-ға қосылғаннан кейін алғашқы жеңіске жетті. Гибралтар ресми жарыста алғаш рет жеңіс алды Ұлттар лигасының тұңғыш кездесуінде, Арменияға қарсы (10) Жозеф Чиполинаның 2018 жылдың 13 қазанында 50-ші минутта салған айыппұл салуының арқасында. Үш күннен кейін команда Лихтенштейнге қарсы үйде (21) екінші рет жеңіспен аяқтады және ақыры Лихтенштейнге қарағанда екі ұпайға артық болып, D лигасының 4-тобында 3-орынды иеленді. 2021 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеу кезеңінде Гибралтар барлық сегіз матчта жеңіліп қалды, олардың кейбіреулері үлкен айырмашылықпен, мысалы Данияға (06 әр жолы) және Швейцарияға (04 саяхатта, 16 үйде). Алайда команда үйінде Швейцарияға қарсы (16) және әсіресе Грузияға қарсы (23) 3 гол соқты. Олар сондай-ақ жақсы күресті Ирландиямен, өткен жылғы 16-ойынды аяқтаған, екі жағдайда да тар айырмашылықпен (01 үйде бірінші кезеңде және 02 қарсыласта қайтадан), ал олар екі ауыр жеңіліске ұшырады. 2020-2021 жылғы Ұлттар лигасында Гибралтар екі жеңіске (1-0 үйінде Сан-Мариноға және Лихтенштейнге) және екі теңестіруге (0-0 Сан-Маринода және 1-1 үйінде Лихтенштейнге) арқасында топтың жоғарғы жағына шығып, жеңіліссіз C лигасына тарихи көтерілуді қол жеткізді. Келесі кезеңде Гибралтар тағы бір жетістікке қол жеткізді, ол Болгарияны үйінде 1:1 есебімен теңестірді, капитан Лиам Уокер 61-ші минутта айыппұлдан теңестіріп, C лигасында алғашқы ойын кезінде бірінші ұпай жинады. Алайда, команда топтың соңында болгарлармен теңестірілген бір ұпаймен аяқтады, қалған бес матчта жеңіліп, Литваға қарсы екі аяқты регрестік ойын ойнайды. Гибралтар бұл матчтардың әрқайсысында ең аз айырмашылықпен (0:1 екі аяқта да) жеңіліп, 2-ші жарыста болғандай, D лигасында Сан-Марино мен Лихтенштейнмен кездеседі. 2023 жылдың 18 қарашасында, 2024 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеу кезеңінде Гибралтар өзінің тарихындағы ең ауыр жеңіске ұшырады, ол Францияда 14-0 есебімен жеңілді. Команда бір гол да соқпады және 8 ойыннан 41 гол соқты.
Стадион
УЕФА-ға қабылданғанға дейін команда өз ойындарын Гибралтардағы 5 000 орындық ұлттық стадион Виктория стадионында өткізді. Стадионды Еуропа Пойнт стадионында 8000 орындықпен ауыстыру жоспарланған, ол УЕФА Евро-2016 іріктеуіне аяқталады деп күтілді. Гибралтарда қолайлы ғимараттардың болмауынан команда 2013 жылдан бастап 2018 жылға дейін Португалиядағы Эстадио Альгарведе төрт сағатқа жуық жерде үй матчтарын өткізді. Бұрынғы ұлттық команданың менеджері Аллен Була команданың "Европа Пойнт" стадионы салынып біткенше "бірнеше жыл" стадионда ойнайтынын айтты. Виктория стадионы іріктеу матчтарына пайдаланылмаса да, УЕФА Гибралтар оны пайдалануды таңдаған кезде достық матчтарға пайдалануға рұқсат берді. 2014 жылдың желтоқсанында GFA Виктория стадионында бәсекелестік матчтарды өткізуге рұқсат беру үшін УЕФА-дан босатуды өтінді, бірақ ол ең төменгі талаптарға сәйкес келмеді. Бұл шектеу "ауыр жағдай" жағдайында рұқсат беруге мүмкіндік беретін УЕФА ережелеріне сәйкес бекітілді. Ол кезде УЕФА барлық жоспарланған матчтар, мысалы, 2016 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеу кезеңіндегілер, бұрыннан белгіленген жерлерде өтеді, бірақ болашақ жарыстар үшін шешім қабылданады деп мәлімдеді. 2016 жылдың ақпан айында Гибралтар үкіметі соңғы төрт жылда Виктория стадионына көптеген жақсартулар жасалғанын, соның ішінде бекітілген AstroTurf орнату және жарықтандыруды жариялады, бұл 2-санаттағы стадионның талаптарын өтеген, бірақ 3-санатқа сай келмеген. Бұл жақсартулар стадионда УЕФА Чемпиондар лигасы мен Еуропа лигасының матчтарын өткізуге мүмкіндік берді. 2015 жылдың қыркүйегінде, Еуропа нүктесі жоспарлары тоқтатылғаннан кейін, GFA Латбери казармаларын қоса алғанда, басқа сайттарды зерттеді, өйткені УЕФА Виктория стадионына мемлекеттік меншікте болған кезде оны жақсартуды қаржыландыруға дайын емес еді. 2016 жылдың ақпан айында Гибралтар үкіметі Латберидегі жобалардың өте жақын арада ұсынылатынын мәлімдеді. Кейіннен 2020 жылдың наурызында стадион UEFA Euro 2020 іріктеу ойындарын өткізуге мақұлданды. Алайда, COVID 19 пандемиясына байланысты стадионды қайта құрудың кешігуі 2022 жылдың қазан айында Гибралтар 2023 жылдың наурызынан бастап Португалияда бәсекелестік ойындар ойнауы керектігі туралы мәлімдеді.
Ойыншы жазбалары
Қатты әріппен жазылған ойыншылар әлі де Гибралтармен белсенді.